Οι κινητοποιήσεις στα Τίρανα, που ξεκίνησαν με επίκεντρο την προστασία παράκτιας περιοχής από την κατασκευή πολυτελούς θερέτρου, περιλαμβάνουν πλέον και αιτήματα για την παιδεία, το κόστος σπουδών και την πρόσβαση στην εργασία.
Νέες συγκρούσεις σημειώθηκαν την Κυριακή στα Τίρανα, την έκτη ημέρα κινητοποιήσεων κατά της κυβέρνησης του Έντι Ράμα. Διαδηλωτές πέταξαν πέτρες και βόμβες μολότοφ, ενώ η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και εκτοξευτήρων νερού. Σε επεισόδια που ακολούθησαν, πυρπολήθηκε αστυνομικό τμήμα και οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν χημικά και πλαστικές σφαίρες.
Τη Δευτέρα δημοτικά συνεργεία απομάκρυναν σπασμένα πεζοδρόμια, ενώ καταστηματάρχες κάλυπταν με μεταλλικά ρολά τις προσόψεις των επιχειρήσεών τους. Οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού, ο οποίος έχει απορρίψει το ενδεχόμενο αποχώρησής του.
Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται φοιτητές και μαθητές. Η αντίθεση στο σχεδιαζόμενο θέρετρο των Τζάρεντ Κούσνερ και Ιβάνκα Τραμπ έχει συνδεθεί με ευρύτερη δυσαρέσκεια για τη διαφθορά, τις ελλείψεις στην ανώτατη εκπαίδευση, το υψηλό κόστος των σπουδών και τις περιορισμένες ευκαιρίες εργασίας. Φοιτήτρια στα Τίρανα, η Γκρέτα, δήλωσε ότι το έργο αποτέλεσε την αφορμή, ενώ στις διαμαρτυρίες έχουν προστεθεί ανησυχίες για τη δημοκρατία, το βιοτικό επίπεδο και την παιδεία.
Το έργο και οι περιβαλλοντικές αντιδράσεις
Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή έως και 10.000 βιλών σε παράκτιες περιοχές του οικοσυστήματος Βγιόσα-Νάρτα, όπου βρίσκεται το τελευταίο άθικτο δελταϊκό σύστημα της Μεσογείου. Η προστασία της περιοχής τέθηκε υπό αμφισβήτηση μετά την ψήφιση νόμου που επιτρέπει σε «στρατηγικούς επενδυτές» να οικοδομούν σε τμήματά της. Οι διαμαρτυρίες εντάθηκαν τον Μάιο, όταν ξεκίνησαν εργασίες και έγινε γνωστό ότι είχαν καταστραφεί αμμόλοφοι και δασικές εκτάσεις για τη διάνοιξη δρόμων.
Τον Ιούνιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Αλβανία να καταργήσει τη νομοθεσία, προειδοποιώντας ότι απειλεί περιβαλλοντικά πρότυπα που αποτελούν όρους για την ένταξη στην ΕΕ. Η επένδυση αναφέρεται ως έργο ύψους 4 δισ. ευρώ και η κυβέρνηση επικαλείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για να προχωρήσει.
Η Ολλανδή ευρωβουλευτής Τίνεκε Στρικ, η οποία ηγήθηκε διερευνητικής αποστολής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αλβανία τον Ιούνιο, κατηγόρησε τον Ράμα ότι επιμένει στο σχέδιο και επιταχύνει την περιβαλλοντική αξιολόγηση. Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να προχωρήσει τις διαδικασίες πριν δεσμευτεί από το ευρωπαϊκό πλαίσιο και ότι η μελέτη θα έπρεπε να εξεταστεί σε βάθος.
Ο Αλεξάντερ Τράιτσε, εκπρόσωπος της περιβαλλοντικής οργάνωσης PPNEA, ανέφερε ότι μια αξιόπιστη μελέτη χρειάζεται παρατηρήσεις σε διαφορετικές εποχές και εκτίμησε ότι απαιτούνται τουλάχιστον δύο χρόνια. Είπε επίσης ότι η καθυστέρηση παρέμβασης της ΕΕ συνέβαλε, κατά την άποψή του, στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων.
Οι θέσεις της κυβέρνησης
Ο Ράμα έχει υποστηρίξει ότι το μέλλον του έργου θα κριθεί με βάση επιστημονικά δεδομένα και όχι από τις διαδηλώσεις. Σε ζωντανή μετάδοση την Κυριακή συνέδεσε την επιλογή της χώρας για την ΕΕ με τη δημόσια συζήτηση γύρω από το σχέδιο. Έχει θέσει ως στόχο την ένταξη της Αλβανίας στην ΕΕ έως το 2030, ενώ η χώρα φιλοδοξεί να ολοκληρώσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2027.
Απαντώντας στις καταγγελίες της Στρικ, ο Αλβανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι η βία στα Τίρανα είναι πραγματική και απέρριψε όσα χαρακτήρισε περιβαλλοντικές συνωμοσίες. Η Στρικ, από την πλευρά της, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ίδιων των επενδυτών και όχι του περιβάλλοντος και του αλβανικού λαού.
