Κίνητρα για την κατασκευή κατοικιών με μακροχρόνια μίσθωση και πιθανή αύξηση του ύψους των κτιρίων πρότεινε ο πρωθυπουργός, προκαλώντας την αντίδραση του δημάρχου Αθηναίων, ο οποίος συνέδεσε την πρόταση με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό.
Την αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω του μοντέλου build-to-rent και νέων κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες έθεσε ως κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Στη συζήτησή του με τον συγγραφέα Ντάνιελ Μέντελσον, στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», αναφέρθηκε επίσης στην πιθανότητα να επιτρέπονται επιπλέον τετραγωνικά ή ένας και δύο όροφοι σε κτίρια.
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Αθήνα είναι πυκνοκατοικημένη και ότι χρειάζονται κίνητρα για να διατεθούν κενά διαμερίσματα σε μακροχρόνια μίσθωση. Αναγνώρισε ότι η επιστροφή ενοικίου, που προβλέπεται τον Νοέμβριο, δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει το στεγαστικό πρόβλημα στην πρωτεύουσα. Είπε ακόμη ότι έχουν ανασταλεί νέες άδειες για Airbnb στο κέντρο της Αθήνας και ότι παρέχονται φορολογικά κίνητρα για τη μετατροπή κατοικιών από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση.
Ως προς την αύξηση του ύψους των κτιρίων, ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι η ιδέα συναντά εμπόδια στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αναφερόμενος στον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ). Παράλληλα, είπε ότι πρέπει να συνδυαστούν η προστασία του περιβάλλοντος και το δικαίωμα στη στέγαση. Για τους ελεύθερους χώρους ανέφερε την ανάγκη διατήρησης πράσινων εκτάσεων και δημιουργίας μικρών πάρκων, ενώ άσκησε κριτική στον δήμαρχο Αθηναίων για την κατεύθυνση που ακολουθεί.
Η αντίδραση του δημάρχου Αθηναίων
Ο Χάρης Δούκας χαρακτήρισε την πρόταση «νέα παγκόσμια πρωτοτυπία». Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι η αύξηση των ορόφων θα επιβαρύνει τις πόλεις με περισσότερο τσιμέντο και ότι στόχος είναι να επανέλθουν μέσω κινήτρων ρυθμίσεις του ΝΟΚ που έχουν κριθεί αντισυνταγματικές. Ο δήμαρχος ανέφερε επίσης ότι υπάρχουν χιλιάδες κλειστές κατοικίες στην Αθήνα και υποστήριξε ότι δεν προβλέπονται εθνικοί ή ευρωπαϊκοί πόροι για προσιτή στέγη.
Τι έχει κρίνει το Συμβούλιο της Επικρατείας
Η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικές συγκεκριμένες ρυθμίσεις του ΝΟΚ που επέτρεπαν προσαυξήσεις στους όρους δόμησης, όπως στον συντελεστή και στο ύψος, ως αντιστάθμισμα για ενεργειακή αναβάθμιση ή πρόσθετους κοινόχρηστους χώρους και χώρους πρασίνου. Σύμφωνα με το δικαστήριο, οι σχετικές δυνατότητες δεν μπορούσαν να εφαρμόζονται μεμονωμένα από τις υπηρεσίες δόμησης, χωρίς προηγούμενη στάθμιση στο πλαίσιο του πολεοδομικού σχεδιασμού και ειδική επιστημονική μελέτη.
Το ΣτΕ έκρινε επίσης αντισυνταγματική τη μη προσμέτρηση στον συντελεστή δόμησης των εσωτερικών εξωστών και χώρου κύριας χρήσης 35 τετραγωνικών μέτρων στο δώμα, καθώς και την εξομοίωση πισίνας με φυτεμένη επιφάνεια. Η απόφαση προβλέπει ότι οι συνέπειες της αντισυνταγματικότητας δεν καταλαμβάνουν οικοδομικές άδειες για τις οποίες είχαν αποδεδειγμένα αρχίσει εργασίες πριν από την ανακοίνωσή της. Ο περιορισμός αυτός δεν ισχύει για εκκρεμείς δίκες.
Το μοντέλο build-to-rent
Το πρόγραμμα build-to-rent, το οποίο θεσπίστηκε με νόμο του 2026, απευθύνεται σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην κατασκευή ή διαχείριση ακινήτων. Περιλαμβάνει τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και τη μετατροπή κτιρίων άλλης χρήσης σε κατοικίες. Το βασικό οικονομικό κίνητρο είναι η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για έσοδα από τη μίσθωση ακινήτων που εντάσσονται στο πρόγραμμα. Η κατασκευή συνδέεται εξαρχής με τη μακροχρόνια ενοικίαση, αντί με την πώληση των κατοικιών.
