Η Ελλάδα, μαζί με την Ιταλία, την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, ζητά νέα αναβολή του ETS2, ενώ στη Σύνοδο Κορυφής δεν διαμορφώθηκε κοινή θέση για την ανταγωνιστικότητα.
Τη μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 τουλάχιστον έως το 2030 ζητούν έξι χώρες της ΕΕ, με την Ελλάδα μεταξύ αυτών. Στη Σύνοδο Κορυφής, ωστόσο, δεν διαμορφώθηκε κοινή θέση για την ανταγωνιστικότητα, ενώ μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει η αναγκαία στήριξη για νέα αναβολή.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το POLITICO, αρκετά κράτη θεωρούν ότι το σύστημα αποτελεί ήδη συμφωνημένη νομοθεσία και η Γερμανία αντιτίθεται σε νέα καθυστέρηση. Τρεις διπλωμάτες που επικαλείται το ίδιο μέσο ανέφεραν ότι οι ηγέτες δεν κατέληξαν σε κοινό κείμενο για την ανταγωνιστικότητα, μετά τις πιέσεις των έξι χωρών. Η συζήτηση για το ETS2 διήρκεσε πάνω από δύο ώρες.
Πώς θα λειτουργεί το ETS2
Το ETS2 επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα σε καύσιμα που χρησιμοποιούνται κυρίως στις οδικές μεταφορές και στα κτίρια, καθώς και σε ορισμένους μικρότερους βιομηχανικούς τομείς. Το υφιστάμενο ETS καλύπτει κυρίως τη βαριά βιομηχανία, την ηλεκτροπαραγωγή και άλλους μεγάλους ρυπαντές.
Την υποχρέωση αγοράς και παράδοσης δικαιωμάτων εκπομπών θα έχουν οι διανομείς καυσίμων, ανάλογα με τις εκπομπές των καυσίμων που διαθέτουν στην αγορά. Οι οδηγοί και τα νοικοκυριά δεν θα αγοράζουν οι ίδιοι δικαιώματα, όμως μέρος του πρόσθετου κόστους ενδέχεται να περάσει στις τιμές των καυσίμων και της θέρμανσης.
Στόχος του συστήματος είναι να ενθαρρύνει τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων, τις ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων και τις μετακινήσεις με χαμηλότερες εκπομπές. Έχει σχεδιαστεί ώστε να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών στους συγκεκριμένους τομείς κατά 42% έως το 2030, σε σχέση με το 2005.
Ανησυχία για το κόστος και μηχανισμοί συγκράτησης
Οι επιπτώσεις στις τιμές προκαλούν ανησυχία ιδίως για νοικοκυριά που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο, κατοικούν σε ενεργειακά αναποτελεσματικά σπίτια ή χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα για θέρμανση, καθώς έχουν μικρότερη δυνατότητα γρήγορης προσαρμογής. Οι κυβερνήσεις που ζητούν αναβολή επικαλούνται τις υψηλές τιμές ενέργειας και τις διαφορές στο ενεργειακό κόστος μεταξύ των κρατών-μελών.
Στη Σύνοδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές αποφάσεις δεν αποτυπώνουν επαρκώς τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης και ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Έθεσε επίσης ζήτημα ευρύτερης επανεξέτασης του συστήματος εμπορίας ρύπων.
Στις 9 Οκτωβρίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε νέους μηχανισμούς σταθεροποίησης της αγοράς, με στόχο την ομαλή έναρξη του ETS2 το 2028. Οι αλλαγές ενισχύουν το Market Stability Reserve: όταν η τιμή ξεπερνά τα 45 ευρώ ανά τόνο CO₂, σε τιμές 2020, θα μπορούν να διατίθενται έως 40 εκατομμύρια επιπλέον δικαιώματα, αντί για 20 εκατομμύρια που προβλέπονταν προηγουμένως.
Προς το παρόν, το χρονοδιάγραμμα έναρξης το 2028 παραμένει σε ισχύ. Η συζήτηση αφορά τόσο την εφαρμογή της κλιματικής πολιτικής όσο και το πώς θα περιοριστούν οι πιθανές επιβαρύνσεις για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
