Στη συνάντηση της Συμμαχίας των Προθύμων στο Βερολίνο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέρριψαν το ενδεχόμενο συμφωνίας για την Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή της και της Ευρώπης, ενώ συμφώνησαν να προχωρήσουν σε απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία.
Την αντίθεσή τους σε μια διευθέτηση για τον πόλεμο στην Ουκρανία που θα μοίραζε την Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής εξέφρασαν οι ηγέτες που συμμετείχαν στη συνάντηση της Συμμαχίας των Προθύμων στο Βερολίνο. Παράλληλα, συμφώνησαν ότι η Ευρώπη πρέπει να αρχίσει απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.
Η συνάντηση, υπό την αιγίδα του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, έγινε την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, λίγες ώρες μετά την τριμερή συνάντηση του Βλαντίμιρ Πούτιν, του Ντόναλντ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας. Οι τρεις πρόεδροι συζήτησαν για την Ουκρανία, όμως η χώρα δεν αναφέρθηκε στην κοινή τους δήλωση, με τίτλο «Διακήρυξη προς την Ειρήνη».
Ο Μερτς δήλωσε ότι μια διαπραγματευτική διαδικασία στα πρότυπα της Διάσκεψης της Γιάλτας δεν θα οδηγήσει στην ειρήνη. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη διαιρέθηκε τότε και πρόσθεσε πως δεν θα επιτρέψει να επαναληφθεί κάτι ανάλογο. Στις περισσότερες από 40 αντιπροσωπείες που συμμετείχαν προσφέρθηκε από ένα κομμάτι του Τείχους του Βερολίνου, ως συμβολική υπενθύμιση της διαίρεσης.
Η Ευρώπη ζητά συμμετοχή στις συνομιλίες
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εκτίμησε ότι η κοινή δήλωση των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας δεν συνιστά αναδιοργάνωση του κόσμου. Είπε ότι οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου πρέπει να περιλαμβάνουν την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία και υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι θέλουν να καθορίσουν οι ίδιοι το μέλλον τους.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ τόνισε ότι δεν μπορεί να ληφθεί απόφαση για την Ουκρανία χωρίς την παρουσία της χώρας στις συνομιλίες, ούτε για την ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς εκπροσώπηση της Ευρώπης. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε τη συνάντηση στο Βερολίνο ένδειξη ότι η Ρωσία δεν κατάφερε να διχάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους του Κιέβου.
Για τον επόμενο γύρο συνομιλιών έχει οριστεί κοινή ευρωπαϊκή διαπραγματευτική ομάδα επτά εκπροσώπων από τη Γαλλία, τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Ιταλία, τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ΝΑΤΟ. Οι ειδικοί απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, που βρέθηκαν στο Βερολίνο, κάλεσαν επίσης τη Ρωσία να δεχθεί τη συμμετοχή της Ευρώπης. Ο Κούσνερ είπε ότι αυτή είναι απαραίτητη για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη.
Η Μόσχα δεν έχει δεσμευτεί για πολυμερείς συνομιλίες. Ο Πούτιν ανέφερε στη Σενζέν ότι πρότεινε, μέσω διπλωματικών διαύλων, να μεταβούν οι Ευρωπαίοι στη Μόσχα για να παρουσιάσουν τις θέσεις τους, μετά την οποία το Κρεμλίνο θα αποφασίσει αν θα συνεχιστεί ο διάλογος με την Ουκρανία. Δήλωσε επίσης ότι θα ήταν παράξενο να συζητείται η ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς την Ευρώπη. Ο Μακρόν χαρακτήρισε «μαξιμαλιστικές» τις απαιτήσεις της Μόσχας για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Εγγυήσεις ασφαλείας και συνέχιση της στήριξης
Ο Μερτς είπε ότι η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα γίνει μετά την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία. Μεταξύ των εγγυήσεων που εξετάζονται για το Κίεβο περιλαμβάνονται μια ρήτρα αντίστοιχη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης και η ανάπτυξη ειρηνευτικής δύναμης υπό ευρωπαϊκή ηγεσία. Ο Πούτιν έχει αποκλείσει το δεύτερο ενδεχόμενο.
Ο Κούσνερ ανέφερε ότι ο Τραμπ είναι ανοιχτός στην εξέταση εγγύησης ασφαλείας αντίστοιχης με το Άρθρο 5, εφόσον αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια των κεκλεισμένων των θυρών συνομιλιών, ο Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τους συμμετέχοντες από το αεροσκάφος του, όπως επιβεβαίωσε ο Κούσνερ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξέφρασε επιφυλάξεις για τη στρατιωτική βοήθεια της Ευρώπης προς την Ουκρανία.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η βοήθεια προς το Κίεβο θα συνεχιστεί αμείωτη, ώστε η Ουκρανία να προσέλθει στις διαπραγματεύσεις από θέση ισχύος. Ο Μπέρναμ δήλωσε ότι η στήριξη θα συνεχιστεί «για όσο διάστημα χρειαστεί».
