Έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης καταγράφει τουλάχιστον 34 θανάτους σε αστυνομικά κρατητήρια και κέντρα κράτησης που δεν εμφανίζονται στα αρχεία της ΕΛ.ΑΣ. Παράλληλα, αναφέρει συνολικά τουλάχιστον 112 θανάτους από το 2000 και προβλήματα πρόσβασης των κρατουμένων σε ιατρική περίθαλψη.
Τουλάχιστον 34 θάνατοι προσφύγων και μεταναστών σε αστυνομικά κρατητήρια και κέντρα κράτησης δεν έχουν καταγραφεί ή δεν εντοπίζονται πλέον στα αρχεία της ΕΛ.ΑΣ., σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Τα περιστατικά αφορούν τα τελευταία 25 χρόνια και έχουν καταγραφεί σε εκθέσεις διεθνών οργανισμών, δημοσιογραφικές έρευνες και μαρτυρίες πρώην κρατουμένων.
Η έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε στην ψηφιακή πλατφόρμα Detention Landscapes, καταγράφει συνολικά τουλάχιστον 112 θανάτους σε χώρους κράτησης από το 2000. Οι ερευνητές συνδέουν τα περιστατικά με ανεπαρκή ή ανύπαρκτη ιατροφαρμακευτική φροντίδα, καθώς και με ψυχολογική ή σωματική βία που, σύμφωνα με τα ευρήματά τους, αντιμετωπίζουν οι κρατούμενοι.
Απουσία καταγραφής και περίθαλψης
Στα στοιχεία περιλαμβάνονται 44 αυτοκτονίες. Τουλάχιστον 84 θάνατοι καταγράφηκαν σε αστυνομικά τμήματα, όπου δεν υπάρχει ιατρικό προσωπικό, και 27 σε κέντρα κράτησης. Σε αυτά η περίθαλψη παρέχεται από τη δημόσια εταιρεία ΑΕΜΥ, με προβλήματα στελέχωσης και συνεργασίας με τις αστυνομικές αρχές, σύμφωνα με την έρευνα. Την ίδια περίοδο, η αστυνομία κατέγραψε περισσότερα από 7.600 επείγοντα ιατρικά περιστατικά κρατουμένων προσφύγων και μεταναστών, από το 2012 έως το 2024.
Οι περισσότεροι από τους θανάτους που καταγράφονται αφορούν Αλβανούς και Πακιστανούς κρατουμένους, με 13 περιστατικά για κάθε εθνικότητα. Σε 32 περιπτώσεις δεν προσδιορίζεται η υπηκοότητα του νεκρού.
Η Ανδριανή Φίλη, η οποία πραγματοποίησε την έρευνα μαζί με τον Στέργιο Μαγκριώτη και την Αλις Τρόι-Ντόνοβαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Medicalising Immigration Detention» του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, σημειώνει ότι το κράτος ελέγχει την πρόσβαση των κρατουμένων στην περίθαλψη, αλλά συχνά δεν υπάρχουν βασικές πληροφορίες για τις συνθήκες των θανάτων τους. Η ίδια επισημαίνει ότι χωρίς συστηματική διερεύνηση, θεσμικές αστοχίες ενδέχεται να επαναλαμβάνονται.
Η έρευνα αναφέρει ότι ο ΟΗΕ έχει ζητήσει από το 1991 τη δημοσιοποίηση στοιχείων για θανάτους που συνδέονται με αστυνομικές ενέργειες. Το 2023, η Υπατη Αρμοστεία ζήτησε από τα κράτη στοιχεία για θανάτους κρατουμένων στα χέρια της αστυνομίας από τη στιγμή της σύλληψης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με δημοσιογραφική έρευνα στην οποία συμμετείχε από την Ελλάδα το MIIR, ορισμένες χώρες δημοσιεύουν σχετικά δεδομένα από το 1997, χωρίς να υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής.
Μαρτυρίες για καθυστερήσεις στην ιατρική βοήθεια
Πρώην κρατούμενοι περιγράφουν, σύμφωνα με την έρευνα, δυσκολίες πρόσβασης σε γιατρούς και καθυστερήσεις στην ανταπόκριση σε αιτήματα περίθαλψης. Η Φίλη αναφέρει ότι αστυνομικοί συχνά μεσολαβούν για την πρόσβαση σε ιατρική βοήθεια, χωρίς να έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση.
Σε μαρτυρία πρώην κρατουμένου για την Αμυγδαλέζα αναφέρεται ότι «υπάρχουν γιατροί, αλλά δεν υπάρχει περίθαλψη». Τον Απρίλιο, στο κέντρο υπήρχαν επτά επαγγελματίες υγείας, μεταξύ των οποίων δύο γιατροί και δύο νοσηλευτές, για περισσότερους από 650 κρατουμένους. Στο πρόγραμμα περίθαλψης, που χρηματοδοτείται με ευρωπαϊκά κονδύλια, εργάζονταν επίσης 97 συνοροφύλακες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Στα καθήκοντά τους περιλαμβάνονταν η διευκόλυνση ιατρικών εξετάσεων και η μεταφορά κρατουμένων σε νοσοκομεία και κέντρα υγείας.
Επαγγελματίες που έχουν εργαστεί για την ΑΕΜΥ περιγράφουν περιστατικά παρεμπόδισης της ιατρικής εργασίας από αστυνομικούς, καθώς και προβλήματα οργάνωσης, πρόσβασης σε εξοπλισμό και συνέχειας της θεραπείας.
Ένα από τα περιστατικά που αναφέρονται αφορά τον Μοχάμεντ Αχμάντ Αχμάντ Φαρούκ, κρατούμενο στην Αμυγδαλέζα, ο οποίος πέθανε στο ιατρείο του κέντρου στις 22 Ιουλίου 2014. Το σώμα του μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο «Αγία Ολγα» με αστυνομικό βαν και όχι με ασθενοφόρο, σύμφωνα με την ΚΕΕΡΦΑ. Παρότι είχε ανακοινωθεί ότι θα γινόταν νεκροψία, τα αίτια του θανάτου του δεν έχουν γίνει γνωστά, ενώ το περιστατικό δεν εμφανίζεται στα επίσημα στατιστικά των αστυνομικών αρχών.
Σε άρθρο τους στην πλατφόρμα Border Criminologies, οι τρεις ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι θάνατοι συνδέονται με ευρύτερη πολιτική ποινικοποίησης και αναφέρονται στην επέκταση των λόγων και της διάρκειας κράτησης, καθώς και στις συνθήκες στη δομή της Σιντικής.
