Έκθεση του Ταμείου Πληθυσμού του ΟΗΕ αναφέρει ότι μία στις τέσσερις γυναίκες παγκοσμίως δεν μπορεί να αρνηθεί τη σεξουαλική επαφή όταν τη ζητά ο σύζυγος ή ο σύντροφός της.
Μία στις τέσσερις γυναίκες παγκοσμίως δεν έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί σεξουαλική επαφή όταν τη ζητά ο σύζυγος ή ο σύντροφός της, σύμφωνα με έκθεση του Ταμείου Πληθυσμού του ΟΗΕ (UNFPA), που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.
Τα ποσοστά διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή. Στη Δυτική και Κεντρική Αφρική, το 45% των γυναικών δεν μπορεί να πει «όχι» μέσα στον γάμο. Το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 33% στην Ανατολική και Νότια Αφρική και στα αραβικά κράτη, ενώ στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική αφορά μία στις δέκα γυναίκες.
Μεγαλύτερη αδυναμία άρνησης στις νεότερες ηλικίες
Ανάλυση της έκθεσης σε οκτώ χώρες με συγκρίσιμα στοιχεία έδειξε ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια ηλικίας 15 έως 19 ετών είχαν μικρότερη δυνατότητα να αρνηθούν σεξουαλική επαφή σε σχέση με τις γυναίκες 45 έως 49 ετών. Οι χώρες που εξετάστηκαν είναι η Αγκόλα, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Καζακστάν, το Μαλάουι, το Μάλι, η Νιγηρία, το Τατζικιστάν και η Ζάμπια. Τα ευρήματα, σύμφωνα με την έκθεση, συμβαδίζουν με έρευνες που καταγράφουν υψηλά ποσοστά έμφυλης βίας σε έφηβα κορίτσια.
Ο Ζαν-Πολ Μουρούνγκα, δικηγόρος της διεθνούς οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Equality Now, υπογράμμισε ότι η σεξουαλική επαφή χωρίς ελεύθερη συναίνεση αποτελεί σεξουαλική βία και εντός γάμου. Όπως είπε, ο γάμος δεν συνεπάγεται μόνιμη ή σιωπηρή συναίνεση και κάθε γυναίκα διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει για τη σεξουαλική της ζωή.
Ο Μουρούνγκα ανέφερε επίσης ότι χρειάζονται αλλαγές στη νομοθεσία περί βιασμού στην Αφρική. Σύμφωνα με έκθεση του 2024 που συνέταξε, επτά χώρες εξαιρούν ρητά τους συζύγους από τη δίωξη για βιασμό εντός γάμου, μεταξύ των οποίων η Ακτή Ελεφαντοστού, η Αιθιοπία και το Νότιο Σουδάν. Σε άλλες χώρες, όπως η Τανζανία και η Ερυθραία, ο συζυγικός βιασμός ποινικοποιείται μόνο όταν το ζευγάρι δεν συζεί.
Η συνθήκη του Πρωτοκόλλου του Μαπούτο, που υιοθετήθηκε από την Αφρικανική Ένωση το 2003, κατοχυρώνει τα δικαιώματα των γυναικών και προβλέπει την προστασία τους από τη βία. Επιβεβαιώνει επίσης ότι ο γάμος πρέπει να βασίζεται στην πλήρη συναίνεση και εγγυάται το δικαίωμα των γυναικών στην υγεία.
Η απουσία ποινικοποίησης του συζυγικού βιασμού, σε συνδυασμό με τη νομιμοποίηση παιδικών γάμων, αφήνει παιδιά χωρίς προστασία από τη σεξουαλική βία και εκμετάλλευση, σύμφωνα με το υλικό της έκθεσης. Στην Γκαμπόν, για παράδειγμα, άνδρας που παντρεύεται παιδί το οποίο έχει απαγάγει μπορεί να διωχθεί ποινικά μόνο αφού ακυρωθεί ο γάμος.
Η Αλιμάτου Ντιμονεκένε, ιδρύτρια της οργάνωσης A Girl At A Time, η οποία στηρίζει έφηβα κορίτσια στη Σιέρα Λεόνε, δήλωσε ότι η συναίνεση μέσα στον γάμο δεν συζητείται επαρκώς στην Αφρική. Ανέφερε ακόμη ότι στη Δυτική Αφρική το σεξ αντιμετωπίζεται ως συζυγική υποχρέωση και πως η καταβολή της παραδοσιακής «τιμής της νύφης» μπορεί να ενισχύει την αντίληψη ότι η γυναίκα δεν έχει δικαίωμα να αρνηθεί.
