Οι κάλπες έως το τέλος του 2027 ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν τις πολιτικές ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αναλυτές να προειδοποιούν για δυσκολότερη λήψη κοινών αποφάσεων.
Μια πυκνή σειρά εκλογικών αναμετρήσεων από τα τέλη Νοεμβρίου 2026 έως το τέλος του 2027 μπορεί να μεταβάλει τους συσχετισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εκλογές στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία αναμένεται να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς σε αρκετές από αυτές οι εθνικιστικές και ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις διεκδικούν μεγαλύτερη επιρροή.
Στο ίδιο διάστημα αναμένονται βουλευτικές εκλογές στην Εσθονία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα και τη Σλοβακία, καθώς και περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία. Το ενδεχόμενο ενίσχυσης ευρωσκεπτικιστών ηγετών σε κράτη-μέλη τροφοδοτεί ανησυχίες για την ικανότητα της ΕΕ να συμφωνεί σε κοινές πολιτικές.
Οι εκλογικές αναμετρήσεις του 2026 και του 2027
Η Ισπανία ανοίγει τον εκλογικό κύκλο στις 29 Νοεμβρίου 2026, με πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ο κυβερνητικός συνασπισμός του Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει την πρόκληση του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) και του ακροδεξιού Vox, που συμμετέχει ήδη σε κυβερνήσεις ορισμένων περιφερειών.
Την άνοιξη του 2027 αναμένονται προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία. Η Μαρίν Λεπέν του Εθνικού Συναγερμού (RN) παρουσιάζεται ως ισχυρή υποψήφια για την προεδρία, απέναντι στον Ζαν-Λικ Μελανσόν και σε μια αντιπολίτευση του κέντρου που περιγράφεται ως διχασμένη.
Στην Πολωνία, εθνικιστικά κόμματα που συγκεντρώνουν αθροιστικά σχεδόν το μισό εκλογικό σώμα ενδέχεται να αμφισβητήσουν τον φιλελεύθερο συνασπισμό του Ντόναλντ Τουσκ, παρά τις μεταξύ τους διασπάσεις. Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι επιδιώκει δεύτερη πρωθυπουργική θητεία στις εκλογές που πρέπει να διεξαχθούν έως το τέλος του 2027. Το κόμμα της, Αδέλφια της Ιταλίας, έχει ακροδεξιές καταβολές, ενώ από τα δεξιά της εμφανίστηκε το νέο κόμμα Εθνικό Μέλλον.
Υποστήριξη προς την ΕΕ και ενίσχυση του ευρωσκεπτικισμού
Η άνοδος των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων συνυπάρχει με ισχυρή στήριξη των πολιτών προς την Ένωση. Το 74% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι η χώρα του ωφελείται από τη συμμετοχή στην ΕΕ, ποσοστό που χαρακτηρίζεται ως ρεκόρ. Παράλληλα, λίγα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα ζητούν πλέον ανοιχτά αποχώρηση από την Ένωση. Η πολιτική τους επιδίωξη, όπως περιγράφεται, είναι η μετατροπή της σε χαλαρότερη ένωση κυρίαρχων κρατών.
Η Ιταλίδα πολιτική επιστήμονας Ναταλί Τότσι εκτιμά ότι ο εκλογικός κύκλος θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά την Ευρώπη, αποδυναμώνοντας το ευρωπαϊκό εγχείρημα εκ των έσω. Οι παράγοντες που συνδέονται με την ενίσχυση της ακροδεξιάς περιλαμβάνουν την υποτονική ανάπτυξη, τη γήρανση του πληθυσμού, την πίεση στα δημόσια οικονομικά και την αύξηση του κόστους ζωής. Το υλικό καταγράφει επίσης κινητοποιήσεις νέων σε ευρωπαϊκές χώρες ως έκφραση κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Τα εθνικιστικά κόμματα προβάλλουν ζητήματα όπως η μετανάστευση, η πράσινη μετάβαση, η στήριξη προς την Ουκρανία και η παγκοσμιοποίηση. Η σχετική ανάλυση αναφέρει ότι τα μηνύματά τους ενισχύονται από τη ρωσική παραπληροφόρηση και την υποστήριξη του Λευκού Οίκου του Ντόναλντ Τραμπ προς τα λεγόμενα «πατριωτικά» κόμματα. Σχεδόν ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους ψηφοφόρους στηρίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα, ποσοστό σχεδόν πενταπλάσιο σε σύγκριση με τα μέσα της δεκαετίας του 1990.
