Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν στις 27 Οκτωβρίου για την ανάδειξη των 120 μελών της Κνεσέτ. Η κάλπη δεν εκλέγει απευθείας πρωθυπουργό, καθώς η επόμενη κυβέρνηση θα εξαρτηθεί από τις συμμαχίες που θα σχηματιστούν.
Η εκλογική αναμέτρηση της 27ης Οκτωβρίου καθορίζει τη σύνθεση της 26ης Κνεσέτ, όχι απευθείας τον επόμενο πρωθυπουργό του Ισραήλ. Η ανάδειξη κυβέρνησης ακολουθεί μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και περνά από διαβουλεύσεις, ανάθεση διερευνητικής εντολής και διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων.
Δικαίωμα ψήφου έχουν 7.331.981 πολίτες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 71,15% του πληθυσμού των περίπου 10,3 εκατομμυρίων. Το 2022 η συμμετοχή έφτασε το 70,63% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Τα επίσημα αποτελέσματα αναμένεται να δημοσιευθούν το αργότερο έως τις 4 Νοεμβρίου.
Το εκλογικό όριο και οι διεκδικητές
Οι ψηφοφόροι επιλέγουν κόμμα και όχι υποψήφιο πρωθυπουργό. Οι 120 έδρες κατανέμονται αναλογικά, ενώ για να εκπροσωπηθεί ένας σχηματισμός στην Κνεσέτ πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον το 3,25% των έγκυρων ψήφων, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου σε τέσσερις έδρες.
Από τα 38 κόμματα που έχουν δηλώσει συμμετοχή, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις εμφανίζουν περίπου 11 με πιθανότητες να περάσουν το όριο και άλλα τέσσερα κοντά σε αυτό. Έτσι, το αποτέλεσμα μικρότερων κομμάτων μπορεί να επηρεάσει την κατανομή των εδρών και τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, επικεφαλής του κυβερνώντος Λικούντ, επιδιώκει να παραμείνει στην πρωθυπουργία. Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις, ωστόσο, δείχνουν ότι το Yashar του Γκάντι Άιζενκοτ ενδέχεται να αναδειχθεί πρώτο σε αριθμό εδρών. Η πρωτιά ενός κόμματος δεν εξασφαλίζει από μόνη της την κυβέρνηση, καθώς καθοριστικό είναι αν ο επικεφαλής του μπορεί να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική στήριξη.
Το μπλοκ του Νετανιάχου αποτελείται κυρίως από δεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα, ενώ απέναντί του βρίσκεται ευρύτερη συμμαχία γύρω από τον Άιζενκοτ, με κόμματα από τη δεξιά έως την αριστερά και το κέντρο. Οι δημοσκοπήσεις δεν δίνουν σε κανένα από τα δύο μπλοκ καθαρή πλειοψηφία 61 εδρών.
Ο σχηματισμός κυβέρνησης
Έως επτά ημέρες μετά τη δημοσίευση των επίσημων αποτελεσμάτων, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ αναθέτει την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε βουλευτή που θεωρεί ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει πλειοψηφία. Πριν αποφασίσει, συναντά τους αρχηγούς των κομμάτων που εκλέγονται στην Κνεσέτ και ζητά να υποδείξουν ποιον θεωρούν κατάλληλο για την πρωθυπουργία.
Η εντολή δεν πηγαίνει υποχρεωτικά στον αρχηγό του κόμματος που ήρθε πρώτο. Ο υποψήφιος πρέπει να είναι μέλος της Κνεσέτ και διαθέτει 28 ημέρες για να σχηματίσει συνασπισμό, με δυνατότητα παράτασης έως 14 ημέρες. Οι διαπραγματεύσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, υπουργικές θέσεις, πολιτικές προτεραιότητες και δεσμεύσεις που θέτουν τα κόμματα ως όρους συνεργασίας.
Αν η πρώτη προσπάθεια αποτύχει, ο πρόεδρος έχει τρεις ημέρες για να αναθέσει την εντολή σε άλλο μέλος της Κνεσέτ. Ο δεύτερος υποψήφιος έχει 28 ημέρες, χωρίς δυνατότητα παράτασης. Αν αποτύχει και αυτός, ή αν ο πρόεδρος διαπιστώσει ότι κανείς δεν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, αρχίζει περίοδος 21 ημερών κατά την οποία τουλάχιστον 61 βουλευτές μπορούν να ζητήσουν να δοθεί εντολή σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Ο πρόεδρος αποφασίζει εντός δύο ημερών και ο υποψήφιος έχει 14 ημέρες για να ολοκληρώσει την προσπάθεια. Αν δεν υπάρξει αίτημα ή αποτύχει και αυτή η διαδικασία, η Κνεσέτ διαλύεται και προκηρύσσονται εκλογές εντός 90 ημερών.
Ο ρόλος των μικρότερων κομμάτων
Αν κανένα μπλοκ δεν εξασφαλίσει 61 έδρες, η στάση των μικρότερων κομμάτων μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη. Ενδέχεται να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις και το ποιος θα μπορέσει να συγκροτήσει κυβέρνηση. Ρόλο μπορεί να έχουν και τα αραβικά κόμματα, τα οποία συνήθως δεν συμμετέχουν σε συνασπισμούς των σιωνιστικών κομμάτων.
Έχουν υπάρξει εξαιρέσεις. Στην κυβέρνηση του Ναφτάλι Μπένετ το 2021-2022 συμμετείχε αραβικό κόμμα, χωρίς να λάβει υπουργικές θέσεις. Οι κυβερνήσεις των Γιτζάκ Ράμπιν και Σιμόν Πέρες την περίοδο 1993-1996 στηρίχθηκαν κοινοβουλευτικά από αραβικά κόμματα που δεν συμμετείχαν επίσημα στην κυβέρνηση.
Η λειτουργία της Κνεσέτ στο μεταξύ
Τα μέλη της νέας Κνεσέτ ορκίζονται 14 ημέρες μετά τις εκλογές και μπορούν να αρχίσουν νομοθετικό έργο ακόμη κι αν δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση. Στο μεταξύ, ο απερχόμενος πρωθυπουργός και το υπουργικό συμβούλιο παραμένουν στην εξουσία ως υπηρεσιακή μεταβατική κυβέρνηση.
