Νέα επιστημονική αξιολόγηση του MedECC εξετάζει πώς η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία και η υποβάθμιση των φυσικών πόρων μπορεί να επηρεάσουν τις μετακινήσεις πληθυσμών στη Μεσόγειο.
Η κλιματική αλλαγή και η περιβαλλοντική υποβάθμιση ενδέχεται να ενισχύσουν τις μεταναστευτικές πιέσεις στη Μεσόγειο τις επόμενες δεκαετίες, σύμφωνα με νέα επιστημονική έκθεση του Δικτύου Εμπειρογνωμόνων της Μεσογείου για την Κλιματική και Περιβαλλοντική Αλλαγή (MedECC). Η αξιολόγηση παρουσιάστηκε στη 31η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP31), στην Αττάλεια της Τουρκίας.
Η έκθεση επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις θα εξαρτηθούν και από την εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Παράλληλα, τονίζει πως η σχέση περιβαλλοντικών μεταβολών και μετανάστευσης είναι σύνθετη και επηρεάζεται από κοινωνικοοικονομικούς και γεωπολιτικούς παράγοντες.
Σήμερα, οι μετακινήσεις που συνδέονται με περιβαλλοντικές συνθήκες αφορούν κυρίως μικρότερες αποστάσεις. Οι διασυνοριακές ροές, σύμφωνα με την αξιολόγηση, επηρεάζονται περισσότερο από οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες. Ωστόσο, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η ερημοποίηση και η έλλειψη φυσικών πόρων μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία ως αιτίες μετακίνησης.
Προβλέψεις για θερμοκρασία, γεωργία και αλιεία
Υπό δυσμενή σενάρια, η μέση θερμοκρασία στη Μεσόγειο θα μπορούσε έως το 2100 να αυξηθεί έως και κατά 6 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο. Η έκθεση αναφέρει ακόμη ότι έως το 2050 ενδέχεται να εξαφανιστεί περισσότερο από το 20% των θαλάσσιων ειδών που αποτελούν αντικείμενο αλιευτικής εκμετάλλευσης στην περιοχή, ενώ οι αποδόσεις των καλλιεργειών θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 17%.
Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να πιέσουν τη γεωργία, τον τουρισμό, την αλιεία και την ενέργεια, με συνέπειες για την οικονομική ανάπτυξη και τις υφιστάμενες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται οι χώρες της νότιας και ανατολικής Μεσογείου, όπου η περιορισμένη διαθεσιμότητα νερού, η εξάρτηση από τη γεωργία, η άνοδος της θάλασσας και η ερημοποίηση δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για τις τοπικές κοινωνίες.
Η Μεσόγειος αποτελεί ήδη σημαντική μεταναστευτική διαδρομή. Κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι διέσχισαν τη θάλασσα με προορισμό την Ευρώπη. Την περίοδο 2014-2024 καταγράφηκαν περισσότεροι από 30.000 νεκροί ή αγνοούμενοι.
Έμφαση στη συνεργασία και την προσαρμογή
Ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας της Ένωσης για τη Μεσόγειο (UfM), αρμόδιος για τη Σταθερότητα και την Ανθεκτικότητα, Ζοάν Μπορέλ, σημείωσε ότι οι πιέσεις της κλιματικής αλλαγής, της γεωπολιτικής αστάθειας και της μετανάστευσης συνδέονται στην περιοχή. Υποστήριξε ότι η περιφερειακή συνεργασία για την κλιματική δράση και τη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση κοινών ευαλωτοτήτων.
Ο κλιματολόγος του Πανεπιστημίου του Σαλέντο Πιέρο Λιονέλο τόνισε ότι οι περιβαλλοντικές αλλαγές, οι συγκρούσεις και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες αλληλεπιδρούν με διαφορετικό τρόπο στις επιμέρους περιοχές. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν τόσο την απόφαση των ανθρώπων να μετακινηθούν όσο και τη δυνατότητά τους να παραμείνουν στον τόπο τους, ενώ η κατανόηση αυτών των σχέσεων είναι αναγκαία για τον σχεδιασμό πολιτικών που περιορίζουν τον ανθρώπινο πόνο.
Η έκθεση προτείνει επενδύσεις σε πράσινες υποδομές και ανθεκτική γεωργία, καθώς και βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Οι παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με τους επιστήμονες, μπορούν να ενισχύσουν την προσαρμοστικότητα των τοπικών κοινωνιών και να περιορίσουν τις αναγκαστικές μετακινήσεις. Επισημαίνεται επίσης η ανάγκη για περισσότερη διεπιστημονική έρευνα και καλύτερα δεδομένα, ώστε να αποτυπώνονται και να προβλέπονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι μεταναστευτικές τάσεις που συνδέονται με την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Το MedECC επεξεργάζεται τη δεύτερη ολοκληρωμένη έκθεση αξιολόγησης για τη Μεσόγειο (MAR2), η οποία θα εξετάσει περαιτέρω τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τη σύνδεσή τους με τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις.
