Το ακροδεξιό κόμμα βλέπει τις πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου ως ευκαιρία για μεγαλύτερη επιρροή στην ισπανική κυβέρνηση, ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ενδέχεται να χρειαστεί η στήριξή του για τον σχηματισμό πλειοψηφίας.
Τη δυνατότητα να συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας με το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (PP) και να διεκδικήσει σημαντικό μερίδιο υπουργικών θέσεων βλέπει το Vox ενόψει των πρόωρων εκλογών στην Ισπανία, που προκήρυξε ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ για τις 29 Νοεμβρίου.
Οι δημοσκοπήσεις τοποθετούν το Vox στην τρίτη θέση, με ποσοστό περίπου 18%, και προβλέπουν ότι μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις έδρες του σε σχέση με τις 33 που κέρδισε στο Κογκρέσο το 2023. Το PP αναμένεται να έρθει πρώτο, αλλά, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στο υλικό, πιθανότατα θα χρειαστεί συνεργασία με το Vox για να εξασφαλίσει σταθερή πλειοψηφία. Αν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν στην κάλπη, το Vox θα μπορούσε να διεκδικήσει περίπου το ένα τρίτο των υπουργικών θέσεων.
Ο επικεφαλής του κόμματος, Σαντιάγο Αμπασκάλ, χαρακτήρισε την προκήρυξη των εκλογών «εξαιρετική είδηση». Ο εκπρόσωπος του Vox Χοσέ Αντόνιο Φούστερ δήλωσε ότι το κόμμα θέλει να δώσει προτεραιότητα στη διαμόρφωση πολιτικής και όχι στην εξασφάλιση συγκεκριμένων υπουργείων. Τον Αύγουστο, πάντως, ο ευρωβουλευτής του Vox Χόρχε Μπουξαντέ είχε αναφέρει ότι σε ενδεχόμενο συνασπισμό με το PP το κόμμα θα επιδίωκε αριθμό υπουργείων ανάλογο με το εκλογικό του ποσοστό.
Μετανάστευση και απορρύθμιση στην ατζέντα
Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, το Vox ενδέχεται να ενδιαφερθεί για χαρτοφυλάκια που σχετίζονται με τη γεωργία, την εσωτερική πολιτική, τη μετανάστευση και τη βιομηχανία, καθώς και για τους τομείς του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Σε περιφερειακές κυβερνήσεις που σχημάτισε με το PP, το κόμμα έχει αναλάβει αρμοδιότητες στους τομείς της γεωργίας, των κοινωνικών παροχών και της οικογένειας.
Κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής του γραμμής είναι η λεγόμενη «εθνική προτεραιότητα»: η θέση ότι οι Ισπανοί πρέπει να προηγούνται στην πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες και επιδόματα. Το Vox προωθεί επίσης αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, με απελάσεις μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα και αλλοδαπών που διαπράττουν εγκλήματα, καθώς και ευρεία απορρύθμιση.
Ο πολιτικός επιστήμονας Γκιγιέρμο Φερνάντεθ Βάσκεθ εκτίμησε ότι η μετανάστευση έχει γίνει ο βασικός άξονας της πολιτικής του Vox, συνδέοντας το κόμμα με το θέμα ακόμη και όταν συζητά την οικονομία ή τις κοινωνικές παροχές. Ο δημοσιογράφος Μιγκέλ Γονθάλεθ σημείωσε ότι η εφαρμογή της «εθνικής προτεραιότητας» περιορίζεται από την ισχύουσα νομοθεσία, η οποία απαγορεύει διακρίσεις εις βάρος αλλοδαπών στην πρόσβαση σε υπηρεσίες και επιδόματα. Το Vox εξετάζει αλλαγές στη νομοθεσία, σύμφωνα με τις δηλώσεις του Φούστερ.
Στη γεωργία, το κόμμα ζητά χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων για την υγεία και την ασφάλεια. Ο Φούστερ αναγνώρισε ότι μια τέτοια κατεύθυνση θα μπορούσε να προκαλέσει αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο ηγέτης του PP, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, έχει επικρίνει περιορισμούς που αφορούν τους αγρότες, αλλά, σύμφωνα με το υλικό, δεν έχει δείξει αντίστοιχη διάθεση για σύγκρουση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ο Γονθάλεθ ανέφερε ακόμη ότι το Vox ενδέχεται να επιδιώξει περικοπές στη χρηματοδότηση προγραμμάτων για την ισότητα των φύλων και την LGBTQ+ κοινότητα, όπως έχει κάνει σε τοπικό επίπεδο. Ο Φερνάντεθ Βάσκεθ προειδοποίησε ότι μια κυβέρνηση συνεργασίας θα μπορούσε να έχει δύσκολη σχέση, ενώ ο Φούστερ αναγνώρισε τις διαφορές μεταξύ των δύο κομμάτων.
