Η διευθύντρια της Πολεοδομίας Καλαμάτας, Σταυρούλα Αγρίου, έλαβε ανώνυμη απειλητική επιστολή την προηγούμενη εβδομάδα, έπειτα από μήνες πιέσεων προς την υπηρεσία. Παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα που έστειλε στο ΥΠΕΝ για την οικοδομησιμότητα ακινήτων σε οικισμούς της Δυτικής Μάνης.
Απειλές θανάτου σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πιέσεις προς το προσωπικό της Πολεοδομίας Καλαμάτας καταγράφονταν τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με το υλικό για την υπόθεση. Η ένταση κορυφώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, όταν η διευθύντρια της υπηρεσίας, Σταυρούλα Αγρίου, παρέλαβε ανώνυμη απειλητική επιστολή στο γραφείο της.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δόμηση στη Δυτική Μάνη, όπου οικισμοί έχουν εξελιχθεί σε τουριστικούς προορισμούς και έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για αγοραπωλησίες γης. Υπηρεσιακή πηγή περιγράφει ως έντονες τις πιέσεις προς τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τα ερωτήματα που παραμένουν χωρίς απάντηση
Η Αγρίου απέστειλε υπηρεσιακά στο ΥΠΕΝ ερωτήματα για τους στάσιμους οικισμούς της Δυτικής Μάνης. Ζήτησε διευκρινίσεις σχετικά με το αν ένα ακίνητο πρέπει να έχει πρόσωπο σε νομίμως υφιστάμενη κοινόχρηστη οδό για να είναι οικοδομήσιμο, με ποια στοιχεία αποδεικνύεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας ενός δρόμου και ποια κριτήρια πρέπει να εφαρμόζει η ΥΔΟΜ κατά τον έλεγχο των φακέλων οικοδομικών αδειών.
Μέχρι τη σύνταξη του κειμένου, το ΥΠΕΝ δεν είχε απαντήσει. Αρμόδια υπηρεσιακή πηγή συνέδεσε την ανάγκη για διευκρινίσεις και με την ασφάλεια των κατοίκων, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις χτίζονται κατοικίες δίπλα σε δρόμους πλάτους μόλις τεσσάρων μέτρων. Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα πώς θα μπορούσαν να απομακρυνθούν οι κάτοικοι σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Το ΤΕΕ Πελοποννήσου έχει επισημάνει σε παρέμβασή του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος ότι η εφαρμογή του καθεστώτος των στάσιμων οικισμών επέτρεψε άτυπες επεκτάσεις με μικρά όρια αρτιότητας, με συνέπειες για τον χωρικό σχεδιασμό.
Το καθεστώς οριοθέτησης των οικισμών
Το νομοθετικό πλαίσιο ανάγεται σε διατάγματα του 1982 και του 1985. Το πρώτο προέβλεπε ειδικό καθεστώς δόμησης σε ακτίνα έως 800 μέτρων από το κέντρο οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο και με λιγότερους από 500 κατοίκους, οι οποίοι παρουσίαζαν δημογραφική συρρίκνωση. Το διάταγμα του 1985 ρύθμισε την οριοθέτηση οικισμών έως 2.000 κατοίκους, προβλέποντας διαφορετικές ακτίνες ανάλογα με το μέγεθός τους και ειδική πρόβλεψη για τους οικισμούς που είχαν χαρακτηριστεί στάσιμοι.
Το πλαίσιο του 1985 ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκε στη Μεσσηνία, κυρίως μετά τους ισχυρούς σεισμούς της Καλαμάτας το 1986. Το κενό στην οριοθέτηση των οικισμών της περιοχής παρέμεινε. Με την απόφαση 57/2017, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικό τον οριζόντιο καθορισμό ορίων με ακτίνα 800 μέτρων από εκκλησία ή σχολείο, χωρίς επιστημονική μελέτη και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.
Το προεδρικό διάταγμα 194/2025 διευκρίνισε ότι η οριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων δεν γίνεται αυτόματα, αλλά υπόκειται στις προβλεπόμενες διαδικασίες. Ωστόσο, τα ειδικότερα ερωτήματα της Πολεοδομίας για τη Δυτική Μάνη εξακολουθούν να εκκρεμούν.
