Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας αφιέρωσε ομιλία στη διαδρομή και το έργο του κοινωνιολόγου, στο πλαίσιο της 21ης διοργάνωσης των Διεθνολογικών Συναντήσεων Ναυπλίου.
Στη μνήμη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά ήταν αφιερωμένη η ομιλία του Προκόπη Παυλόπουλου στις 21ες Διεθνολογικές Συναντήσεις Ναυπλίου, με θέμα «Πόλεμος και Ειρήνη σε καιρό δυστοπίας». Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρουσίασε την ακαδημαϊκή πορεία του κοινωνιολόγου, τη δράση του κατά τη δικτατορία και τις βασικές ιδέες που, κατά την εκτίμησή του, διατρέχουν το έργο του.
Από τη Νομική στην Κοινωνιολογία
Ο Τσουκαλάς σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Χαϊδελβέργη, το Μόναχο, το Παρίσι και το Γέιλ. Δίδαξε σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και ολοκλήρωσε την πανεπιστημιακή του σταδιοδρομία ως καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Διετέλεσε επιστημονικός διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών από το 1981 έως το 1989 και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του από το 1993 έως το 1995. Από το 2017 έως το 2022 ήταν πρόεδρος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού. Το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Κοινωνιολογίας.
Η αντιδικτατορική δράση και το συγγραφικό έργο
Ο Παυλόπουλος αναφέρθηκε στη δραστηριότητα του Τσουκαλά στο εξωτερικό κατά τη δικτατορία, με επίκεντρο τη Γαλλία, και στη μελέτη του «The Greek Tragedy», που κυκλοφόρησε το 1969. Κατά την ομιλία, το έργο συνέβαλε στην ενημέρωση και την κινητοποίηση πνευματικών και πολιτικών κύκλων στην Ευρώπη κατά της χούντας.
Στα βιβλία που παρουσίασε ως αντιπροσωπευτικά της σκέψης του περιλαμβάνονται τα «Εξάρτηση και αναπαραγωγή», «Κράτος και κοινωνική ανάπτυξη», «Κράτος, κοινωνία, εργασία» και «Η επινόηση της ετερότητας». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον «Αόρατο Λεβιάθαν», που εκδόθηκε το 2020, χαρακτηρίζοντάς τον σημαντικό έργο της ύστερης περιόδου του Τσουκαλά.
Σύμφωνα με την ερμηνεία του Παυλόπουλου, στον πυρήνα της σκέψης του κοινωνιολόγου βρίσκονταν η ισότητα και η ελευθερία, καθώς και η υπεράσπιση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ο πρώην Πρόεδρος συνέδεσε επίσης το έργο του με την κριτική στην οικονομική παγκοσμιοποίηση και στην ενίσχυση της ισχύος των αγορών, όπως και με την ανησυχία για την κλιματική κρίση.
