Οι εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών καλούν τις ιρανικές αρχές να σταματήσουν τις εκτελέσεις και να επανεξετάσουν τις θανατικές καταδίκες, σημειώνοντας ότι το Ιράν έχει τις περισσότερες εκτελέσεις ανάλογα με τον πληθυσμό του.
Την άμεση αναστολή των εκτελέσεων στο Ιράν ζητούν εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ, καλώντας τις αρχές να επιβάλουν μορατόριουμ ως πρώτο βήμα προς την κατάργηση της θανατικής ποινής. Παράλληλα, ζητούν να μετατραπούν οι υφιστάμενες θανατικές καταδίκες και να επανεξεταστούν οι υποθέσεις με βάση τις εγγυήσεις δίκαιης δίκης.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, το Ιράν καταγράφει μακράν τις περισσότερες εκτελέσεις κατ’ αναλογία πληθυσμού και συγκαταλέγεται στη μειοψηφία των χωρών που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή. Επισημαίνουν ότι κανένας από όσους συνελήφθησαν στις διαδηλώσεις δεν θα πρέπει να εκτελεστεί, ανεξάρτητα από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει.
Ανησυχία για τις δίκες διαδηλωτών
Οι εμπειρογνώμονες αναφέρουν ότι σε υποθέσεις που εξέτασαν καταγράφονται σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων και διαδικαστικές αδικίες. Μεταξύ άλλων, κάνουν λόγο για βασανιστήρια, εξαναγκαστικές ομολογίες, εξαφανίσεις, σεξουαλική βία και άρνηση πρόσβασης σε δικηγόρο της επιλογής των κατηγορουμένων, ιδίως κατά την έρευνα.
Η Ανεξάρτητη Διεθνής Αποστολή Διερεύνησης Γεγονότων διαπίστωσε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν χιλιάδες διαδηλωτές τον Ιανουάριο του 2026 και χαρακτήρισε τα περιστατικά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Οι ειδικοί του ΟΗΕ τονίζουν ότι η τύχη όσων κινδυνεύουν τώρα με εκτέλεση εξαρτάται από τις αποφάσεις των ιρανικών αρχών.
Εκτελέσεις για ανθρωποκτονίες και ναρκωτικά
Οι περισσότερες εκτελέσεις στο Ιράν, σύμφωνα με το υλικό της ανακοίνωσης, αφορούν ανθρωποκτονίες που υπάγονται στην αρχή της qisas και αδικήματα σχετικά με τα ναρκωτικά. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι εκτελέσεις δεν αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια της ανθρωποκτονίας και της διακίνησης, όπως η φτώχεια, οι διακρίσεις και η έμφυλη βία.
Για τις υποθέσεις qisas, η δυνατότητα καταβολής diya, δηλαδή χρηματικής αποζημίωσης προς την οικογένεια του θύματος, μπορεί να επηρεάζει το αν θα εφαρμοστεί η θανατική ποινή. Οι εμπειρογνώμονες επισημαίνουν επίσης ότι γυναίκες που δεν μπορούν να καταβάλουν την αποζημίωση ενδέχεται να εκτελεστούν, ακόμη και σε περιπτώσεις που σχετίζονται με κακοποιητικούς συζύγους. Αναφέρουν ότι ορισμένες από αυτές έχουν παντρευτεί ως παιδιά και έχουν υποστεί βία, ενώ δεν διαθέτουν επαρκή νομική προστασία ή μέσα διαφυγής.
Οι ειδικοί σημειώνουν ακόμη ότι οι συναινετικές ομόφυλες σχέσεις και η αποστασία εξακολουθούν να τιμωρούνται με θάνατο στο Ιράν. Υποστηρίζουν ότι η διατήρηση αυτών των νόμων περιορίζει τη δυνατότητα των ανθρώπων να ασκούν ή να αλλάζουν θρησκεία και να ζουν ανοιχτά σύμφωνα με τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό.
Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ υποστηρίζουν ότι η θανατική ποινή χρησιμοποιείται για την καταστολή αντίθετων φωνών και ότι αδικήματα εθνικής ασφάλειας ορίζονται με ευρύ και ασαφή τρόπο. Ζητούν από τις αρχές να σταματήσουν άμεσα τις εκτελέσεις και να επανεξετάσουν τις σχετικές νομοθεσίες και υποθέσεις.
