Χιλιάδες υποστηρικτές του φοιτητικού κινήματος διαδήλωσαν στην πρωτεύουσα της Σερβίας, λίγες ημέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής.
Περίπου 150.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν την Πέμπτη στο Βελιγράδι, στηρίζοντας τη Φοιτητική Λίστα, τον συνδυασμό που διεκδικεί να τερματίσει την πολυετή διακυβέρνηση του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS). Η ψηφοφορία της Κυριακής αποτελεί τη μεγαλύτερη εκλογική πρόκληση για το κόμμα από τότε που ανέλαβε την εξουσία, το 2012.
Το κίνημα δεν έχει επίσημη ηγεσία και κατεβαίνει με 250 υποψηφίους για τις αντίστοιχες έδρες του κοινοβουλίου. Πολλοί προέρχονται από τον ακαδημαϊκό χώρο και βρίσκονται έξω από το πολιτικό κατεστημένο. Η καταπολέμηση της διαφθοράς βρίσκεται στον πυρήνα της ατζέντας του.
Αφετηρία οι διαδηλώσεις για το δυστύχημα στο Νόβι Σαντ
Το φοιτητικό κίνημα αναπτύχθηκε μετά την κατάρρευση στεγάστρου στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, που προκάλεσε τον θάνατο 16 ανθρώπων. Η τραγωδία, για την οποία διατυπώθηκαν ευρέως κατηγορίες περί διαφθοράς, πυροδότησε μεγάλες διαδηλώσεις. Τα αρχικά αιτήματα για διαφανή έρευνα διευρύνθηκαν και περιέλαβαν την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
Οι διαδηλωτές πορεύτηκαν προς την πλατεία Σλαβίγια, όπου συγκεντρώθηκε πλήθος και στους γύρω δρόμους. Ο πανεπιστημιακός καθηγητής Γιουγκοσλάβ Γκάσιτς, υποψήφιος της Φοιτητικής Λίστας, απευθύνθηκε στους συγκεντρωμένους, υποστηρίζοντας ότι το κίνημα μπορεί να προσφέρει μια καλύτερη προοπτική για τη χώρα.
Καταγγελίες για την προεκλογική εκστρατεία
Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ανέφεραν ότι η εκστρατεία συνοδεύτηκε από εκφοβισμό, συλλήψεις και κατάχρηση δημόσιων πόρων. Λίγες ημέρες πριν από την ψηφοφορία, σερβικές οργανώσεις προειδοποίησαν επίσης ότι δεν διασφαλίζονται οι προϋποθέσεις για ελεύθερες και δίκαιες εκλογές. Δεν υπάρχουν αξιόπιστες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις στη χώρα, ενώ οι διαθέσιμες έρευνες παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις.
Την Τετάρτη, εισαγγελείς στο Βελιγράδι εξέτασαν έξι συλληφθέντες, οι οποίοι θεωρούνται ύποπτοι για σχεδιασμό βίας και επιθέσεων την ημέρα των εκλογών. Παράλληλα, έχουν αυξηθεί τους τελευταίους μήνες οι αναφορές για απειλές και εκφοβισμό φοιτητών που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις. Οι συγκεντρώσεις του κινήματος παρέμειναν ως επί το πλείστον ειρηνικές.
Ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος κυριαρχεί στην πολιτική ζωή της Σερβίας για περισσότερο από μία δεκαετία, έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το φοιτητικό κίνημα ότι επιχειρεί πραξικόπημα με χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Μιλώντας την Πέμπτη σε υποστηρικτές του, κάλεσε σε υπεράσπιση του κράτους και σε νίκη στις εκλογές. Ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από την προεδρία για να θέσει υποψηφιότητα για πρωθυπουργός.
