Ο Δημήτρης Λυρίτσης, Τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., επικαλείται την απόφαση του ΣτΕ για τις οφειλές προς το Δημόσιο και προτείνει αλλαγές στην προστασία της κατοικίας και στη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους.
Την επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας και τη διαμόρφωση βιώσιμων ρυθμίσεων για τις οφειλές προτείνει η ΕΛ.Α.Σ., με αφορμή απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την κατοικία και τις οφειλές προς το Δημόσιο.
Σε ανακοίνωσή του, ο Δημήτρης Λυρίτσης, Τομεάρχης Στεγαστικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., υποστηρίζει ότι η απόφαση αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής προστασίας της οικογενειακής στέγης. Κατηγορεί την κυβέρνηση ότι, με τον πτωχευτικό νόμο, κατάργησε το προηγούμενο πλαίσιο προστασίας και ενέταξε την πρώτη κατοικία σε διαδικασίες ρευστοποίησης.
Σύμφωνα με τον κ. Λυρίτση, η απόφαση του ΣτΕ επισημαίνει ότι για να στερηθεί κάποιος την κατοικία του λόγω δημόσιων οφειλών πρέπει πρώτα να έχουν εξαντληθεί τα ηπιότερα διαθέσιμα μέσα. Ο ίδιος αναφέρει επίσης ότι η συνταγματική προστασία της οικογενειακής στέγης αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας.
Στοιχεία για πλειστηριασμούς και οφειλές
Ο κ. Λυρίτσης επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το 2025 προγραμματίστηκαν περισσότεροι από 67.000 πλειστηριασμοί ακινήτων, αριθμός υπερδιπλάσιος από εκείνον του 2019. Για τις οφειλές προς την Εφορία, αναφέρει ότι μέσα σε έναν χρόνο δημιουργήθηκαν σχεδόν 10 δισ. ευρώ νέα χρέη. Όπως σημειώνει, το συνολικό υπόλοιπο έφτασε τα 109,77 δισ. ευρώ στα τέλη Ιουλίου 2026, ενώ σε ρύθμιση βρισκόταν το 6,7% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου χρέους.
Ο Τομεάρχης ασκεί κριτική στον εξωδικαστικό μηχανισμό, λέγοντας ότι οι ρυθμίσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών. Χαρακτηρίζει επίσης ανεπαρκή την εξαγγελία για τις 120 δόσεις, επικαλούμενος επιτόκιο 5,84%, τον αποκλεισμό οφειλών του 2025 και του 2026 και την απουσία πρόβλεψης για διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων.
Οι προτάσεις της ΕΛ.Α.Σ.
Η ΕΛ.Α.Σ. συνδέει την προστασία της πρώτης κατοικίας και τη βιώσιμη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους με τη στήριξη των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων. Οι προτάσεις που παρουσιάζει περιλαμβάνουν:
- Επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας, διεύρυνση των κριτηρίων ευαλωτότητας και δημιουργία δημόσιου μηχανισμού επαναγοράς απαιτήσεων, ώστε οι οικογένειες να μπορούν να διατηρούν την κυριότητα της κατοικίας μέσω βιώσιμης αποπληρωμής.
- Κατοχύρωση δικαιώματος σε ρύθμιση με δόσεις υπολογισμένες βάσει του πραγματικού εισοδήματος και των αναγκών αξιοπρεπούς διαβίωσης, προβλέψιμο επιτόκιο και δεσμευτικότητα για τους πιστωτές.
- Κατάργηση του πτωχευτικού κώδικα της ΝΔ και δυνατότητα διατήρησης της κατοικίας με μακροχρόνιο, δικαστικά επικυρωμένο σχέδιο, καθώς και παροχή δεύτερης ευκαιρίας.
- Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας τραπεζών, funds και servicers, με «Διαβατήριο Οφειλής», εξατομικευμένη πρόταση πριν από την αναγκαστική εκτέλεση, δυνατότητα αντιπρότασης και ανεξάρτητης επανεξέτασης, καθώς και κυρώσεις για παραβάσεις.
- Θέσπιση ρύθμισης έως 120 δόσεων, με μείωση τόκων και προσαυξήσεων και δόσεις προσαρμοσμένες στις δυνατότητες των οφειλετών. Η ΕΛ.Α.Σ. επικαλείται ως προηγούμενα τις 100 δόσεις του 2015 και τις 120 δόσεις του 2019.
Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι οι όροι αποπληρωμής πρέπει να αντιστοιχούν στις πραγματικές δυνατότητες των οφειλετών, ώστε να προστατεύονται η οικογενειακή στέγη, η επαγγελματική δραστηριότητα και η βιωσιμότητα των μικρών επιχειρήσεων.
