Βίντεο της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης έδειξε αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού να συνοδεύει τον Βλαντίμιρ Πούτιν με την Τσεγκέτ, τη συσκευή επικοινωνίας που συνδέει τον πρόεδρο με το ρωσικό στρατιωτικό σύστημα διοίκησης.
Αξιωματικός του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού εμφανίστηκε να μεταφέρει έναν μαύρο χαρτοφύλακα καθώς ο Βλαντίμιρ Πούτιν έφτανε στη Σενζέν της Κίνας για τριμερείς συνομιλίες με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC). Σε πλάνα της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης, ο δημοσιογράφος Γεβγκένι Ποπόφ τον παρουσίασε ως «χαρτοφύλακα των πυρηνικών» και ο αξιωματικός επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για την Τσεγκέτ (Cheget).
Η συσκευή δεν εκτοξεύει πυρηνικά όπλα. Συνδέει τον πρόεδρο με το κεντρικό στρατιωτικό επιτελείο διοίκησης της Ρωσίας και μπορεί να μεταδώσει εντολή για τη χρήση τους, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου συστήματος επικοινωνιών και με τη συμμετοχή στρατιωτικού προσωπικού.
Πώς λειτουργούν οι πυρηνικοί χαρτοφύλακες
Οι αντίστοιχες αμερικανικές και σοβιετικές συσκευές αναπτύχθηκαν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν υπήρχε το ενδεχόμενο οι ηγέτες να χρειαστεί να αποφασίσουν για πυρηνική επίθεση με ελάχιστο χρόνο προειδοποίησης. Η εικόνα ενός ηγέτη που πατά ένα κουμπί δεν αποτυπώνει τη διαδικασία, καθώς η εκτέλεση μιας εντολής απαιτεί ευρύτερη στρατιωτική υποδομή.
Η Τσεγκέτ πήρε το όνομά της από βουνό του Καυκάσου και τέθηκε σε υπηρεσία στη Σοβιετική Ένωση το 1983. Σύμφωνα με την παράδοση, τη μεταφέρει αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Εκτιμάται ότι υπάρχουν τρεις χαρτοφύλακες, για τον πρόεδρο, τον υπουργό Άμυνας και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου. Οι δημόσιες αναφορές, πάντως, δεν συμφωνούν ως προς τον αριθμό που απαιτείται για την επικύρωση προεδρικής εντολής.
Η Τσεγκέτ λειτουργεί μέσω του δικτύου διοίκησης και ελέγχου «Καζμπέκ» (Kazbek), το οποίο υποστηρίζει το ξεχωριστό σύστημα επικοινωνιών «Καύκασος» (Kavkaz). Σύμφωνα με το δημοσιευμένο πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας, την απόφαση για χρήση πυρηνικών όπλων λαμβάνει ο πρόεδρος.
Στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος διαθέτει τον χαρτοφύλακα που είναι γνωστός ως «nuclear football», καθώς και κάρτα με κωδικούς επιβεβαίωσης ταυτότητας, το λεγόμενο «μπισκότο». Ο αντιπρόεδρος έχει εφεδρικό χαρτοφύλακα και κωδικούς για την περίπτωση ανάληψης της προεδρίας. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (Congressional Research Service), μόνο ο πρόεδρος μπορεί να εγκρίνει τη χρήση πυρηνικών όπλων, αν και μπορεί να ζητήσει τη γνώμη ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων.
Η παρουσία στη σύνοδο και η αποτροπή
Οι χαρτοφύλακες επιτρέπουν στους ηγέτες να διατηρούν τη δυνατότητα επικοινωνίας με τα στρατιωτικά συστήματα διοίκησης όταν βρίσκονται μακριά από τις πρωτεύουσές τους. Η δυνατότητα ανταπόδοσης πυρηνικού πλήγματος αποτελεί μέρος της αποτρεπτικής ισχύος, καθώς ένας αντίπαλος μπορεί να λάβει υπόψη ότι η άλλη πλευρά έχει τη δυνατότητα να απαντήσει.
Η ρωσική κρατική τηλεόραση είχε προβάλει αξιωματικούς με τέτοιους χαρτοφύλακες και κατά την επίσκεψη του Πούτιν στο Πεκίνο το 2023. Ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ Σάιμον Μέιμπον δήλωσε στο Al Jazeera ότι η προβολή των πλάνων από δίκτυα που υποστηρίζονται από το Κρεμλίνο αποτελεί συμβολική επίδειξη. Υποστήριξε επίσης ότι η εικόνα επιχειρεί να προβάλει τη θέση της Ρωσίας ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.
Δεν είναι γνωστό αν ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ χρησιμοποιεί αντίστοιχο χαρτοφύλακα. Το Al Jazeera ανέφερε ότι δεν είχε εντοπιστεί στη Σενζέν η αντίστοιχη αμερικανική συσκευή.
Τι είναι γνωστό για άλλες πυρηνικές δυνάμεις
Το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI) καταγράφει εννέα κράτη με πυρηνικά όπλα. Για τις περισσότερες χώρες, τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία αφορούν κυρίως το ποιος εγκρίνει τη χρήση τους και όχι τον εξοπλισμό που συνοδεύει τους ηγέτες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την έγκριση μπορεί να δώσει μόνο ο πρωθυπουργός, ο οποίος συντάσσει επίσης τέσσερις χειρόγραφες «επιστολές ύστατης καταφυγής» για τους κυβερνήτες πυρηνοκίνητων υποβρυχίων. Στη Γαλλία, η εξουσία ανήκει στον πρόεδρο. Η Κίνα δηλώνει ότι ακολουθεί πολιτική μη πρώτης χρήσης πυρηνικών όπλων, ενώ στην Ινδία την έγκριση μπορεί να δώσει το Πολιτικό Συμβούλιο της Αρχής Πυρηνικής Διοίκησης, υπό την προεδρία του πρωθυπουργού. Για το Πακιστάν, τη Βόρεια Κορέα και το Ισραήλ δεν υπάρχουν επαρκείς και αξιόπιστες δημόσιες πληροφορίες για το αν οι ηγέτες τους μετακινούνται με ανάλογους χαρτοφύλακες.
