Οι εισαγγελικές αρχές της Πορτογαλίας ξεκίνησαν έρευνα για το αν η άδεια προς τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν την αεροπορική βάση Λάζες στις Αζόρες κατά τη σύγκρουση με το Ιράν ήταν νόμιμη.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η απόφαση της πορτογαλικής κυβέρνησης να επιτρέψει τη χρήση της βάσης Λάζες από τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν. Οι αρχές καλούνται να εξετάσουν αν η έγκριση συμβάδιζε με τη διμερή συμφωνία για τη βάση και με το διεθνές δίκαιο.
Η διαδικασία κινήθηκε μετά από καταγγελία του αριστερού κόμματος Bloco de Esquerda, το οποίο είχε ζητήσει από τον Απρίλιο να διερευνηθεί η αμερικανική χρήση. Το κόμμα υποστηρίζει ότι αυτή συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η βάση βρίσκεται στο νησί Τερσέιρα, στις Αζόρες. Η συμφωνία Πορτογαλίας και ΗΠΑ επιτρέπει τη χρήση της από τις αμερικανικές δυνάμεις χωρίς προηγούμενη άδεια σε καιρό ειρήνης, αλλά προβλέπει έγκριση της πορτογαλικής πλευράς όταν υπάρχουν εχθροπραξίες.
Κατά τη σύγκρουση, η Πορτογαλία επέτρεψε τη διέλευση αμερικανικών στρατιωτικών πτήσεων από τη βάση. Η στάση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από κόμματα της αριστερής αντιπολίτευσης και συζήτηση για τον ρόλο της χώρας σε επιχειρήσεις που συνδέονται με τον πόλεμο.
Η θέση της κυβέρνησης
Το υπουργείο Εξωτερικών δεν σχολίασε την έναρξη της έρευνας. Ο υπουργός Εξωτερικών Πάουλο Ράνγκελ έχει δηλώσει ότι η Πορτογαλία δεν συμμετείχε στη σύγκρουση και ότι η χρήση της βάσης ήταν σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο.
Ο Ράνγκελ ανέφερε επίσης ότι η έγκριση δόθηκε αφού οι ΗΠΑ διαβεβαίωσαν την πορτογαλική πλευρά πως οι επιχειρήσεις θα ήταν αμυντικές, αναγκαίες και αναλογικές, με στόχους αποκλειστικά στρατιωτικούς.
Στο πορτογαλικό ποινικό σύστημα, η αρχή της νομιμότητας προβλέπει ότι οι εισαγγελικές αρχές διερευνούν καταγγελίες για πιθανές παραβάσεις όταν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις. Η Λάζες αποτελεί στρατηγική εγκατάσταση για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στον Ατλαντικό. Η παρουσία τους εκεί βασίζεται σε αμυντική συμφωνία του 1951, ενώ η βάση υποστηρίζει αμερικανικές, ΝΑΤΟϊκές και συμμαχικές επιχειρήσεις.
