Η υπόθεση της Like Company κατά της Google έφτασε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θέτει ερωτήματα για τα πνευματικά δικαιώματα στην εκπαίδευση και τη λειτουργία συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) καλείται να διευκρινίσει πώς εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων όταν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούν δημοσιογραφικό περιεχόμενο. Η υπόθεση αφορά τη Like Company και την Google, ενώ η οριστική απόφαση αναμένεται αργότερα μέσα στο έτος.

Η διαφορά συνδέεται με άρθρο που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2023 στον ουγγρικό ιστότοπο Balatonkörnyéke. Το κείμενο αναφερόταν στην ιδέα του Ούγγρου τραγουδιστή Κοζσό να μεταφέρει δελφίνια στη λίμνη Μπάλατον. Αργότερα, χρήστης ζήτησε από το chatbot Gemini της Google να συνοψίσει το άρθρο. Η απάντηση περιέγραφε το σχέδιο, τον πιθανό τουριστικό αντίκτυπο και τις αντιδράσεις, ενώ, σύμφωνα με το Περιφερειακό Δικαστήριο της Βουδαπέστης, περιείχε και πληροφορίες που δεν υπήρχαν στο αρχικό κείμενο.

Το δικαστήριο της Βουδαπέστης παρέπεμψε την υπόθεση στο ΔΕΕ στις 3 Απριλίου 2025. Στις 10 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε η πρώτη προφορική ακρόαση του ΔΕΕ που αφορά άμεσα την τεχνητή νοημοσύνη και το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας της Ε.Ε.

Τα επιχειρήματα για τη χρήση περιεχομένου

Η Google υποστηρίζει ότι τα μοντέλα της δεν αποθηκεύουν άρθρα όπως μια βάση δεδομένων. Κατά την εταιρεία, επεξεργάζονται κείμενα, αναγνωρίζουν στατιστικά μοτίβα και χρησιμοποιούν αυτά τα μοτίβα για να προβλέψουν τη συνέχεια μιας απάντησης, αντί να αντιγράφουν ένα συγκεκριμένο κείμενο. Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζουν επίσης ότι η εκπαίδευση των μοντέλων είναι αναγκαία για την ανάπτυξη εφαρμογών και μπορεί να καλύπτεται από εξαιρέσεις για την έρευνα και την καινοτομία.

Εκδότες και δημοσιογράφοι επισημαίνουν ότι τα εργαλεία Τ.Ν. αξιοποιούν τα άρθρα τους για να δίνουν απαντήσεις απευθείας στους χρήστες. Αυτό, υποστηρίζουν, μπορεί να μειώσει τις επισκέψεις στους ιστότοπους που δημοσίευσαν το αρχικό υλικό και να επηρεάσει την αξία της δημοσιογραφικής εργασίας. Εκφράζουν επίσης ανησυχία για τη χρήση έργων χωρίς άδεια ή αμοιβή, ιδίως όταν οι παραγόμενες απαντήσεις προσεγγίζουν το πρωτότυπο ή λειτουργούν ανταγωνιστικά προς αυτό.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία περιλαμβάνει κανόνες για την αναπαραγωγή και τη διάθεση έργων στο κοινό, καθώς και εξαιρέσεις για την εξόρυξη κειμένου και δεδομένων. Η οδηγία του 2019 επιτρέπει την αυτοματοποιημένη επεξεργασία υλικού που είναι ελεύθερα προσβάσιμο, εκτός αν οι δικαιούχοι έχουν δηλώσει ρητά ότι αντιτίθενται στη χρήση του. Τα όρια των εξαιρέσεων για εμπορικές εφαρμογές Τ.Ν. παραμένουν, ωστόσο, αντικείμενο νομικής ερμηνείας.

Τι μπορεί να κρίνει το Δικαστήριο

Ένα ενδεχόμενο είναι το ΔΕΕ να κρίνει ότι η εκπαίδευση μοντέλων συνιστά αναπαραγωγή έργων, με συνέπεια οι εταιρείες να χρειάζεται να εξασφαλίζουν άδειες ή να εφαρμόζουν τις σχετικές εξαιρέσεις και τις αρνήσεις των δικαιούχων. Μια διαφορετική κρίση, ότι η εκπαίδευση δεν υπάγεται στο δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας, θα περιόριζε ένα βασικό νομικό επιχείρημα των εκδοτών. Το Δικαστήριο θα μπορούσε επίσης να εστιάσει στις απαντήσεις των chatbot και στο πότε η ομοιότητά τους με ένα προστατευόμενο άρθρο συνιστά παραβίαση.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Κοινοβουλευτικής Ερευνας (EPRS) έχει σημειώσει ότι τα μοντέλα γενικής χρήσης εκπαιδεύονται σε μεγάλα σύνολα δεδομένων, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν υλικό προστατευόμενο από πνευματικά δικαιώματα. Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Δικαιώματος του Δημιουργού ζητά προσεκτική αντιμετώπιση και υπογραμμίζει ότι τα chatbots, τα μοντέλα Τ.Ν. και οι μηχανές αναζήτησης έχουν διαφορετικές λειτουργίες. Προειδοποιεί επίσης ότι μια υπερβολικά ευρεία απόφαση θα μπορούσε να ευνοήσει τους μεγαλύτερους παρόχους σε μια αγορά αδειοδότησης.

Ο Πολ Νέμιτς, εμπειρογνώμονας σε θέματα ψηφιοποίησης και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης, προειδοποίησε ότι η αποδοχή, ακόμη και εν μέρει, των επιχειρημάτων της Google θα μπορούσε να οδηγήσει τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης και τις εκδόσεις στην Ευρώπη σε αφανισμό. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η νομοθεσία της Ε.Ε. προστατεύει τα πνευματικά δικαιώματα και προβλέπει εξαιρέσεις για την εξόρυξη κειμένων και δεδομένων, οι οποίες, κατά την άποψή του, θεσπίστηκαν για να διευκολύνουν την επιστημονική πρόοδο και όχι την εμπορική αξιοποίηση δημοσιογραφικού και πολιτιστικού περιεχομένου σε μεγάλη κλίμακα.

Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) προβλέπει υποχρεώσεις για τους παρόχους μεγάλων μοντέλων, μεταξύ των οποίων πολιτικές συμμόρφωσης με τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων και δημοσίευση περιλήψεων του υλικού εκπαίδευσης. Δεν αποσαφηνίζει, ωστόσο, πώς εφαρμόζονται οι κανόνες σε κάθε περίπτωση. Η απόφαση του ΔΕΕ αναμένεται να διευκρινίσει περαιτέρω το νομικό πλαίσιο.

Άκου ζωντανά Spi8a