Οι αυξήσεις σε καύσιμα και ενέργεια προκαλούν κινητοποιήσεις σε ευρωπαϊκές χώρες, ενώ κόμματα της άκρας δεξιάς αξιοποιούν τη δυσαρέσκεια ενόψει εκλογών.
Αγρότες στη Γέλα της Σικελίας βγήκαν στους δρόμους με τα τρακτέρ τους, διαμαρτυρόμενοι για το κόστος των καυσίμων που, όπως λένε, κάνει απαγορευτική τη χρήση των γεωργικών μηχανημάτων. Ένα πανό τους συνόψιζε την οικονομική πίεση: «Καλλιεργούμε τη γη, θερίζουμε χρέη».
Η κινητοποίηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα διαμαρτυριών στην Ευρώπη για την ακρίβεια, τους χαμηλούς μισθούς, τη στέγαση και την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών. Παράλληλα, η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής δίνει πολιτικό χώρο σε ακροδεξιά κόμματα, καθώς πλησιάζουν εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, έχει επιβαρύνει την Ευρώπη κατά περίπου 100 δισ. ευρώ, εξαιτίας των διαταραχών στο εμπόριο και στις αγορές ενέργειας. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι τιμές του αερίου αυξήθηκαν περίπου 140%, ενώ εκείνες του ντίζελ διπλασιάστηκαν. Οι αυξήσεις προστίθενται στις οικονομικές πιέσεις που είχαν προηγηθεί μετά την πανδημία και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Κινητοποιήσεις από τη Γαλλία έως την Ιβηρική
Στη Γαλλία, διαδηλώσεις με αφορμή την επιδείνωση της κατάστασης στα σχολεία των βόρειων προαστίων του Παρισιού συνοδεύτηκαν από επεισόδια, λεηλασίες καταστημάτων και πυρκαγιές. Στη Λιμόζ, φωτιά κατέστρεψε το δημαρχείο του 19ου αιώνα. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε ως θεμιτά τα αιτήματα όσων διαμαρτύρονται για την ακρίβεια και τις τιμές των καυσίμων, ενώ καταδίκασε τη βία και τις λεηλασίες.
Στη Νάντη, ο 21χρονος διαδηλωτής Κεντέν Λεβιλού είπε ότι τον κινητοποίησε το κόστος των τροφίμων, των καυσίμων και άλλων βασικών αγαθών, ιδίως για όσους αμείβονται με τον κατώτατο μισθό. Στο Μιλάνο, η αστυνομία συγκρούστηκε με διαδηλωτές που πετούσαν πέτρες και λεηλατούσαν καταστήματα, σε κινητοποιήσεις για τις δημόσιες υπηρεσίες και το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Στη νότια Ιταλία, οδοφράγματα από φορτηγατζήδες, αγρότες και εργαζόμενους στη χαλυβουργία δημιούργησαν προβλήματα στις μετακινήσεις και συνέβαλαν σε τοπικές ελλείψεις καυσίμων, ενώ εκφράστηκαν ανησυχίες για τον εφοδιασμό των σούπερ μάρκετ. Ο εκπρόσωπος αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα, Αρκάντζελο Γκαμπίνο, δήλωσε ότι το κόστος καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί.
Στη Λισαβόνα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν για τους χαμηλούς μισθούς, τα έξοδα στέγασης και το κόστος διαβίωσης, αυξάνοντας την πίεση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας. Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας πυροδότησε πανεθνικές κινητοποιήσεις για τις ελλείψεις κατοικιών και τα υψηλά ενοίκια, ενώ ακολούθησε η προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τον επόμενο μήνα. Διαδηλώσεις έγιναν και στο Βέλγιο. Στην Αλβανία, οι διαδηλωτές συνέδεσαν τις κινητοποιήσεις με καταγγελίες για κυβερνητική διαφθορά, την έλλειψη θέσεων εργασίας και προβλήματα στην εκπαίδευση.
Η πολιτική αξιοποίηση του ενεργειακού κόστους
Ο πολιτικός επιστήμονας Ζιλ Ιβαλντί, του Sciences Po, χαρακτήρισε τις ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη βασικό παράγοντα ενίσχυσης των λαϊκιστικών πολιτικών στην Ευρώπη. Κόμματα τόσο της άκρας δεξιάς όσο και της άκρας αριστεράς υποστηρίζουν ότι η αποκατάσταση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία θα μπορούσε να μειώσει το κόστος, αμφισβητώντας την ευρωπαϊκή συναίνεση υπέρ της στήριξης στην Ουκρανία.
Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν του Εθνικού Συναγερμού και ο Ζαν-Λικ Μελανσόν έχουν αναδείξει τις τιμές των καυσίμων στις εκστρατείες τους ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Η πρόταση της Λεπέν για μεγάλη μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα έχει ευρεία λαϊκή υποστήριξη, ενώ, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe, τα ποσοστά της βελτιώθηκαν μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και εκείνα του Μακρόν υποχώρησαν. Ο Ιβαλντί εκτίμησε ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα ενισχύουν την απήχηση της Λεπέν.
Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις πανεθνικές δημοσκοπήσεις, έχοντας καταγράψει κέρδη και σε τοπικές εκλογές. Το κόστος ζωής βρίσκεται στην κορυφή των ανησυχιών των πολιτών για πέμπτη συνεχή χρονιά, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα. Ο πληθωρισμός έφτασε τον Σεπτέμβριο σε επίπεδο κοντά στο υψηλότερο της τελευταίας τριετίας, ενώ ο πληθωρισμός στην ενέργεια ανήλθε στο 14,9%.
Η AfD ζητά την αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία και υποστηρίζει ότι η γερμανική στήριξη στην Ουκρανία επιβαρύνει τη χώρα, σε μια περίοδο δυσκολιών για την οικονομία και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Ο καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, Γιάν Στέκελ, ανέφερε ότι τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά αποδίδουν το ενεργειακό κόστος σε κυβερνητικές επιλογές, αντί να εστιάζουν στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Στην Ιταλία, το νέο ακροδεξιό κόμμα Εθνικό Μέλλον, υπό τον πρώην στρατηγό Ρομπέρτο Βανάτσι, ανταγωνίζεται πολιτικά την πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και υποστηρίζει την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία στον τομέα του αερίου. Στην Πολωνία, η ανησυχία για τους λογαριασμούς ενέργειας συνδέεται με την αυξημένη στήριξη προς την ακροδεξιά Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος. Ο ηγέτης της, Γκρζεγκόρζ Μπράουν, ζητά την επιστροφή στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και αερίου.
