Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές, με προσωρινή χαλάρωση περιορισμών. Η ΕΕ δηλώνει ότι θα συνεχίσει την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία, την ώρα που το Κίεβο αντιμετωπίζει αυξανόμενες ανάγκες χρηματοδότησης.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για διάθεση ρωσικού ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες και στις διεθνείς αγορές προκαλεί ανησυχία στην Ουκρανία και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η Ουάσιγκτον προχώρησε σε προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών στις πωλήσεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένει ότι θα συνεχίσει την προσπάθεια απεξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, οι ρωσικές επιθέσεις και η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της Ουκρανίας αυξάνουν την πίεση προς τις Βρυξέλλες να εξασφαλίσουν πρόσθετους πόρους. Το συμφωνημένο ευρωπαϊκό δάνειο των 90 δισ. ευρώ ενδέχεται να μην καλύψει τις ανάγκες, ενώ ο υπουργός Οικονομικών της Ουκρανίας έχει εκτιμήσει ότι για το 2027 θα χρειαστούν επιπλέον 78 δισ. δολάρια.
Η συμφωνία για το ντίζελ και οι διαφορετικές προτεραιότητες
Μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο, ο Τραμπ ανακοίνωσε στις 9 Οκτωβρίου ότι η Ρωσία θα διαθέσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ. Στις ποσότητες που έχουν αναφερθεί περιλαμβάνονται ακόμη 500.000 τόνοι τον Νοέμβριο, ένα εκατομμύριο τόνοι σε επόμενο στάδιο και τρία εκατομμύρια τόνοι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει την προσφορά καυσίμων και να συγκρατήσει τις τιμές για τους καταναλωτές. Ωστόσο, η επίδραση της συμφωνίας στις διεθνείς τιμές παραμένει αβέβαιη: η διάθεση ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική αγορά δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη αντίστοιχη αύξηση της συνολικής παγκόσμιας προσφοράς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι η συμφωνία δεν μεταβάλλει τη στρατηγική της ΕΕ. Εκπρόσωπός της ανέφερε ότι η Ένωση δεν επιθυμεί να χρηματοδοτεί τον πόλεμο της Ρωσίας μέσω της εξάρτησης από τους υδρογονάνθρακές της. Η Επιτροπή επανέλαβε επίσης την ανάγκη κατάπαυσης του πυρός, προστασίας των ενεργειακών υποδομών και διασφάλισης του εφοδιασμού τροφίμων.
Η Γερμανία ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να εφαρμόζει τις κυρώσεις κατά της Μόσχας και ότι εξετάζει με τους Ευρωπαίους εταίρους το ενδεχόμενο νέων μέτρων. Το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε ότι θα διατηρήσει τις κυρώσεις και την οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέκρινε τη χαλάρωση των περιορισμών. Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι τα έσοδα από τις πωλήσεις ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων μπορούν να ενισχύσουν τους πόρους της Μόσχας για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Εξέφρασε επίσης δυσαρέσκεια επειδή η συμφωνία ανακοινώθηκε ενώ ουκρανική αντιπροσωπεία βρισκόταν στις ΗΠΑ για συνομιλίες.
Πίεση στις υποδομές και στα δημόσια οικονομικά της Ουκρανίας
Οι ρωσικές επιδρομές έχουν πλήξει, μεταξύ άλλων, σιδηροδρομικές γραμμές, ενεργειακές εγκαταστάσεις, νοσοκομεία και σχολεία. Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές έχουν προκαλέσει διακοπές ρεύματος στο Κίεβο και εντείνουν την ανησυχία για τον χειμώνα. Οι επιθέσεις διαταράσσουν επίσης την οικονομική δραστηριότητα, ενώ ορισμένες επιχειρήσεις περιορίζουν ή διακόπτουν τη λειτουργία τους.
Η δυσκολότερη διάθεση ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας περιορίζει παράλληλα τα έσοδα του κράτους. Οι ανάγκες της χώρας αφορούν τόσο στρατιωτικό εξοπλισμό και αεράμυνα όσο και την αποκατάσταση υποδομών και τη διατήρηση της λειτουργίας του κράτους.
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ έχει σχεδιαστεί για να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας το 2026 και το 2027, με βάση την παραδοχή ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει μέσα στο 2026. Η συνέχιση των εχθροπραξιών ενισχύει την πιθανότητα να απαιτηθούν πρόσθετα κονδύλια.
Ο Ουκρανός υπουργός Οικονομικών Σεργκέι Μαρτσένκο έχει προειδοποιήσει ότι ο προϋπολογισμός του 2027 θα είναι ο δυσκολότερος από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής και έχει ζητήσει από τους διεθνείς δωρητές να συμβάλουν στην κάλυψη κενού 78 δισ. δολαρίων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει εγκρίνει επισήμως αυτό το ποσό. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις έχει δηλώσει ότι η εικόνα για το 2027 είναι πιο δύσκολη και ότι ο ακριβής υπολογισμός του ελλείμματος βρίσκεται σε εξέλιξη.
Αναζητούνται πρόσθετοι πόροι
Ορισμένα κράτη-μέλη επαναφέρουν την πρόταση αξιοποίησης παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Το Βέλγιο, όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος τους, εξακολουθεί να έχει αντιρρήσεις, ενώ επιφυλάξεις εκφράζουν η Γαλλία και η Ιταλία. Οι ενστάσεις αφορούν νομικούς και οικονομικούς κινδύνους, καθώς και πιθανές επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Στις επιλογές περιλαμβάνονται επίσης η έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους ή η αύξηση των διμερών συνεισφορών των κρατών-μελών. Το κοινό χρέος θεωρείται πολιτικά δυσκολότερο, ενώ οι αυξημένες εθνικές εισφορές θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περισσότερο οικονομικά ισχυρές χώρες. Η ΕΕ βρίσκεται παράλληλα σε διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της.
Η απουσία αμερικανικής βοήθειας προσθέτει πίεση στην ευρωπαϊκή προσπάθεια, καθώς οι ΗΠΑ υπήρξαν βασικός προμηθευτής στρατιωτικού εξοπλισμού. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν μεγαλύτερη συμβολή από συμμάχους όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Ιαπωνία, χωρίς να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πώς θα καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες της Ουκρανίας.
