Ανησυχία στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προκαλεί η αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ σε ευρύτερη συμφωνία με τη Ρωσία, που θα μπορούσε να επηρεάσει την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης.
Η πιθανότητα οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία να συνδεθούν με ευρύτερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή ασφάλεια έχει προκαλέσει αιφνιδιασμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Κυβερνήσεις της ΕΕ ανησυχούν ότι μια συμφωνία Ουάσινγκτον και Μόσχας θα μπορούσε να διαμορφωθεί χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε την Πέμπτη στον Λευκό Οίκο με τον Κίριλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου και απεσταλμένο του Βλαντίμιρ Πούτιν στις διαπραγματεύσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι μπορεί να υπάρξει συμφωνία με αντικείμενο ευρύτερο από την Ουκρανία, που ενδεχομένως θα αφορά όλη την Ευρώπη, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, με μέτρα στρατιωτικής διαφάνειας και αμοιβαίας αποκλιμάκωσης ανάμεσα στη Ρωσία και την Ευρώπη. Κατά τον Κούσνερ, η προσέγγιση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες όλων των πλευρών και να μειώνει τον κίνδυνο νέων συγκρούσεων.
Αντιδράσεις και επιφυλάξεις στην Ευρώπη
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι οι αποφάσεις για ζητήματα που επηρεάζουν την ασφάλεια της ΕΕ ανήκουν στην ίδια. Ευρωπαίος αξιωματούχος χαρακτήρισε τις αναφορές του Κούσνερ αιφνιδιαστικές και υποστήριξε ότι δεν μπορεί να γίνει παράλληλη διαπραγμάτευση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια πριν από τη λήξη του πολέμου. Ο ίδιος απέκλεισε αλλαγές στο ΝΑΤΟ ή περιορισμό της παρουσίας του.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι η Μόσχα θα επιδιώξει να επαναφέρει τη σφαίρα επιρροής της και να περιορίσει την κυριαρχία γειτονικών χωρών που ανήκουν στο ΝΑΤΟ. Το CNN μετέδωσε ότι αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν γνώριζαν σε ποια συγκεκριμένη πρόταση αναφερόταν ο Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επίσης τηλεφωνική επικοινωνία την Πέμπτη με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Στις Βρυξέλλες έγιναν συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Οι επικείμενες συνομιλίες και οι όροι της Μόσχας
Οι πρωτοβουλίες των ΗΠΑ προηγούνται των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας που έχουν προγραμματιστεί για την επόμενη εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι. Ο Κούσνερ και ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, έχουν εντείνει τις επαφές τους με το Κίεβο, τη Μόσχα και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενώ εξετάζονται και πιθανές οικονομικές και επενδυτικές συμφωνίες ΗΠΑ και Ρωσίας.
Δύο πρόσωπα που συμμετέχουν σε παρασκηνιακές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου εκτιμούν ότι οι συνομιλίες δύσκολα θα οδηγήσουν σε ουσιαστική εκεχειρία. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Πούτιν επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση του με χειμερινές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας. Οι πηγές αναφέρουν ακόμη ότι η μετατόπιση της συζήτησης από τα εδαφικά ζητήματα στις εγγυήσεις ασφαλείας μπορεί να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, ενώ η ουκρανική πλευρά εξακολουθεί να δέχεται πίεση.
Ο Πούτιν εξακολουθεί να ζητά την παραχώρηση ολόκληρου του Ντονμπάς, τη μείωση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και την εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Το CNN μετέδωσε ότι τουλάχιστον 53 άνθρωποι σκοτώθηκαν νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, όταν ρωσικές δυνάμεις έπληξαν υπόγειο καταφύγιο όπου άμαχοι είχαν συγκεντρωθεί για να παραλάβουν ανθρωπιστική βοήθεια.
Διαφωνίες για τον ευρωπαϊκό ρόλο
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι μια ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας για τη Ρωσία, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμμετέχει και η Ευρώπη. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια υποχώρηση του ΝΑΤΟ θα έστελνε, κατά την εκτίμησή του, μήνυμα αδυναμίας.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις, αλλά παραμένουν διχασμένες ως προς τη στρατηγική και την εκπροσώπησή τους. Η Τζόρτζια Μελόνι επέκρινε τον ασυντόνιστο χαρακτήρα των ευρωπαϊκών προσπαθειών και προειδοποίησε ότι έτσι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει στο περιθώριο. Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε στους Financial Times ότι οι συνομιλίες δεν διεξάγονται στη βάση συγκεκριμένου εγγράφου ή σχεδίου συμφωνίας. Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας.
