Οι ηγέτες δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό, ενώ εκλογικές αναμετρήσεις και πολιτική αβεβαιότητα σε μεγάλες χώρες ενδέχεται να δυσκολέψουν τις διαπραγματεύσεις.
Χωρίς ουσιαστική σύγκλιση για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ύψους 2 τρισ. ευρώ, ολοκληρώθηκε η πρόσφατη σύνοδος κορυφής. Οι συνομιλίες ανέδειξαν τις δυσκολίες επίτευξης συμβιβασμού, καθώς εκκρεμούν κρίσιμες αποφάσεις για τις ευρωπαϊκές δαπάνες και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Οι ηγέτες συμφώνησαν μόνο σε ένα θέμα, τη γαλλογερμανική θέση για την αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ διαφώνησαν έντονα και για την ενεργειακή πολιτική. Τα συμπεράσματα της συνόδου δεν αναφέρουν ότι αναμένεται συμφωνία έως το τέλος του έτους. Τα κράτη-μέλη εμφανίζονται επιφυλακτικά απέναντι στην πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2026.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συνέδεσε τις δυσκολίες με το εκλογικό ημερολόγιο. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας δήλωσε ότι οι εκλογές στην Ισπανία δυσχεραίνουν την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του έτους και εκτίμησε ότι οι αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ιταλία και άλλες χώρες θα περιπλέξουν περισσότερο τις συνομιλίες.
Στην Ισπανία οι εκλογές έχουν οριστεί για τις 29 Νοεμβρίου. Στη Γαλλία αναμένονται προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο, ενώ οι ιταλικές κάλπες είναι προγραμματισμένες για το 2027. Στη Γερμανία, η άνοδος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) και η πολιτική θέση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προσθέτουν αβεβαιότητα, παρότι οι ομοσπονδιακές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για το 2029.
Η Κάρλα Ταβάρες, ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και συν-εισηγήτρια για τον προϋπολογισμό, προειδοποίησε ότι οι εκλογές θα δυσκολέψουν τους πολιτικούς συσχετισμούς τόσο στις χώρες-μέλη όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ εκτιμούν επίσης ότι, αν δεν υπάρξει συμφωνία στις επόμενες συνόδους, οι διαπραγματεύσεις μπορεί να παραταθούν έως το 2027, όταν οι προεκλογικές εκστρατείες θα περιορίζουν περαιτέρω τα περιθώρια συμβιβασμού.
Πίεση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας
Παράλληλα με τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό, η ΕΕ αναζητά τρόπο να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας για το επόμενο έτος εκτιμάται σε 30 έως 35 δισ. δολάρια. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να καταβάλει 90 δισ. ευρώ από πέρυσι, αλλά δεν έχει συμφωνήσει πώς θα αξιοποιηθούν τα περίπου 200 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα στην Euroclear στις Βρυξέλλες. Το Βέλγιο εξακολουθεί να αντιτίθεται στη συγκεκριμένη επιλογή.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε στη σύνοδο ότι ενδεχόμενη κατάρρευση της Ουκρανίας θα μπορούσε, όπως είπε, να οδηγήσει 20 εκατομμύρια πρόσφυγες στην ΕΕ. Ο Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, περιέγραψε τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα ως τρία μέτωπα πίεσης για την Ευρώπη.
Στο μεταξύ, ο Αντόνιο Κόστα επιμένει ότι η συμφωνία πρέπει να επιτευχθεί έως το τέλος του 2026, ώστε ο προϋπολογισμός να είναι έτοιμος το 2028. Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, συν-εισηγητής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τον προϋπολογισμό, δήλωσε ότι ο χρόνος για τις διαπραγματεύσεις πιέζει.
