Τα στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης καταγράφουν 1.037 καταδικαστικές αποφάσεις μεταξύ 1.181 δικαστικών αποφάσεων για τα συγκεκριμένα αδικήματα. Η RSA αναφέρει υποθέσεις ανθρώπων που συνελήφθησαν ενώ προσπαθούσαν να ζητήσουν άσυλο.
Συνολικά 3.619 ποινικές διώξεις για «παράνομη» είσοδο, έξοδο και παραμονή στην Ελλάδα ασκήθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η μεγαλύτερη κατηγορία αφορούσε την παραμονή, με 2.498 διώξεις. Για παράνομη είσοδο καταγράφηκαν 797 και για έξοδο 324. Σχεδόν τα δύο τρίτα των διώξεων ασκήθηκαν στην Αθήνα.
Η Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) υποστηρίζει ότι η περιορισμένη πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου στην ενδοχώρα, μετά την έναρξη εφαρμογής του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, εκθέτει ανθρώπους που αναζητούν διεθνή προστασία στον κίνδυνο ποινικής δίωξης. Η οργάνωση αναφέρει ότι έχει χειριστεί τους τελευταίους μήνες υποθέσεις συλλήψεων έξω από δομές υποδοχής, χωρισμού μητέρων από τα παιδιά τους και καταδίκης γυναικών από το Αφγανιστάν.
Συλλήψεις έξω από το ΚΥΤ Μαλακάσας
Στις αρχές Ιουλίου, μητέρα από τη Συρία πήγε με τα δύο παιδιά της στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) Μαλακάσας για να ζητήσει άσυλο. Σύμφωνα με την RSA, είχε αποδεικτικό ότι προσπάθησε χωρίς επιτυχία να κλείσει ραντεβού μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, η οποία δεν λειτουργούσε. Η οικογένεια δεν έγινε δεκτή στη δομή και η αστυνομία συνέλαβε τη μητέρα και τα παιδιά.
Η RSA αναφέρει ότι κρατήθηκαν σε αστυνομικό τμήμα υπό απάνθρωπες συνθήκες και ότι η υπόθεση παραπέμφθηκε στον εισαγγελέα με κατηγορία παράνομης παραμονής. Η οικογένεια μεταφέρθηκε τελικά στο ΚΥΤ μετά από παρέμβαση της οργάνωσης, η οποία υπέβαλε αναφορά στην Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης και στον Συνήγορο του Πολίτη και προσέφυγε κατά της απόφασης επιστροφής.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου συνελήφθησαν έξω από το ίδιο ΚΥΤ τρεις μονογονεϊκές οικογένειες από τη Συρία και το Αφγανιστάν, που είχαν πάει για να ζητήσουν άσυλο. Οι μητέρες μεταφέρθηκαν σε αστυνομικό τμήμα, ενώ τα παιδιά τους τέθηκαν υπό κράτηση σε δημόσιο νοσοκομείο, σύμφωνα με την RSA. Οι γυναίκες οδηγήθηκαν τις επόμενες ημέρες στο Αυτόφωρο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με κατηγορία παράνομης παραμονής. Το δικαστήριο ανέβαλε την εκδίκαση και διέταξε να επανενωθούν με τα παιδιά τους και να μεταφερθούν όλοι στο ΚΥΤ για την καταγραφή των αιτημάτων ασύλου.
Διετείς ποινές σε δύο γυναίκες από το Αφγανιστάν
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, δύο γυναίκες από το Αφγανιστάν συνελήφθησαν όταν παρουσιάστηκαν στο ΚΥΤ Μαλακάσας για να ζητήσουν άσυλο και καταδικάστηκαν σε δύο χρόνια φυλάκισης για παράνομη παραμονή, σύμφωνα με την RSA.
Η πρώτη είχε φύγει από το Αφγανιστάν με την κόρη και τα εγγόνια της, λόγω των κινδύνων που αντιμετώπιζαν υπό το καθεστώς των Ταλιμπάν. Κατά τη διαδρομή η οικογένεια χωρίστηκε βίαια. Μετά τη σύλληψη, η γυναίκα απομακρύνθηκε και από τα δύο εγγόνια που ήταν μαζί της, χωρίς να γνωρίζει τι απέγιναν. Κρατήθηκε στη φυλακή μέχρι να γίνει δεκτό το αίτημά της για αναστολή εκτέλεσης της ποινής.
Η δεύτερη γυναίκα είχε διαφύγει από τη χώρα με την έφηβη κόρη της, προσπαθώντας να ξεφύγει από χρόνια ενδοοικογενειακή βία. Η εκτέλεση της διετούς ποινής της αναστάλθηκε με τον όρο να επιστρέψει αμέσως στο Αφγανιστάν.
Καταδίκες και κράτηση
Ο νόμος 5226/2025, που ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, προβλέπει για τα συγκεκριμένα αδικήματα ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο ετών. Από τις 1.181 δικαστικές αποφάσεις για τις οποίες υπήρχαν στοιχεία, οι 1.037 ήταν καταδικαστικές, ποσοστό κοντά στο 88%. Μεταξύ αυτών, 535 αφορούσαν παράνομη είσοδο και 366 παράνομη παραμονή.
Η RSA σημειώνει ότι ο συνολικός αριθμός των καταδικών εκτιμάται σημαντικά υψηλότερος, καθώς δεν περιλαμβάνονται οι αποφάσεις του Πρωτοδικείου Αθηνών. Από τις καταδικαστικές αποφάσεις, 462 εκδόθηκαν με τη διαδικασία του αυτοφώρου και ασκήθηκαν εφέσεις σε 392 περιπτώσεις.
Σε 607 υποθέσεις ανεστάλη η εκτέλεση της ποινής, αφού οι καταδικασθέντες δήλωσαν ότι θέλουν να φύγουν αμέσως από την Ελλάδα. Η νομοθεσία προβλέπει αυτή τη δυνατότητα αναστολής, όμως οι άνθρωποι παραμένουν υπό κράτηση έως την αναχώρησή τους, είτε σε φυλακές είτε σε Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης (ΠΡΟΚΕΚΑ).
Στα τέλη Ιουνίου 2026 κρατούνταν 311 άνθρωποι έπειτα από καταδίκη για τα συγκεκριμένα αδικήματα. Οι 201 εξέτιαν ποινή σε σωφρονιστικά καταστήματα και οι 110 κρατούνταν διοικητικά σε ΠΡΟΚΕΚΑ. Οι κυριότερες χώρες καταγωγής τους ήταν η Αίγυπτος και το Πακιστάν, ενώ μεταξύ των κρατουμένων ήταν και πολίτες του Αφγανιστάν.
Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα επίσημα στατιστικά της Υπηρεσίας Ασύλου καταγράφουν ποσοστό αναγνώρισης διεθνούς προστασίας άνω του 96% για τους πολίτες του Αφγανιστάν στην Ελλάδα. Η RSA επισημαίνει ότι άνθρωποι από χώρες με υψηλά ποσοστά αναγνώρισης μπορεί να διώκονται ή να φυλακίζονται ενώ προσπαθούν να αποκτήσουν πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου.
