Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών επισκέπτεται την Αθήνα για τον 6ο Γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ, με επίκεντρο τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο, τις περιφερειακές σχέσεις και την άμυνα.
Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η αμυντική συνεργασία αναμένεται να απασχολήσουν τις επαφές του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Την Τετάρτη θα συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ θα ξεκινήσει ο 6ος Γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ.
Ενεργειακή συνεργασία και έρευνες υδρογονανθράκων
Για τις ΗΠΑ, βασικό θέμα είναι ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, μέσω του οποίου προβλέπεται να μεταφέρεται αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο προς τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο Ρούμπιο είχε αναφερθεί στο έργο πριν από την άφιξή του, επαινώντας το έργο της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Η ελληνική κυβέρνηση χαρακτηρίζει τον διάδρομο σημαντικό για την ενεργειακή ασφάλεια και για τον ρόλο της χώρας στον εφοδιασμό τρίτων χωρών. Παράλληλα, δίνει έμφαση στη συμμετοχή των αμερικανικών εταιρειών Exxon Mobil και Chevron στις έρευνες υδρογονανθράκων σε ελληνικές θαλάσσιες περιοχές. Σύμφωνα με όσα επιβεβαιώθηκαν σε πρόσφατη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με επικεφαλής της Chevron στη Νέα Υόρκη, η εταιρεία προγραμματίζει σεισμικές έρευνες και νότια της Κρήτης έως το τέλος του έτους.
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και η ηλεκτρική διασύνδεση
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ενισχυμένη θέση της Ελλάδας στους αμερικανικούς ενεργειακούς σχεδιασμούς της περιοχής προσθέτει στρατηγικό βάρος στη χώρα έναντι της Τουρκίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ο Ρούμπιο επισκέπτεται την Αθήνα χωρίς να μεταβεί στην Άγκυρα.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στην ατζέντα του στρατηγικού διαλόγου περιλαμβάνονται η περιφερειακή και ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και η άμυνα. Η ελληνική πλευρά αναμένεται να θέσει και το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (GSI). Η Τουρκία αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και ζητά να απαιτείται η άδειά της για το έργο, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Στην κατασκευή συμμετέχει γαλλική εταιρεία, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει μελλοντική επέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ.
Η Αθήνα προσβλέπει σε αμερικανική στήριξη στο θέμα. Ο Ρούμπιο είχε συνυπογράψει ως γερουσιαστής τον νόμο Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act, που αφορά τη συνεργασία ΗΠΑ, Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Άμυνα, F-35 και πρόγραμμα SAFE
Στις συνομιλίες αναμένεται να τεθούν επίσης τα εξοπλιστικά, μεταξύ άλλων η προμήθεια F-35 από την Ελλάδα και το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Το Ελληνοαμερικανικό Ινστιτούτο (AHI) απέστειλε επιστολή στον Ρούμπιο ζητώντας από την αμερικανική κυβέρνηση να μην επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και να απορρίψει ενέργειες που, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσαν να εμποδίσουν ενεργειακά έργα ή να αμφισβητήσουν την κυριαρχία συμμάχων των ΗΠΑ.
Για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ο Μητσοτάκης δήλωσε ότι μια τρίτη χώρα θα πρέπει να σέβεται τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών της ΕΕ, χωρίς εξαιρέσεις. Πρόσθεσε ότι η προστασία της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ είναι κοινή υπόθεση.
Το πρόγραμμα και οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις
Την Τετάρτη ο Γιώργος Γεραπετρίτης θα υποδεχθεί τον Ρούμπιο στο υπουργείο Εξωτερικών. Θα ακολουθήσουν διμερής συνάντηση, δηλώσεις στον Τύπο και η έναρξη του στρατηγικού διαλόγου σε ολομέλεια. Στις 19:00 ο Αμερικανός υπουργός θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου.
Για την επίσκεψη, το κέντρο της Αθήνας θα έχει αυξημένα μέτρα ασφαλείας έως το πρωί της Πέμπτης. Έχουν προβλεφθεί διακοπές κυκλοφορίας σε βασικούς οδικούς άξονες, ενώ η ΕΛΑΣ έχει απαγορεύσει τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις.
Πριν από την άφιξη του Ρούμπιο, δημοσίευμα της Wall Street Journal ανέφερε ότι η Γκίλφοϊλ φέρεται να έκανε σχόλιο για την πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης σε συνομιλία με τον Παπασταύρου. Δημοκρατικοί ζητούν έρευνα για τη δράση της πρέσβειρας. Ο Παπασταύρου και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης διέψευσαν ότι διατυπώθηκε απειλή προς την ελληνική κυβέρνηση.
