Καθώς αρχίζει στη Βουλή η επεξεργασία του νομοσχεδίου για την πρόσβαση στα social media κάτω των 15 ετών, ο καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης Βαγγέλης Κανούλας υποστηρίζει ότι απαιτούνται και παρεμβάσεις στον σχεδιασμό των πλατφορμών και έλεγχος της εφαρμογής του νόμου.
Η αρμόδια επιτροπή της Βουλής αρχίζει την επεξεργασία του νομοσχεδίου που προβλέπει περιορισμό της πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η ψήφισή του έχει προγραμματιστεί για τις 22 Οκτωβρίου και η εφαρμογή του για την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ο Βαγγέλης Κανούλας, καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο Άμστερνταμ, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛΑΣ και συντονιστής της ομάδας Τεχνητής Νοημοσύνης και Δεδομένων, θεωρεί ότι το ηλικιακό όριο δεν αρκεί για την προστασία των ανηλίκων. Επικαλείται στοιχεία του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, σύμφωνα με τα οποία ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δηλώνει υπερβολική χρήση.
Έμφαση στον σχεδιασμό των πλατφορμών
Ο Κανούλας υποστηρίζει ότι τα συστήματα συστάσεων πλατφορμών όπως το TikTok και το Instagram διαμορφώνονται με βάση τον στόχο που επιδιώκουν να πετύχουν. Όταν προτεραιότητα είναι ο χρόνος παραμονής, αναφέρει, οι προτάσεις περιεχομένου προσανατολίζονται στη διατήρηση της προσοχής του χρήστη.
Κατά την ανάλυσή του, το νομοσχέδιο θέτει κανόνα για το ποιος μπορεί να έχει πρόσβαση, αλλά δεν περιορίζει λειτουργίες όπως η ατελείωτη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο και οι νυχτερινές ειδοποιήσεις. Έτσι, σημειώνει, οι έφηβοι 15 έως 17 ετών εξακολουθούν να εκτίθενται σε αυτές. Ως παράδειγμα ευρύτερης παρέμβασης αναφέρει την πρόταση της Κομισιόν για το EU KIDS Act, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, προβλέπει περιορισμούς σε τέτοιες λειτουργίες.
Τα στοιχεία από την Αυστραλία
Στην Αυστραλία, όπου επιβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 16 ετών, η επίσημη αξιολόγηση μετά από τρεις μήνες κατέγραψε μείωση του ποσοστού των παιδιών 10 έως 15 ετών που είχαν λογαριασμό, από 52,4% σε 42,1%. Η χρήση των πλατφορμών που καλύπτονταν από την απαγόρευση υποχώρησε από 85,9% σε 81,5%.
Σύμφωνα με την ίδια αξιολόγηση, τα μισά παιδιά που διατήρησαν λογαριασμό ανέφεραν ότι η πλατφόρμα δεν τους ζήτησε να επιβεβαιώσουν την ηλικία τους. Ο Κανούλας επικαλείται τα στοιχεία για να υποστηρίξει ότι η θέσπιση ενός ορίου δεν εγγυάται από μόνη της την εφαρμογή του στην πράξη.
Έλεγχος, ιδιωτικότητα και στήριξη στα σχολεία
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι το νομοσχέδιο δεν προβλέπει τη δημιουργία νέου εποπτικού μηχανισμού. Αναφέρει ότι οι μεγάλες πλατφόρμες έχουν κυρίως την ευρωπαϊκή τους έδρα στην Ιρλανδία και ότι οι ελληνικές αρχές διαβιβάζουν καταγγελίες μέσω της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων. Ζητά να αποσαφηνιστούν ο φορέας που θα ελέγχει τη συμμόρφωση και ο τρόπος ενημέρωσης των πολιτών για την πορεία των καταγγελιών.
Μεταξύ των προτάσεών του είναι η θέσπιση ανεξάρτητου Αλγοριθμικού Διαμεσολαβητή, με πρόσβαση στα δεδομένα των πλατφορμών και δυνατότητα να ξεκινά ελέγχους. Ζητά επίσης ασφαλείς προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για όλους τους ανηλίκους, περιορισμό της εξατομίκευσης περιεχομένου με βάση τις προτιμήσεις των παιδιών, διακοπή της αυτόματης αναπαραγωγής και απενεργοποίηση των νυχτερινών ειδοποιήσεων.
Για την επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet, ο Κανούλας σημειώνει ότι η πλατφόρμα αποφασίζει πότε θα ενεργοποιήσει τον έλεγχο, όταν δεν είναι βέβαιη για την ηλικία του χρήστη. Προτείνει ενίσχυση των αρμόδιων αρχών με προσωπικό, υποχρεωτικούς ανεξάρτητους ελέγχους των αλγορίθμων και πρόσβαση ερευνητών στα δεδομένα των πλατφορμών. Ζητά ακόμη να κατοχυρωθεί στον νόμο ότι η επαλήθευση ηλικίας, η οποία αφορά και ενηλίκους, δεν θα συνεπάγεται μεταφορά προσωπικών δεδομένων.
Για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα από τη χρήση, προτείνει την παρουσία ψυχολόγου και κοινωνικού λειτουργού σε κάθε σχολείο, καθώς και μάθημα για τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων. Κατά την άποψή του, η προστασία πρέπει να συνδυάζει το ηλικιακό όριο με αλλαγές στον σχεδιασμό των υπηρεσιών και ανεξάρτητη εποπτεία.
