Η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ έφερε τη στεγαστική κρίση στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης, ενώ η αντιπαράθεση με το Junts για το σχετικό διάταγμα έπεισε τον Ισπανό πρωθυπουργό ότι δεν μπορούσε να συνεχίσει με την ίδια κοινοβουλευτική σύνθεση.
Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές, αφού το Junts άρχισε να αμφισβητεί τη στήριξή του σε διάταγμα για την προστασία από εξώσεις. Η απόφαση ήρθε μετά από ημέρες διαπραγματεύσεων και ενώ η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ είχε μετατρέψει τη στέγαση σε κεντρικό πολιτικό θέμα.
Η έξωση που άλλαξε την πολιτική συζήτηση
Η Αμπασκάλ απομακρύνθηκε από το σπίτι της με φορείο, παρουσία ακτιβιστών του Συνδικάτου Ενοικιαστών και γνωστών προσώπων του προοδευτικού χώρου. Έμενε στην κατοικία επί 70 χρόνια ως ενοικιάστρια, πριν της γίνει έξωση από επενδυτικό ταμείο που είχε αγοράσει το ακίνητο.
Το περιστατικό προκάλεσε έντονη αντίδραση, ιδίως στον προοδευτικό χώρο. Την ίδια στιγμή, ο Σάντσεθ βρισκόταν στη Νέα Υόρκη και ασχολούνταν με την κρίση στη Θέουτα, η οποία είχε κυριαρχήσει στην εσωτερική πολιτική επικαιρότητα. Η υπόθεση της έξωσης έφερε σταδιακά τη στέγαση στο προσκήνιο και περιόρισε την προβολή της κρίσης στη Θέουτα.
Σε δημόσια τοποθέτησή του, ο πρωθυπουργός επέκρινε την πρόεδρο της περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίας Αγιούσο, υποστηρίζοντας ότι η περιφερειακή ηγεσία δεν αντιμετώπισε την υπόθεση ως κοινωνικό πρόβλημα.
Οι διαπραγματεύσεις για το διάταγμα
Η κυβέρνηση διαπραγματευόταν επί μήνες ένα διάταγμα με μέτρα προστασίας από εξώσεις. Στις ρυθμίσεις περιλαμβάνονταν η παράταση μισθώσεων και η πρόβλεψη ότι οι αυτόνομες κοινότητες θα καταβάλλουν στον ιδιοκτήτη τα οφειλόμενα ενοίκια, αν ανασταλεί μια έξωση και δεν εξασφαλιστεί άλλη λύση στέγασης.
Σύμφωνα με την υπουργό Στέγασης Ισαμπέλ Ροντρίγκεθ, το Junts είχε εξασφαλίσει την ενσωμάτωση μεγάλου μέρους των προτάσεών του, μεταξύ άλλων φορολογικών εκπτώσεων. Το κόμμα φάνηκε αρχικά να αποδέχεται και την πρόβλεψη για τις οφειλές προς τους ιδιοκτήτες. Όταν, όμως, το διάταγμα δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, άρχισε να διατυπώνει αντιρρήσεις.
Στις συνομιλίες συμμετείχαν και άλλα κόμματα. Το PNV απέσυρε το αίτημά του να ενταχθεί στο διάταγμα μεταρρύθμιση για τις χρήσεις γης, ενώ το Podemos ζητούσε ισχυρότερες ρυθμίσεις. Με το Sumar συμφωνήθηκε η παράταση των μισθώσεων.
Η απόφαση για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες
Τις επόμενες ημέρες έφτασαν στον Σάντσεθ προειδοποιήσεις ότι το Junts ενδέχεται να καταψηφίσει το διάταγμα, αντί να απέχει. Ο πρωθυπουργός συζήτησε το ενδεχόμενο με στενούς συνεργάτες, υπουργούς και στελέχη του PSOE. Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη που συμμετείχαν στις επαφές, η εκτίμηση που διαμορφώθηκε ήταν ότι η κυβέρνηση δύσκολα θα μπορούσε να προχωρήσει σε προϋπολογισμό, αν δεν εξασφάλιζε στήριξη για ένα τόσο βασικό μέτρο.
Ο Σάντσεθ είχε προηγουμένως δηλώσει ότι στόχος του ήταν να εγκριθεί ο προϋπολογισμός του 2026 και οι εκλογές να γίνουν το 2027. Καθώς το Junts απομακρυνόταν από τη συμφωνία, ο πρωθυπουργός κατέληξε ότι δεν υπήρχαν οι κοινοβουλευτικές προϋποθέσεις για να συνεχίσει. Το επιχείρημα που μετέφερε στους συνεργάτες του ήταν ότι, αν η Βουλή δεν μπορούσε να εγκρίνει μέτρα για την αντιμετώπιση των εξώσεων, δεν υπήρχε βάση για να προχωρήσει η κυβερνητική ατζέντα.
Η προκήρυξη εκλογών βρήκε τον χώρο στα αριστερά του PSOE σε διαδικασία ανασύνταξης, χωρίς ολοκληρωμένη οργανωτική δομή ή επιλεγμένο υποψήφιο, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Ο Σάντσεθ συζήτησε με τη Γιολάντα Ντίαθ και άλλα στελέχη του Sumar, καθώς θεωρούσε σημαντικό να παραμείνει ενεργός ο ευρύτερος αριστερός χώρος.
Πριν οριστικοποιήσει την απόφαση, ο πρωθυπουργός επικοινώνησε με στελέχη του κόμματός του και ζήτησε να εξεταστούν τα δεδομένα των δημοσκοπήσεων. Αυτές εμφάνιζαν το PP και το Vox με προβάδισμα, αλλά ο ίδιος δεν τις θεώρησε καθοριστικές. Την Κυριακή ενημέρωσε τον βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄ για την πρόθεσή του και τη Δευτέρα ανακοίνωσε τις εκλογές.
Η κυβέρνηση σχεδίασε παράλληλα να εγκρίνει το περιεχόμενο του διατάγματος και να το παραπέμψει για επικύρωση στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Βουλής, όπου διαθέτει πλειοψηφία χωρίς το Junts.
