Με απόφαση 9-6, το Διεθνές Δικαστήριο έκρινε ότι η Μιανμάρ παραβίασε τη Σύμβαση για τη Γενοκτονία και όρισε μέτρα αποκατάστασης για τους Ροχίνγκια.
Το Διεθνές Δικαστήριο (ICJ), με έδρα τη Χάγη, έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια στη βόρεια πολιτεία Ρακίν, παραβιάζοντας τις υποχρεώσεις της βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία. Η απόφαση ελήφθη με ψήφους 9-6 και, σύμφωνα με την ανακοίνωσή της, είναι η πρώτη φορά που το δικαστήριο αποδίδει σε κράτος ευθύνη για γενοκτονία.
Ο πρόεδρος του ICJ, Γιούτζι Ιουασάουα, ανέφερε ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι δυνάμεις της Μιανμάρ σκότωσαν τουλάχιστον 10.000 Ροχίνγκια. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας και άλλα κρατικά όργανα διέπραξαν πράξεις που προβλέπονται στο Άρθρο II της Σύμβασης: φόνους, σοβαρή σωματική ή διανοητική βλάβη και μέτρα που αποσκοπούσαν στην παρεμπόδιση γεννήσεων στην ομάδα.
Ευθύνη για τις επιχειρήσεις του 2017
Η ετυμηγορία βασίστηκε σε αποδεικτικά στοιχεία, μαρτυρίες επιζώντων και εκθέσεις διεθνών ερευνητών για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του 2017. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιέγραψε ο Ιουασάουα, χωριά και γέφυρες πυρπολήθηκαν ή καταστράφηκαν, άνδρες και αγόρια εκτελέστηκαν, ενώ γυναίκες και κορίτσια υπέστησαν βιασμούς. Το δικαστήριο αναφέρθηκε επίσης σε δολοφονίες βρεφών, οι οποίες, κατά τον πρόεδρό του, ενίσχυσαν το συμπέρασμα ότι υπήρχε πρόθεση παρεμπόδισης γεννήσεων.
Το ICJ έκρινε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν χιλιάδες αμάχους Ροχίνγκια, διέπραξαν εκτεταμένη σεξουαλική βία και επιτέθηκαν σε ανθρώπους που προσπαθούσαν να διαφύγουν προς το Μπανγκλαντές. Περίπου 700.000 Ροχίνγκια πέρασαν τα σύνορα προς τη χώρα μετά τις επιχειρήσεις του 2017.
Το δικαστήριο έκρινε ότι τα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα πως υπήρχε πρόθεση καταστροφής ουσιαστικού τμήματος της μειονότητας. Κατέληξε επίσης ότι η Μιανμάρ παραβίασε την υποχρέωσή της να αποτρέψει τη γενοκτονία, καθώς όφειλε να γνωρίζει τον κίνδυνο όταν ένοπλοι πολίτες συμμετείχαν στη στρατιωτική εκστρατεία.
Η Μιανμάρ είχε υποστηρίξει ότι η καταστολή ήταν απάντηση σε επιθέσεις μαχητών του Στρατού Σωτηρίας των Ροχίνγκια του Αρακάν (ARSA) εναντίον αστυνομικών φυλακίων. Η υπόθεση είχε προσφύγει στο δικαστήριο από την Γκάμπια.
Μέτρα αποκατάστασης και αντιδράσεις
Η Μιανμάρ υποχρεούται να καταβάλει αποζημιώσεις και να προχωρήσει σε αποκατάσταση για τις παράνομες πράξεις της. Το δικαστήριο περιέγραψε ως μέτρα τη διευκόλυνση της ασφαλούς και εθελοντικής επιστροφής των Ροχίνγκια, την επιστροφή ή αντικατάσταση κατεστραμμένης συλλογικής περιουσίας, την αναζήτηση αγνοουμένων και την εξασφάλιση αξιοπρεπών ταφών. Στα προβλεπόμενα περιλαμβάνονται ακόμη η σωματική και ψυχολογική αποκατάσταση όσων υπέστησαν τραύματα και η προστασία του πληθυσμού από διώξεις.
Το Ειδικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο για τη Μιανμάρ χαιρέτισε την απόφαση, ζητώντας να ακολουθηθεί από μέτρα λογοδοσίας και αποζημιώσεις. Το ιδρυτικό μέλος του, Γιανγκί Λι, χαρακτήρισε την ημέρα βαθιά συγκινητική για τους Ροχίνγκια, σημειώνοντας ότι η απόφαση δεν σημαίνει πως έχει ήδη αποδοθεί δικαιοσύνη.
Η Γουάι Γουάι Νου, εκτελεστική διευθύντρια του Δικτύου Γυναικών για την Ειρήνη (Women’s Peace Network) και πρώην πολιτική κρατούμενη, δήλωσε ότι η απόφαση αναγνωρίζει τη γενοκτονία και προβλέπει εγγυήσεις μη επανάληψης, αποκατάσταση και αποζημιώσεις. Η Γκάμπια χαρακτήρισε την ετυμηγορία ιστορική για τη διεθνή δικαιοσύνη και κάλεσε τη Μιανμάρ να συμμορφωθεί πλήρως και χωρίς καθυστέρηση.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαιρέτισε την απόφαση, λέγοντας ότι αναγνωρίζει τα θύματα Ροχίνγκια και επιβεβαιώνει πως η ατιμωρησία για τέτοιες πράξεις δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή. Πρόσθεσε ότι η λογοδοσία στη Μιανμάρ παραμένει σημαντική για την εθνική συμφιλίωση και ότι η απόφαση θα μελετηθεί εντός των Ηνωμένων Εθνών.
