Χρηματοδοτήσεις για 17 δήμους και για το σύνολο των 332 δήμων προβλέπονται από δύο διακριτά προγράμματα, με την πρόκληση να είναι πλέον η λειτουργία και η συντήρηση των έργων.
Δύο διακριτές χρηματοδοτικές δράσεις, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 325,3 εκατ. ευρώ, στηρίζουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό των ελληνικών δήμων. Το επόμενο ζητούμενο είναι οι υποδομές και οι εφαρμογές να περάσουν από τον σχεδιασμό στην καθημερινή λειτουργία και να προσφέρουν μετρήσιμα οφέλη στους κατοίκους.
Χρηματοδότηση για 17 και για 332 δήμους
Η δράση «Έξυπνες Πόλεις» του Ταμείου Ανάκαμψης έχει αρχικό προϋπολογισμό 90 εκατ. ευρώ και αφορά 17 δήμους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται 16 μεγάλα αστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων και ο Δήμος Τρικκαίων.
Παράλληλα, το πρόγραμμα «Ψηφιακός Μετασχηματισμός των ΟΤΑ», μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027, διαθέτει δημόσια δαπάνη περίπου 235,3 εκατ. ευρώ και απευθύνεται στους 332 δήμους της χώρας. Οι παρεμβάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την κινητικότητα και τη στάθμευση, την ενεργειακή διαχείριση, την πολιτική προστασία, τις ψηφιακές υπηρεσίες και την κυβερνοασφάλεια.
Στις εφαρμογές που προβλέπονται περιλαμβάνονται αισθητήρες, ενιαίες πλατφόρμες δεδομένων και ψηφιακά δίδυμα, δηλαδή υπολογιστικά μοντέλα που αναπαριστούν λειτουργίες μιας πόλης και μπορούν να υποστηρίξουν τον σχεδιασμό παρεμβάσεων.
Από την εγκατάσταση στην αξιοποίηση
Κεντρικό ζήτημα είναι κατά πόσο οι τεχνολογικές λύσεις λειτουργούν και συντηρούνται σε βάθος χρόνου. Ο Σταύρος Ασθενίδης, διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας, αναφέρει ότι τα Τρίκαλα και τα Χανιά αποτέλεσαν θετικά παραδείγματα εφαρμογής παρεμβάσεων, ενώ επισημαίνει πως η κλίμακα των μεγάλων πόλεων κάνει δυσκολότερη την υλοποίηση.
Η τεχνολογία αποδίδει όταν συνδέεται με συγκεκριμένες ανάγκες. Ένα σύστημα στάθμευσης, για παράδειγμα, χρειάζεται αξιόπιστη ενημέρωση για τις διαθέσιμες θέσεις και δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής. Η παρακολούθηση της στάθμευσης σε μεγάλη έκταση, ωστόσο, προϋποθέτει δαπανηρές υποδομές. Αντίστοιχα, οι αισθητήρες στους κάδους μπορούν να υποστηρίξουν τον προγραμματισμό της αποκομιδής, αλλά το κόστος επέκτασής τους δεν καλύπτεται πάντοτε από τα οφέλη.
Στον φωτισμό, η χρήση λαμπτήρων LED βελτιώνει την ενεργειακή απόδοση, ενώ η προσαρμογή της έντασης στις συνθήκες απαιτεί πρόσθετα συστήματα. Ηλεκτρονικές αιτήσεις και πληρωμές μπορούν να περιορίσουν τις επισκέψεις των πολιτών στις δημοτικές υπηρεσίες. Ο Ασθενίδης διακρίνει την απλή ψηφιοποίηση από την ολοκλήρωση διαδικασιών αυτόματα και χωρίς περιττά στάδια.
Ανάγκες, κόστος και ανθεκτικότητα
Σύμφωνα με τον Ασθενίδη, οι δήμοι χρειάζεται πρώτα να αποτυπώνουν τις ανάγκες, τις υποδομές και τις διαδικασίες τους και κατόπιν να επιλέγουν λύσεις που μπορούν να υποστηρίξουν οικονομικά. Ως καθοριστικές προϋποθέσεις για την υλοποίηση αναφέρει τη σαφή στρατηγική, τη διοικητική συνέχεια, την πολιτική βούληση και το κατάλληλο προσωπικό.
Ο ίδιος θέτει ως βασική πρόκληση την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή και στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αισθητήρες για τη ρύπανση ή τη στάθμη των υδάτων μπορούν να υποστηρίξουν προειδοποιήσεις και παρεμβάσεις, εφόσον τα δεδομένα τους αξιοποιούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Τα ψηφιακά δίδυμα, σημειώνει, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξέταση σεναρίων, αλλά απαιτούν αξιόπιστα δεδομένα.
Ο Αναστάσιος Μάνος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της DOTSOFT, υποστηρίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως διαρκής στρατηγική και όχι ως σειρά μεμονωμένων έργων. Επισημαίνει επίσης τη σημασία της διασύνδεσης των συστημάτων, της ασφάλειας των δεδομένων, της εκπαίδευσης του προσωπικού και της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.
Για τον ΟΟΣΑ, η αξιολόγηση μιας έξυπνης πόλης δεν εξαρτάται μόνο από το επίπεδο ψηφιοποίησης, αλλά από το αν η καινοτομία βελτιώνει την ευημερία, τη συμπερίληψη, τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι χρηματοδοτήσεις θα κριθούν από το αν οι υπηρεσίες λειτουργούν, χρησιμοποιούνται και εξοικονομούν χρόνο ή πόρους για πολίτες και δήμους.
