Το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε, με ψήφους 9-6, ότι η Μιανμάρ παραβίασε τη Σύμβαση για τη Γενοκτονία κατά τη στρατιωτική επιχείρηση του 2017 και διέταξε μέτρα για την επιστροφή και την αποζημίωση των Ροχίνγκια.

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια στο βόρειο τμήμα της πολιτείας Ραχίν, κατά τη στρατιωτική επιχείρηση του 2017. Η απόφαση, η οποία ελήφθη με εννέα ψήφους υπέρ και έξι κατά, διαπιστώνει παραβίαση των υποχρεώσεων της χώρας βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία.

Το δικαστήριο διέταξε τη Μιανμάρ να λάβει μέτρα επανόρθωσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται η διασφάλιση της ασφαλούς, εθελοντικής και αξιοπρεπούς επιστροφής των Ροχίνγκια στους τόπους κατοικίας τους, καθώς και η διερεύνηση των πράξεων γενοκτονίας, η δίωξη και τιμωρία όσων κριθούν υπεύθυνοι και η καταβολή αποζημιώσεων. Το ποσό θα καθοριστεί σε επόμενη δικαστική διαδικασία.

Κατά την ανάγνωση της απόφασης, ο πρόεδρος του δικαστηρίου, Γιούτζι Ιουασάουα, ανέφερε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της Μιανμάρ σκότωσαν χιλιάδες αμάχους Ροχίνγκια, διέπραξαν εκτεταμένη σεξουαλική βία και άσκησαν ακραία βία σε παιδιά. Σύμφωνα με τα αποδεικτικά στοιχεία που εξέτασε το δικαστήριο, σκοτώθηκαν περίπου 10.000 Ροχίνγκια. Το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της Μιανμάρ ότι η επιχείρηση αποτελούσε νόμιμη δράση κατά ανταρτών.

Η επιχείρηση του 2017 και ο εκτοπισμός

Τον Αύγουστο του 2017, ο στρατός της Μιανμάρ ξεκίνησε στην πολιτεία Ραχίν επιχείρηση που χαρακτήρισε «εκκαθάριση», έπειτα από επίθεση ένοπλης οργάνωσης ανταρτών Ροχίνγκια. Ακολούθησαν καταγγελίες για μαζικούς βιασμούς και δολοφονίες από τις δυνάμεις ασφαλείας, καθώς και για πυρπόληση χιλιάδων κατοικιών.

Η Γκάμπια προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο το 2019, ζητώντας να κριθεί ότι η Μιανμάρ παραβίασε τη Σύμβαση του 1948 για τη Γενοκτονία, να σταματήσουν οι παράνομες ενέργειες σε βάρος των Ροχίνγκια και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι. Για να στοιχειοθετηθεί γενοκτονία, το δικαστήριο έπρεπε να διαπιστώσει πρόθεση εξόντωσης της ομάδας, εν όλω ή εν μέρει.

Περίπου 1,2 εκατομμύρια πρόσφυγες Ροχίνγκια ζουν σήμερα στο Μπανγκλαντές, κυρίως σε υπερπλήρεις καταυλισμούς στην περιοχή Κοξ Μπαζάρ. Εκεί αντιμετωπίζουν κινδύνους από πυρκαγιές, μολυσματικές ασθένειες και κατολισθήσεις κατά τους μουσώνες, καθώς και ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής και αυστηρούς περιορισμούς στην εργασία.

Οι αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου είναι οριστικές και δεσμευτικές, αλλά το δικαστήριο δεν διαθέτει δικό του μηχανισμό επιβολής. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, μπορεί να παραπέμψει το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Πιθανές επιπτώσεις σε άλλες υποθέσεις

Η απόφαση είναι η πρώτη φορά που το Διεθνές Δικαστήριο κρίνει ότι κράτος διέπραξε γενοκτονία. Το 2007 είχε αποφανθεί ότι η Σερβία παραβίασε την υποχρέωσή της να αποτρέψει τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα το 1995.

Στο δικαστήριο εκκρεμούν επίσης υποθέσεις που αφορούν καταγγελίες γενοκτονίας στη Γάζα και στην Ουκρανία. Η Νότια Αφρική κατηγορεί το Ισραήλ για παραβίαση της Σύμβασης κατά τη στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, ισχυρισμό που το Ισραήλ απορρίπτει. Η υπόθεση αναμένεται να χρειαστεί χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί. Η Ουκρανία έχει προσφύγει κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα χρησιμοποίησε ψευδείς ισχυρισμούς περί γενοκτονίας για να δικαιολογήσει την εισβολή του 2022.

Η Μαρία Έλενα Βινιόλι, ανώτερη νομική σύμβουλος διεθνούς δικαιοσύνης της Human Rights Watch, χαρακτήρισε την απόφαση αναγνώριση των δεινών των Ροχίνγκια και σημαντικό προηγούμενο για τα θύματα γενοκτονίας και άλλων σοβαρών εγκλημάτων.

Άκου ζωντανά Spi8a