Οι συλλήψεις έγιναν μετά από επεισόδια σε πολλές πόλεις, ενώ διαδηλώσεις για το κόστος ζωής και τις συνθήκες στα σχολεία εντάσσονται σε μια μακρά παράδοση συλλογικής πολιτικής δράσης στη Γαλλία.
Τουλάχιστον 2.400 άνθρωποι συνελήφθησαν στη Γαλλία το Σάββατο, μετά από συγκρούσεις κουκουλοφόρων με την αστυνομία σε πόλεις της χώρας. Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων πυρπολήθηκαν αυτοκίνητα, λεηλατήθηκαν καταστήματα και δημόσια κτίρια, ενώ πυρκαγιά κατέστρεψε ιστορικό δημαρχείο.
Οι αρχές επέβαλαν νυχτερινές απαγορεύσεις κυκλοφορίας, ενώ υπήρξαν εκκλήσεις για νέες διαδηλώσεις μέσα στην εβδομάδα. Οι κινητοποιήσεις περιλάμβαναν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, αλλά δεν είναι σαφές πόσοι από όσους συμμετείχαν στις λεηλασίες είχαν πάρει μέρος στις διαδηλώσεις.
Τα επεισόδια σημειώθηκαν σε μια περίοδο κινητοποιήσεων για το αυξανόμενο κόστος ζωής και τις κακές συνθήκες στα σχολεία. Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες ξεκίνησαν με αιτήματα για την εκπαίδευση και στη συνέχεια διευρύνθηκαν. Η δημόσια διαμαρτυρία στη Γαλλία αφορά διαφορετικές ομάδες και διεκδικήσεις, από εργαζομένους και αγρότες έως διαδηλωτές που αντιδρούν σε φόρους και ανισότητες.
Μια παράδοση με εξεγέρσεις και παραχωρήσεις
Η Γαλλική Επανάσταση, που ανέτρεψε τη μοναρχία το 1789, θεωρείται από ιστορικούς σημείο αναφοράς για την αντίληψη ότι η πολιτική συμμετοχή δεν περιορίζεται στην ψήφο. Η διαδήλωση αντιμετωπίζεται ως τρόπος συλλογικής έκφρασης και διεκδίκησης ελευθεριών, ενώ το δικαίωμα στη διαμαρτυρία προστατεύεται συνταγματικά.
Η ερευνήτρια Magali Della Sudda, από το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας στο Μπορντό, περιγράφει τις κινητοποιήσεις ως μέσο διαμόρφωσης συλλογικής ταυτότητας και πολιτικής κοινότητας. Η ιστορία της χώρας περιλαμβάνει, παράλληλα, κύκλους λαϊκών εξεγέρσεων, καταστολής και πολιτικών παραχωρήσεων. Το 1871, κυβερνητικά στρατεύματα κατέστειλαν την Παρισινή Κομμούνα, με χιλιάδες νεκρούς σύμφωνα με αναφορές.
Σε άλλες περιπτώσεις, οι κινητοποιήσεις οδήγησαν σε αλλαγές. Το 1968, οι φοιτητικές διαδηλώσεις και η γενική απεργία ανάγκασαν την κυβέρνηση να προχωρήσει σε παραχωρήσεις, μεταξύ των οποίων και αύξηση του κατώτατου μισθού. Το 2018 και το 2019, οι διαδηλώσεις των «κίτρινων γιλέκων» κατά της προτεινόμενης αύξησης του φόρου στα καύσιμα επεκτάθηκαν σε ζητήματα όπως το κόστος ζωής και η ανισότητα. Ορισμένες από τις κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από πυρπολήσεις αυτοκινήτων, λεηλασίες και συγκρούσεις με την αστυνομία.
Η αστυνόμευση στο επίκεντρο της κριτικής
Ο πολιτικός επιστήμονας Fabien Jobard αναφέρει ότι από τη δεκαετία του 1990 έχουν σημειωθεί επαναλαμβανόμενα κύματα αστικής βίας στη Γαλλία, ορισμένα από τα οποία συνδέθηκαν με περιστατικά αστυνομικής βίας. Πανεθνικές ταραχές ακολούθησαν τον θάνατο δύο εφήβων το 2005, καθώς προσπαθούσαν να ξεφύγουν από την αστυνομία. Το 2023, αναταραχές ξέσπασαν μετά τον θανάσιμο πυροβολισμό 17χρονου από αστυνομικό σε τροχονομικό έλεγχο έξω από το Παρίσι. Ο Jobard σημειώνει ότι για νέους στα προάστια η εξέγερση αποτελεί παραδοσιακή μορφή συλλογικής έκφρασης.
Κυβερνητικοί επικριτές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι οι αστυνομικές τακτικές τον τελευταίο μήνα ήταν υπερβολικά βίαιες. Η κριτική τους αφορά, μεταξύ άλλων, τους εκτοξευτές πλαστικών σφαιρών LBDs και τις χειροβομβίδες κρότου-λάμψης, τα οποία θεωρούν υπεύθυνα για σοβαρούς τραυματισμούς διαδηλωτών.
Η Della Sudda συγκρίνει τις σχεδόν 8.000 συλλήψεις τις εβδομάδες πριν από τις 17 Οκτωβρίου με τις λίγες δεκάδες προσαγωγές σε φοιτητική διαμαρτυρία του 1998, στην οποία συμμετείχαν 500.000 άνθρωποι και η οποία αφορούσε τις ελλείψεις καθηγητών και την κακή κατάσταση των σχολείων. Η ίδια συνδέει επίσης την ένταση με την αίσθηση των διαδηλωτών ότι δεν εισακούονται, αναφέροντας ως παράδειγμα τον «μεγάλο εθνικό διάλογο», την ψηφιακή πλατφόρμα που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση για να απαντήσει στις κινητοποιήσεις των «κίτρινων γιλέκων» και την οποία οι διαδηλωτές επέκριναν έντονα.
