Η παραίτηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από τη θέση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, έπειτα από αίτημα του Λευκού Οίκου, φέρνει στο προσκήνιο τον τρόπο επιλογής των επικεφαλής των αμερικανικών πρεσβειών.
Οι πολιτικοί διορισμοί αντιστοιχούν σχεδόν στο 30% των επικεφαλής αμερικανικών πρεσβειών τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ περίπου το 70% είναι διπλωμάτες καριέρας, σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Αμερικανικής Εξωτερικής Υπηρεσίας (AFSA). Η παραίτηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα, μετά από αίτημα του Λευκού Οίκου, επαναφέρει το ερώτημα για τα κριτήρια των προεδρικών επιλογών.
Πολιτικές επιλογές και διπλωμάτες καριέρας
Η επιλογή προσώπων με περιορισμένη ή χωρίς διπλωματική εμπειρία δεν είναι σπάνια στις ΗΠΑ. Ορισμένοι πολιτικοί διορισμοί γίνονται με βάση την καταλληλότητα του υποψηφίου, ωστόσο υπάρχει και μακρά, αμφισβητούμενη παράδοση τοποθέτησης σε πρεσβευτικές θέσεις ανθρώπων που έχουν στηρίξει οικονομικά προεκλογικές εκστρατείες.
Σε ηχογράφηση του 1971, γνωστή ως μέρος των «Nixon Tapes», ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον ακούγεται να λέει στον επικεφαλής του στον Λευκό Οίκο ότι όποιος επιθυμεί να γίνει πρέσβης θα πρέπει να συνεισφέρει τουλάχιστον 250.000.
Η περίπτωση του Τζορτζ Τσούνη δείχνει πώς μια υποψηφιότητα μπορεί να συναντήσει αντιδράσεις και αργότερα να επανέλθει. Ο Μπαράκ Ομπάμα τον πρότεινε το 2013 για πρέσβη στη Νορβηγία. Ο γερουσιαστής John McCain τον επέκρινε για τις γνώσεις του σχετικά με τη χώρα, ενώ νορβηγικό μέσο είχε χαρακτηρίσει τότε την απάντησή του διστακτική και ασυνάρτητη. Η υποψηφιότητα αποσύρθηκε. Το 2022 ο Τζο Μπάιντεν τον πρότεινε για την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα και ο Τσούνης ανέλαβε τη θέση.
Παραδείγματα επιτυχιών και προβλημάτων
Δεν έχουν όλοι οι πολιτικά διορισμένοι πρέσβεις την ίδια πορεία. Η Cynthia Stroum, πρέσβειρα των ΗΠΑ στο Λουξεμβούργο από το 2009 έως το 2011 και σημαντική χρηματοδότρια της προεκλογικής εκστρατείας του Ομπάμα, κατηγορήθηκε από το Γραφείο του Γενικού Επιθεωρητή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι, μεταξύ άλλων, οδήγησε βασικά τμήματα της πρεσβείας σε δυσλειτουργία λόγω του συγκρουσιακού διοικητικού της ύφους.
Από την άλλη πλευρά, ο τραπεζίτης επενδύσεων Felix Rohatyn, που διορίστηκε πρέσβης στη Γαλλία από τον Μπιλ Κλίντον το 1997, απέκτησε έως την αποχώρησή του το 2000 ισχυρή φήμη ως γνώστης της γαλλικής πολιτικής σκηνής. Όσοι υποστηρίζουν το σύστημα των πολιτικών διορισμών επισημαίνουν ότι οι στενοί δεσμοί με τον πρόεδρο μπορούν να προσφέρουν κύρος στον πρέσβη, ενώ ορισμένοι υποψήφιοι διαθέτουν και ιδιαίτερες ικανότητες.
Η κατανομή των θέσεων ακολουθεί επίσης διαφορετικά πρότυπα. Σύμφωνα με τη Washington Post, οι πολιτικές επιλογές τοποθετούνται συχνότερα στη Δυτική και τη Βόρεια Ευρώπη ή στην Καραϊβική, ενώ οι διπλωμάτες καριέρας αναλαμβάνουν συχνότερα πρεσβείες σε πιο απαιτητικές περιοχές. Το δημοσίευμα σημειώνει ότι κανένας πολιτικά διορισμένος δεν έχει προταθεί για πρεσβευτής στην Κεντρική Ασία.
Έλεγχος των υποψηφιοτήτων
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας μπορεί να μην επικυρώσει έναν διορισμό, ενώ και η χώρα υποδοχής έχει τη δυνατότητα να απορρίψει τον υποψήφιο. Τέτοιες περιπτώσεις είναι σπάνιες. Επικριτές, πάντως, θεωρούν αδιαφανή τη διαδικασία επιλογής των πολιτικών διορισμών και αμφισβητούν τη συνέχιση της πρακτικής. Ο Ted Bromund από το Heritage Foundation είχε γράψει το 2013 ότι πρόκειται για ένα νέο σύστημα διανομής αξιωμάτων ως πολιτικών «λαφύρων».
Ο όρος συνδέεται με τον γερουσιαστή της Νέας Υόρκης William Marcy και τη φράση «τα λάφυρα ανήκουν στον νικητή». Αντίστοιχοι πολιτικοί διορισμοί είναι περιορισμένοι στις περισσότερες άλλες ανεπτυγμένες δημοκρατίες, αν και εφαρμόζονται σε μικρότερο βαθμό στον Καναδά και τη Βρετανία.
Ο Ομπάμα είχε δεσμευτεί το 2009 να αλλάξει τις πρακτικές της Ουάσιγκτον, αλλά τα στοιχεία της AFSA δείχνουν ότι διατήρησε σχεδόν την αναλογία 30% πολιτικών διορισμών προς 70% διπλωματών καριέρας. Ο Τραμπ είχε επίσης υποσχεθεί να «αδειάσει τον βάλτο», χωρίς, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να μεταβάλει την πρακτική των επιλογών για τις πρεσβείες.
