Οι αυξήσεις σε ενοίκια και ενέργεια, μαζί με την οικονομική πίεση στα νοικοκυριά και στους δημόσιους προϋπολογισμούς, βρίσκονται στο επίκεντρο κινητοποιήσεων από τη Γαλλία και την Ισπανία έως την Ελλάδα και την Ιταλία.
Η άνοδος του κόστους στέγασης και ενέργειας, ο πληθωρισμός και η ασθενής οικονομική ανάπτυξη εντείνουν την κοινωνική δυσαρέσκεια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, το αυξημένο κόστος δανεισμού στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα περιορίζει τους διαθέσιμους πόρους για δημόσιες ανάγκες, όπως η ανακαίνιση σχολείων, η στήριξη της στέγασης και η αποζημίωση αγροτών που έχουν πληγεί από καταστροφές.
Οι κινητοποιήσεις έχουν διαφορετικές αφορμές, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις συνδέονται με τις πιέσεις στα εισοδήματα και στην πρόσβαση σε κατοικία και υπηρεσίες. Στη Γαλλία, οι φοιτητικές καταλήψεις και οι διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας συνοδεύτηκαν από επεισόδια και λεηλασίες. Στην Ιταλία, φοιτητές διαμαρτυρήθηκαν για τους χαμηλούς μισθούς και το κόστος ζωής, ενώ αναφέρθηκαν επίσης μπλόκα στην εφοδιαστική αλυσίδα και κινητοποιήσεις για τις τιμές των καυσίμων.
Στέγαση και δημόσιες υπηρεσίες στο επίκεντρο
Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης συνταξιούχου στη Μαδρίτη πυροδότησε διαδηλώσεις για την προστασία των ενοικιαστών και τις τιμές των ακινήτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 80% από το 2015 έως το 2025, ενώ οι μισθοί κατά 30%. Διαμαρτυρίες για το κόστος κατοικίας έγιναν και στην Πορτογαλία, όπου οι τιμές των ακινήτων έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2015.
Στην Αθήνα και σε περίπου 50 ακόμη ελληνικές πόλεις, χιλιάδες φοιτητές και εκπαιδευτικοί διαδήλωσαν ζητώντας περισσότερες κρατικές δαπάνες για την παιδεία, ασφαλή σχολικά κτίρια και προσιτή στέγαση. Στην Αλβανία, φοιτητές διαμαρτυρήθηκαν για τη φτώχεια, την ακρίβεια και την υποχρηματοδότηση της παιδείας και της υγείας. Στη Γερμανία έγιναν μικρότερες συγκεντρώσεις κατά των περικοπών στην εκπαίδευση.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων την αποστολή 500 στρατιωτών στο Μιλάνο. Η Μαρί Χάιλαντ, ερευνήτρια στο Eurofound, υποστηρίζει ότι η κρίση του κόστους ζωής πιέζει το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών, καθώς οι νέοι δυσκολεύονται να διατηρήσουν το επίπεδο ζωής των γονιών τους.
Πολιτικές αντιπαραθέσεις και ενεργειακές πιέσεις
Οι κινητοποιήσεις έχουν γίνει αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης. Ακροδεξιά κόμματα στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία κατηγορούν τις κεντρώες πολιτικές δυνάμεις ότι δεν ανταποκρίθηκαν στις ανάγκες των πολιτών. Στη Γαλλία, η κυβέρνηση και δεξιοί πολιτικοί κατηγορούν τον Ζαν-Λικ Μελανσόν ότι υποκινεί τις ταραχές για πολιτικό όφελος. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες, ενώ οι πρώτες δημοσκοπήσεις μετά τα επεισόδια έδειξαν μικρή μεταβολή στην πρόθεση ψήφου.
Στην Ισπανία, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα εμφανίζεται, σύμφωνα με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις, σε θέση να διεκδικήσει κυβέρνηση συνεργασίας με το Vox. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές μετά την απόρριψη από τους βουλευτές πακέτου μέτρων για τη στέγαση. Η Βαλέρια Ράκου, εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστών Μαδρίτης, εκτιμά ότι οι διαμαρτυρίες θα συνεχιστούν και μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου. Οι ακτιβιστές για τη στέγαση σχεδιάζουν να μεταφέρουν το αίτημά τους και στη γενική απεργία που έχει προγραμματιστεί για τις 11 Νοεμβρίου.
Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, οι ενεργειακές τιμές αναμένεται να επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Ο Φουκ-Βινχ Νγκουγιέν, επικεφαλής του Ενεργειακού Κέντρου στο Ινστιτούτο Jacques Delors, επισημαίνει ότι η Γερμανία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη λόγω των χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου. Όπως αναφέρει, η αύξηση του κόστους θέρμανσης στα γερμανικά νοικοκυριά θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στις γειτονικές χώρες.
