Τα κοινά μοτίβα με τα οποία τα μέσα ενημέρωσης στη νοτιοανατολική Ευρώπη παρουσιάζουν πρόσφυγες και μετανάστες βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρουσίασης ενός νέου συλλογικού τόμου.

Την κοινή τάση των κύριων μέσων ενημέρωσης στη νοτιοανατολική Ευρώπη να συνδέουν πρόσφυγες και μετανάστες με την απειλή και την εγκληματικότητα εξετάζει ο συλλογικός τόμος «Media and migration in Southeastern Europe – Shaping Narratives and Policies». Το βιβλίο, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Routledge, παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο καθηγητής Γιώργος Πλειός, ένας από τους επιμελητές, ανέφερε ότι, παρά τις διαφορές μεταξύ των χωρών, τα μέσα ενημέρωσης ακολουθούν παρόμοια μοτίβα. Όπως είπε, οι άνθρωποι που μετακινούνται εμφανίζονται συχνά μέσα από το πρίσμα της ασφάλειας και της εγκληματικότητας, ενώ σπάνια ακούγεται η δική τους οπτική για τους λόγους του ταξιδιού τους και τις προσδοκίες τους.

Η Νάγια Καλφέλη, πρόεδρος του Τμήματος ΕΜΜΕ, σημείωσε ότι ο τόμος εξετάζει και τις εμπειρίες και τις πρακτικές των δημοσιογράφων. Για να μεταβληθεί η δημοσιογραφική πρακτική, υποστήριξε, χρειάζεται να εξεταστούν και οι συνθήκες μέσα στις οποίες παράγεται η ενημέρωση. Η ίδια περιέγραψε επαναλαμβανόμενα πλαίσια παρουσίασης των μεταναστευτικών ροών ως απειλής, ζητήματος ασφάλειας ή κινδύνου για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική και οικονομική συνοχή.

Η Ιωάννα Κωσταρέλλα, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, ανέδειξε τη σημασία της ερευνητικής δημοσιογραφίας και των διεθνών συνεργασιών. Αναφερόμενη στο πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου, είπε ότι η έρευνα μπορεί να εξετάζει τις συνθήκες, τις παραβιάσεις δικαιωμάτων, τις θεσμικές παραλείψεις και τις συστημικές αιτίες και ευθύνες.

Ο Αγγελος Τραμουντάνης, ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, επισήμανε ότι στη δημόσια συζήτηση κυριαρχούν επίσημοι φορείς, όπως υπουργεία, το Λιμενικό και αξιωματούχοι της Ε.Ε. Κατά τον ίδιο, η έμφαση στον έλεγχο και την ασφάλεια συνδέεται με τον τρόπο που παρουσιάζεται το μεταναστευτικό. Πρόσθεσε ότι ο πολιτικός παραλληλισμός, η εγγύτητα στην εξουσία και οι περιορισμένοι πόροι των μέσων μπορεί να οδηγούν στην αναπαραγωγή ανακοινώσεων χωρίς περαιτέρω έλεγχο.

Η Στέλλα Νάνου, υπεύθυνη Επικοινωνίας της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, υπογράμμισε ότι όταν όσοι φτάνουν στα σύνορα αναζητώντας ασφάλεια παρουσιάζονται κυρίως ως απειλή, η συζήτηση απομακρύνεται από τις ανάγκες προστασίας και τις υποχρεώσεις του κράτους. Επισήμανε επίσης την παραπληροφόρηση και τη στοχοποίηση ανθρωπιστικών οργανώσεων και υπερασπιστών των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ο τόμος προέκυψε από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Μέσα επικοινωνίας και προσφυγικές/μεταναστευτικές ροές» του ΕΚΠΑ, που λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2019/2020. Περιλαμβάνει 18 κεφάλαια από 22 συγγραφείς, μεταξύ των οποίων συμμετέχοντες από την Κύπρο, την Τουρκία, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τον Καναδά και τη Γερμανία. Στην παρουσίαση, ο δημοσιογράφος του Solomon Σταύρος Μαλιχούδης μίλησε για τις δυσκολίες που δημιουργεί η εξάρτηση από επίσημες πηγές, αλλά και για τις δυνατότητες συνεργατικής έρευνας και αξιοποίησης νέων μεθόδων, όπως οι δορυφορικές απεικονίσεις.

Άκου ζωντανά Spi8a