Πιθανές επιπτώσεις στις κοινές αποφάσεις
Η εκλογική πορεία των ακροδεξιών κομμάτων δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) σημείωσε ιστορική νίκη σε περιφερειακές εκλογές στην ανατολική Γερμανία, ενώ το Κόμμα Ελευθερίας του Γκέερτ Βίλντερς έχασε σχεδόν το ένα τρίτο των εδρών του στην Ολλανδία. Το Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν ηττήθηκε στην Ουγγαρία και οι Σουηδοί Δημοκράτες υποχώρησαν για πρώτη φορά έπειτα από 16 χρόνια.
Παρά τις διακυμάνσεις, πολιτικοί επιστήμονες αποδίδουν μέρος της μακροπρόθεσμης ανόδου στην εξοικείωση του δημόσιου διαλόγου με ακροδεξιές θέσεις, ιδίως για τη μετανάστευση. Στην ίδια κατεύθυνση, τα κεντροδεξιά κόμματα απομακρύνονται σταδιακά από τον αποκλεισμό συνεργασιών με τη ριζοσπαστική Δεξιά. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) στρέφεται συχνότερα σε δεξιότερες πολιτικές ομάδες για ζητήματα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της μεταναστευτικής πολιτικής.
Εάν προστεθούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ευρωσκεπτικιστές ηγέτες από τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πολωνία, θα μπορούσαν να συγκροτήσουν ισχυρή μειοψηφία μαζί με ηγέτες από την Τσεχία, την Ιταλία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και τη Σλοβενία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται, ένα τέτοιο μπλοκ ίσως να μην μπορεί να ανατρέψει συνολικά την ευρωπαϊκή νομοθεσία, αλλά θα μπορούσε να δυσκολέψει την έγκριση σημαντικών αποφάσεων.
Στο πεδίο των πιθανών επιπτώσεων περιλαμβάνονται οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, η διεύρυνση, η βοήθεια προς την Ουκρανία και η συνεργασία στην άμυνα, την ενέργεια, τη χρηματοδότηση και την τεχνολογία. Ο Στέφαν Λένε, αναλυτής του Carnegie Europe, εκτιμά ότι η ισχυρότερη παρουσία της ριζοσπαστικής Δεξιάς δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη διάλυση της Ένωσης, αλλά θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητά της να εξελίσσεται και να δρα συλλογικά.
Το βάρος των γαλλικών εκλογών
Οι αναλυτές θεωρούν τις γαλλικές εκλογές καθοριστικές για την πορεία της ΕΕ. Το πρόγραμμα της Μαρίν Λεπέν περιλαμβάνει μείωση κατά 11 δισ. ευρώ της γαλλικής συνεισφοράς στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, δημοψήφισμα για τη συνταγματική κατοχύρωση της υπεροχής του γαλλικού δικαίου και παράκαμψη ορισμένων κανόνων της ενιαίας αγοράς.
Ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, αναλυτής της Eurasia Group, υποστηρίζει ότι η Γαλλία διαθέτει μεγαλύτερη επιρροή στην ΕΕ από την Ουγγαρία και ότι μια πρόεδρος Λεπέν θα είχε αυξημένη δυνατότητα να προωθήσει την πολιτική της. Ένα συντονισμένο ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ, σύμφωνα με την ανάλυση, θα μπορούσε να δυσχεράνει την εφαρμογή των κανόνων του κράτους δικαίου, την οικονομική και αμυντική ολοκλήρωση και την παροχή περαιτέρω ευρωπαϊκής βοήθειας προς την Ουκρανία.
