Η στρατιωτική συνεργασία ΗΠΑ και Ουκρανίας βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης, με το Κίεβο να ανησυχεί για πιθανούς περιορισμούς σε πληροφορίες, αεράμυνα και δορυφορικές επικοινωνίες.
Η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμπίπτει με τη συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων σε ουκρανικές πόλεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Το βασικό ερώτημα είναι αν η Ουκρανία θα εξακολουθήσει να έχει πρόσβαση στις αμερικανικές δυνατότητες που στηρίζουν την άμυνά της και κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να καλύψει τυχόν κενά.
Η αμερικανική υποστήριξη δεν έχει διακοπεί συνολικά, ωστόσο ορισμένες μορφές της έχουν περιοριστεί ή μεταβληθεί. Στρατιωτικές πληροφορίες, αμυντικός εξοπλισμός και δορυφορικές επικοινωνίες παραμένουν κρίσιμα για το Κίεβο, ενώ μια παρατεταμένη πολιτική κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει τους όρους και την έκταση της συνεργασίας.
Στρατιωτικές πληροφορίες και αεράμυνα
Η ανταλλαγή πληροφοριών βοηθά τις ουκρανικές δυνάμεις να παρακολουθούν τις κινήσεις του ρωσικού στρατού και να προετοιμάζονται για επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Μετά τη συνάντηση Τραμπ - Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο το 2025, η αμερικανική κυβέρνηση είχε αναστείλει προσωρινά ορισμένες μορφές αυτής της συνεργασίας. Στη συνέχεια, η ανταλλαγή συνεχίστηκε σε συγκεκριμένους τομείς, με διαφορετική αντιμετώπιση των πληροφοριών για την άμυνα της Ουκρανίας και εκείνων που αφορούν επιχειρήσεις εντός της Ρωσίας.
Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ανησυχία για το αν θα λαμβάνουν έγκαιρη ενημέρωση σχετικά με ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις. Αμερικανοί αξιωματούχοι, από την πλευρά τους, έχουν αρνηθεί ότι έχει αποφασιστεί νέα συνολική διακοπή της ανταλλαγής πληροφοριών.
Η αεράμυνα είναι ένα ακόμη πεδίο όπου η Ουκρανία εξαρτάται από δυτική υποστήριξη. Τα συστήματα Patriot και οι πύραυλοι αναχαίτισης έχουν σημασία για την αντιμετώπιση ορισμένων από τις πιο επικίνδυνες αεροπορικές απειλές, ενώ η λειτουργία τους απαιτεί πυρομαχικά, τεχνική υποστήριξη και αναπλήρωση αναλωσίμων. Η χώρα έχει αναπτύξει δικές της αμυντικές δυνατότητες και παραγωγή όπλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει γρήγορα όλες τις αμερικανικές δυνατότητες. Οι ελλείψεις στην προστασία θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ασφάλεια των κατοίκων και των ενεργειακών υποδομών.
Αβεβαιότητα για τις δορυφορικές επικοινωνίες
Στο επίκεντρο βρέθηκε και το Starshield, το στρατιωτικής χρήσης δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών της SpaceX, που συνδέεται με την υποδομή Starlink. Οι συνδέσεις χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία και τον συντονισμό των ουκρανικών δυνάμεων, καθώς και για τη λειτουργία μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στις 15 και 16 Οκτωβρίου, ουκρανικές πηγές ανέφεραν προβλήματα στη χρήση της υπηρεσίας από συσκευές εν κινήσει. Σύμφωνα με το Associated Press, περιορισμός διέκοπτε τη σύνδεση όταν ένα τερματικό κινούνταν με ταχύτητα μεγαλύτερη των 160 χιλιομέτρων την ώρα, δυσχεραίνοντας τη λειτουργία ορισμένων ουκρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ο σύμβουλος αμυντικής τεχνολογίας Σερχίι Μπεσκρέστνοφ δήλωσε ότι το Κίεβο συζητούσε με τη SpaceX και το αμερικανικό Πεντάγωνο για την άρση του περιορισμού και εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο να συνδέεται και με την πολιτική συγκυρία.
Ο Τραμπ αρνήθηκε ότι ο ίδιος ή ο Έλον Μασκ ευθύνονταν για τον περιορισμό. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η λειτουργία του συστήματος είχε βελτιωθεί, χωρίς να έχει αποκατασταθεί πλήρως. Η Ουκρανία εξετάζει άλλους παρόχους, μεταξύ των οποίων η Amazon και η OneWeb, όμως η μετάβαση από μια ήδη ενσωματωμένη στρατιωτική υποδομή απαιτεί χρόνο και πόρους.
Διαφωνίες για την ενεργειακή εκεχειρία και το ντίζελ
Νέα αντιπαράθεση προκάλεσε η προσπάθεια του Τραμπ να συμφωνηθεί παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε στις 11 Οκτωβρίου ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι αυτή δεν είχε συμφωνηθεί με τον τρόπο που την παρουσίασε ο Τραμπ και κατηγόρησε τη Ρωσία ότι συνέχιζε να πλήττει ουκρανικούς ενεργειακούς στόχους.
Ο Ζελένσκι είπε ότι μέσα σε μία εβδομάδα είχαν καταγραφεί περισσότερες από 100 ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Στις 15 Οκτωβρίου ανακοίνωσε ότι η Ουκρανία δεν θα συνέχιζε να τηρεί την παύση των επιθέσεων κατά ρωσικών διυλιστηρίων. Ο Τραμπ επέκρινε τις ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλουν στην άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου. Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να δεχθεί μονομερείς περιορισμούς όσο συνεχίζονται οι ρωσικές επιθέσεις.
Τριβή προκαλεί επίσης η συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική αγορά, την οποία η κυβέρνηση Τραμπ συνέδεσε με την προσπάθεια αποκλιμάκωσης των τιμών της ενέργειας. Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι η συμφωνία προσφέρει οικονομικό όφελος στη Ρωσία ενώ συνεχίζεται ο πόλεμος. Ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ρομπ Γέτεν είπε ότι η κίνηση ενισχύει τα οικονομικά μέσα του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η κυβέρνηση Τραμπ προβάλλει την αξιοποίηση οικονομικών κινήτρων και διαπραγματεύσεων για την επίτευξη συμφωνίας με τη Μόσχα.
Πίεση στην Ευρώπη για μεγαλύτερη συνδρομή
Στη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, στις 16 Οκτωβρίου, ο Ζελένσκι ζήτησε μεγαλύτερη συμμετοχή της Ευρώπης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και πρόσθετη οικονομική βοήθεια. Σύμφωνα με το Reuters, ζήτησε περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ, επικαλούμενος τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και τις δυσκολίες ενός ακόμη χειμώνα πολέμου.
Οι ευρωπαϊκές χώρες διαφωνούν ως προς τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η αβεβαιότητα για την αμερικανική πολιτική εντείνει την πίεση να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο. Η ευρωπαϊκή βοήθεια, ωστόσο, δεν μπορεί να αντικαταστήσει άμεσα κάθε αμερικανική δυνατότητα, ιδίως στην προηγμένη αεράμυνα, τις στρατιωτικές πληροφορίες και ορισμένες δορυφορικές υποδομές.
Η διπλωματική προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου συνεχίζεται, αλλά οι διαφωνίες για την εκεχειρία, το ντίζελ και την επιχειρησιακή συνεργασία δοκιμάζουν την εμπιστοσύνη μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου. Για την Ουκρανία, το ζήτημα αφορά τη συνέχιση της άμυνας απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις και τη διατήρηση υποστήριξης που δεν είναι εύκολο να αναπληρωθεί γρήγορα.
