Ψυχολόγοι της οργάνωσης σε Αθήνα, Λέσβο και Σάμο περιγράφουν τις επιπτώσεις της παρατεταμένης αναμονής για άσυλο, των δυσκολιών πρόσβασης σε περίθαλψη και των συνθηκών διαβίωσης στους ανθρώπους που υποστηρίζουν.
Οι άνθρωποι που ζητούν άσυλο στην Ελλάδα μπορεί να φτάνουν έχοντας ήδη βιώσει βία, διώξεις, κράτηση ή απώλεια οικείων. Σύμφωνα με ψυχολόγους των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF), η αβεβαιότητα γύρω από τη διαδικασία ασύλου, τα εμπόδια στην περίθαλψη και οι συνθήκες διαβίωσης μπορούν να εντείνουν την ψυχική τους επιβάρυνση.
Τέσσερις ψυχολόγοι της οργάνωσης, που εργάζονται στην Αθήνα, τη Λέσβο και τη Σάμο, περιγράφουν δυσκολίες τις οποίες συναντούν στην υποστήριξη προσφύγων και αιτούντων άσυλο. Οι MSF παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη σε ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από βία για περισσότερα από δέκα χρόνια.
Η αναμονή και οι συνθήκες στις δομές
Η ψυχολόγος των MSF στη Λέσβο Anzhelika Iastremska αναφέρει ότι πολλοί φτάνουν εξαντλημένοι από επικίνδυνες διαδρομές και προσδοκούν να βρουν ασφάλεια. Ωστόσο, όπως λέει, η αβεβαιότητα της διαδικασίας ασύλου, οι δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και οι ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης επιβαρύνουν την καθημερινότητά τους.
Η Τζώρτζια Κωτίτσα, επίσης ψυχολόγος της οργάνωσης στη Λέσβο, σημειώνει ότι η απομόνωση σε απομακρυσμένες δομές, οι περιορισμοί στις μετακινήσεις και η έλλειψη ιδιωτικότητας μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική κατάσταση των φιλοξενούμενων. Σύμφωνα με την ίδια, ένα περιβάλλον που θυμίζει στους ανθρώπους προηγούμενες εμπειρίες κράτησης ή βίας μπορεί να αναζωπυρώσει το τραύμα.
Οι MSF αναφέρουν ακόμη ότι οι γρήγορες διαδικασίες εξέτασης αιτημάτων ασύλου δεν αφήνουν, κατά την εκτίμησή τους, επαρκή χρόνο για εξατομικευμένη συμβουλευτική και νομική υποστήριξη. Άνθρωποι που δυσκολεύονται να κατανοήσουν τα βήματα της διαδικασίας μπορεί να βιώνουν μεγαλύτερη ανασφάλεια, ενώ οι μετακινήσεις μεταξύ δομών και πόλεων και η περιορισμένη ενημέρωση προσθέτουν δυσκολίες.
Στην Αθήνα, η ψυχολόγος των MSF Κατερίνα Καβάκου περιγράφει πρόσθετα εμπόδια, όπως τα γλωσσικά προβλήματα, η επισφαλής εργασία και η αβεβαιότητα για τη στέγαση και το μέλλον.
Κενά στη συνέχεια της φροντίδας
Από τον Ιανουάριο του 2026, οι ψυχολόγοι των MSF στη Λέσβο και τη Σάμο έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 900 συνεδρίες ψυχικής υγείας. Η οργάνωση αναφέρει ότι η πρόσβαση σε σταθερή και συνεχή ψυχολογική υποστήριξη παραμένει δύσκολη. Οι διαθέσιμες υπηρεσίες, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της, είναι περιορισμένες, ιδίως για την υποστήριξη ανθρώπων με ψυχικό τραύμα, ενώ η παρακολούθηση και η επανεξέταση δεν γίνονται πάντοτε με συνέπεια. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμένα ραντεβού και διακοπή της θεραπείας.
Στα συμπτώματα που έχουν καταγράψει οι MSF κατά την πολυετή εργασία τους περιλαμβάνονται άγχος, κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες, προβλήματα ύπνου και αυτοκτονικός ιδεασμός.
Η ψυχολόγος της οργάνωσης στη Σάμο Νικολίνα Καζάκη αναφέρει ότι συναντά ανθρώπους που θέλουν να εργαστούν ή να σπουδάσουν, αλλά δυσκολεύονται να ξαναχτίσουν τη ζωή τους χωρίς επαρκή υποστήριξη. Οι κοινωνικοί λειτουργοί των MSF βοηθούν, μεταξύ άλλων, με πρακτικά ζητήματα και με την πλοήγηση στις υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας.
Οι MSF ζητούν βελτίωση της πρόσβασης στην ιατρική και ψυχολογική φροντίδα και στις κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Η οργάνωση υποστηρίζει επίσης ότι η διαδικασία ασύλου θα πρέπει να περιορίζει την αβεβαιότητα και να διασφαλίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Παρά τις δυσκολίες, όπως επισημαίνει η Καβάκου, οι άνθρωποι που υποστηρίζουν συνεχίζουν να φροντίζουν τις οικογένειές τους και να αναζητούν τρόπους να οργανώσουν ξανά τη ζωή τους.
