Η αναφορά του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην αρχαία σύγκρουση Ελλήνων και Περσών προκάλεσε αντιδράσεις στην Τεχεράνη, όπου αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η ιστορική αναλογία δικαιολογεί τη σημερινή αμερικανική πολιτική.
Αντιδράσεις από Ιρανούς αξιωματούχους και πολίτες προκάλεσε η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, με φόντο την Ακρόπολη. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών τον κατηγόρησε ότι χρησιμοποιεί αποσπασματικά την Ιστορία για να προσδώσει νομιμοποίηση στις σημερινές επιλογές της Ουάσινγκτον.
Ο Ρούμπιο παρουσίασε τις ΗΠΑ ως κληρονόμο της αρχαίας δυτικής παράδοσης, από την Ελλάδα έως τη Ρώμη, και υποστήριξε ότι οι δυτικές κοινωνίες χρειάζονται ανανεωμένη φιλοδοξία και ενίσχυση της βιομηχανικής και στρατιωτικής τους ισχύος. Αναφερόμενος στην εκστρατεία του Ξέρξη Α΄ και την καταστροφή της Αθήνας το 480 π.Χ., περιέγραψε την επιστροφή των Αθηναίων και την ανοικοδόμηση του Παρθενώνα ως παράδειγμα επιβίωσης απέναντι σε εξωτερική απειλή.
Συνέδεσε την ιστορική αναφορά με τη σημερινή αντιπαράθεση, χαρακτηρίζοντας τους Ιρανούς ηγέτες «φανατικούς» και υποστηρίζοντας ότι η χώρα διοικείται από μια «λατρεία του θανάτου». Παρουσίασε, επίσης, την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ ως ανοιχτή επιδίωξη εθνικής ισχύος.
Οι απαντήσεις από την Τεχεράνη
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, χαρακτήρισε την προσέγγιση του Ρούμπιο αναχρονιστική και τον κατηγόρησε ότι συγχέει διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Κατά την Τεχεράνη, η σύνδεση του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» με την αρχαία Ιστορία επιχειρεί να στηρίξει πολιτικές καταναγκασμού και ενδεχόμενη νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Ιρανοί αξιωματούχοι απάντησαν επιστρατεύοντας επίσης ιστορικά παραδείγματα. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ και ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ αναφέρθηκαν στην αιχμαλωσία του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βαλεριανού από τον Πέρση βασιλιά Σαπώρη Α΄, το 260 μ.Χ. Ο Ρεζαΐ είπε ότι όποιος επικαλείται την Ιστορία πρέπει να είναι προετοιμασμένος για την επανάληψή της.
Ο υπουργός Πολιτισμού Ρεζά Σαλεχί-Αμιρί κάλεσε δυτικούς πολιτικούς να αναφέρονται στο Ιράν με σεβασμό, περιγράφοντας τη χώρα ως πολιτισμό με μακραίωνη παρουσία. Ο ιστορικός Τουράζ Νταριαΐ σημείωσε ότι η αναφορά στην καταστροφή της Αθήνας παραλείπει, κατά την άποψή του, το προηγούμενο της πυρπόλησης των Σάρδεων από αθηναϊκές δυνάμεις το 498 π.Χ., γεγονός που συνδέεται με τα αίτια της περσικής εκστρατείας.
Αντιδράσεις και πολεμικό πλαίσιο
Η κριτική δεν περιορίστηκε σε κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η 26χρονη Σίμα, κάτοικος της Τεχεράνης, δήλωσε ότι δεν θεωρεί αποδεκτή τη χρήση συγκρούσεων πριν από 2.500 χρόνια για να υποστηριχθεί ο σημερινός πόλεμος. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αρνητικές αντιδράσεις εκφράστηκαν και από Ιρανούς που αντιτίθενται στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η εφημερίδα Vatan-e Emrouz παρουσίασε τον Ρούμπιο σε πρωτοσέλιδο με αρχαία ρωμαϊκή στρατιωτική ενδυμασία, υπό τον τίτλο «Αρχαίος πόλεμος».
Οι δηλώσεις έγιναν ενώ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε πολεμική αντιπαράθεση από τις 28 Φεβρουαρίου, μετά τις επιθέσεις αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων στο Ιράν. Παρότι οι συγκρούσεις έχουν περιοριστεί, σύμφωνα με το υλικό, οι ΗΠΑ διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό και εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Έχουν επίσης διατυπωθεί καταγγελίες για ζημιές σε ιρανικούς ιστορικούς και πολιτιστικούς χώρους από βομβαρδισμούς.
Ο καθηγητής Βαλί Νασρ του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς εκτίμησε ότι ο Ρούμπιο επιχειρεί να παρουσιάσει το Ιράν ως κοινό αντίπαλο των ΗΠΑ και της Ευρώπης, σε μια περίοδο διαφωνιών μεταξύ των δυτικών συμμάχων για τη Ρωσία και την Ουκρανία. Κατά τον ίδιο, αυτή η ρητορική δείχνει ότι η Ουάσινγκτον δεν διαχωρίζει πλέον καθαρά τον ιρανικό λαό και τον πολιτισμό του από την κυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το υλικό αναφέρει ακόμη ότι ο πόλεμος, ο αποκλεισμός των νότιων ιρανικών λιμανιών και οι οικονομικές κυρώσεις έχουν επιβαρύνει τους πολίτες, χωρίς να έχουν οδηγήσει στην επιδιωκόμενη αλλαγή πολιτικής από την ιρανική κυβέρνηση. Παράλληλα, ο Ρούμπιο είχε περιγράψει σε ακρόαση στη Γερουσία το 2025 τους Ιρανούς ως λαό με αρχαίο πολιτισμό και είχε διακρίνει τον πληθυσμό από τους κυβερνώντες του.
