Οι διαφωνίες για τα ορυκτά καύσιμα και τη χρηματοδότηση της κλιματικής δράσης εμπόδισαν την επίτευξη συναινετικού αποτελέσματος στη διάσκεψη του ΟΗΕ.
Χωρίς συνολική συμφωνία με συναίνεση ολοκληρώθηκε η COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας. Οι διαπραγματεύσεις προσέκρουσαν κυρίως στις διαφωνίες για την αναφορά των ορυκτών καυσίμων στο τελικό κείμενο και για την οικονομική στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι απογοητεύτηκε από την απουσία συνολικού αποτελέσματος και προειδοποίησε πως οι καθυστερήσεις δυσκολεύουν και αυξάνουν το κόστος της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.
Ορυκτά καύσιμα και χρηματοδότηση στο επίκεντρο
Περίπου 130 χώρες, μεταξύ τους η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, μικρά νησιωτικά κράτη και λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, ζήτησαν να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο αναφορά στην ανάγκη μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα. Άλλες χώρες αντιτάχθηκαν σε αυτή την αναφορά, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει συμφωνία. Η δέσμευση για μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, που είχε συμφωνηθεί στην COP28 το 2023, παραμένει σε ισχύ.
Για αρκετές αναπτυσσόμενες χώρες, η χρηματοδότηση της κλιματικής δράσης ήταν εξίσου επείγουσα ή και πιο άμεση προτεραιότητα. Οι επιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων επιβαρύνουν καλλιέργειες και υποδομές, ενώ πολλές χώρες διαθέτουν πλέον περισσότερα για την αντιμετώπισή τους από όσα για την υγεία και την εκπαίδευση.
Στην COP29, οι ανεπτυγμένες χώρες δεσμεύτηκαν να διαθέτουν 300 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035 για τις φτωχότερες χώρες και να διευκολύνουν την κινητοποίηση επιπλέον 1 τρισ. δολαρίων από ιδιωτικά κεφάλαια. Ωστόσο, τα ποσά φτάνουν με αργούς ρυθμούς στα κράτη που τα χρειάζονται. Αφρικανοί υπουργοί δήλωσαν στη διάσκεψη ότι «δεν ήρθαμε εδώ για να ζητιανέψουμε», καθώς ζητούσαν να τηρηθεί η δέσμευση για τριπλασιασμό της χρηματοδότησης προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Η Αυστραλία απέφυγε επανειλημμένα να απαντήσει σε ερωτήσεις για τη χρηματοδότηση, λέγοντας ότι «αυτή δεν είναι μια COP για τη χρηματοδότηση». Η στάση αυτή προκάλεσε δυσαρέσκεια σε αναπτυσσόμενες χώρες, για τις οποίες η οικονομική στήριξη αποτελεί κρίσιμο ζήτημα.
Το όριο του 1,5°C και οι δυσκολίες της διαδικασίας
Η COP31 αναγνώρισε και συζήτησε για πρώτη φορά το ενδεχόμενο προσωρινής υπέρβασης του ορίου του 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, χωρίς να καταλήξει σε συμφωνία για την αντιμετώπισή του. Η υπέρβαση αυτή συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για παράκτιες περιοχές και νησιωτικά κράτη, καθώς και με απειλές για τους κοραλλιογενείς υφάλους.
Στη διάσκεψη λειτούργησαν δύο προεδρίες. Τα μεγάλα διαστήματα ανάμεσα στις διαδοχικές εκδοχές του τελικού κειμένου ανέδειξαν δυσκολίες στον συντονισμό, σε μια διαδικασία όπου ο χρόνος για διαπραγματεύσεις μεταξύ των χωρών είναι περιορισμένος. Ο Αυστραλός πρόεδρος των διαπραγματεύσεων, Κρις Μπόουεν, δήλωσε μετά τη λήξη ότι οι «αγεφύρωτες διαφορές» εμπόδισαν τη συμφωνία.
Παράλληλα, η διάσκεψη δεν συμφώνησε στον στόχο των προεδριών για κάλυψη του 35% της συνολικής ενέργειας από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2035. Ο εξηλεκτρισμός μεταφορών, θέρμανσης και βιομηχανίας αναδείχθηκε, ωστόσο, ως βασικό θέμα της κλιματικής συζήτησης, πέρα από την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι διασκέψεις COP βασίζονται στη συναίνεση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε συμβιβασμούς αλλά και να περιορίσει το περιεχόμενο των συμφωνιών. Η επόμενη διάσκεψη, COP32, έχει προγραμματιστεί για το 2027 στην Αιθιοπία. Η αναζήτηση κοινού εδάφους ανάμεσα στις χώρες αναμένεται να αποτελέσει βασική πρόκληση ενόψει των νέων διαπραγματεύσεων.
