Η πρόταση της Επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτα Κος προβλέπει ότι τα νέα μέλη θα μπορούν να χάνουν δικαιώματα ψήφου ή ευρωπαϊκούς πόρους αν παραβιάζουν δημοκρατικές αξίες· απαιτείται έγκριση των κρατών-μελών.
Περίοδο επιτήρησης διάρκειας έως 15 ετών για κάθε νέο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με τα σχέδια που παρουσίασε η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος, στη διάρκειά της θα μπορούν να αναστέλλονται δικαιώματα ψήφου ή να περικόπτονται ευρωπαϊκοί πόροι σε περίπτωση παραβίασης θεμελιωδών δημοκρατικών αξιών ή της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας.
Η πρόταση αποσκοπεί, σύμφωνα με την Κος, στη δημιουργία ταχύτερων μηχανισμών αντίδρασης από εκείνους που προβλέπει το Άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ. Τα σχέδια δεν έχουν εγκριθεί: για να προχωρήσουν, θα πρέπει να συμφωνήσουν τα κράτη-μέλη.
Το προηγούμενο της Ουγγαρίας και της Πολωνίας
Το Άρθρο 7 επιτρέπει την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ενός κράτους όταν διαπιστώνεται σοβαρή και συστηματική παραβίαση των δημοκρατικών αξιών. Δεν εφαρμόστηκε, παρά τις μακρές συζητήσεις για την πορεία της Ουγγαρίας και της Πολωνίας υπό προηγούμενες κυβερνήσεις τους. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι δύο χώρες αξιοποίησαν το δικαίωμα βέτο για να προστατεύσουν η μία την άλλη.
Με τη νέα πρόταση, το όριο για την επιβολή κυρώσεων θα είναι χαμηλότερο. Η Κος είπε ότι μια ασφαλιστική δικλίδα αόριστης διάρκειας θα μπορούσε να δημιουργήσει μέλη πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, εξηγώντας γιατί η πρόβλεψη έχει χρονικό όριο.
Η διεύρυνση και οι αλλαγές στη λειτουργία της ΕΕ
Το σχέδιο παρουσιάζεται σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας για τη διεύρυνση. Το Μαυροβούνιο, η Αλβανία, η Μολδαβία και η Ουκρανία συγκαταλέγονται στις χώρες που θεωρούνται επικρατέστερες για ένταξη. Η εισδοχή νέων μελών απαιτεί ομόφωνη συμφωνία των 27 κρατών της ΕΕ.
Η Κος χαρακτήρισε πολιτικά εφικτή τη διεύρυνση και υποστήριξε ότι η ΕΕ πρέπει να ενσωματώσει τις γειτονικές της χώρες. Παρουσίασε τη Ρωσία και την Κίνα ως δυνάμεις που επιχειρούν να επηρεάσουν τις υποψήφιες χώρες, αποδίδοντας στη Μόσχα προσπάθειες να απομακρύνει κράτη από την ευρωπαϊκή πορεία και στο Πεκίνο αξιοποίηση της οικονομικής του ισχύος.
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ επιδιώκουν να ξεκινήσουν την επόμενη εβδομάδα διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία σε δύο πεδία του ευρωπαϊκού δικαίου. Η Κος δήλωσε ότι είναι νωρίς για συμπεράσματα σχετικά με την ένταξη χωρών που βρίσκονται σε πόλεμο ή έχουν άλυτες εδαφικές διαφορές. Για τους Ουκρανούς σιτοπαραγωγούς, επιβεβαίωσε ότι δεν θα λαμβάνουν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, ενώ θα ισχύουν περιορισμοί στην πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ.
Οι ηγέτες της Ένωσης αναμένεται επίσης να εξετάσουν αλλαγές για να αποτραπούν αδιέξοδα σε μια ΕΕ με έως 35 μέλη. Μεταξύ των επιλογών που αναφέρονται είναι η κατάργηση του βέτο σε ζητήματα όπως η φορολογία και οι κυρώσεις, καθώς και το ενδεχόμενο να μην εκπροσωπείται κάθε κράτος-μέλος με δικό του Επίτροπο.
