Η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρεται στις εντάσεις στο Αιγαίο, στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στο Κυπριακό, ενώ εκφράζει ανησυχία για την κατάσταση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στην Τουρκία. Το τουρκικό ΥΠΕΞ απορρίπτει τις σχετικές αναφορές.
Εμπόδια στις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, συνεχιζόμενη απειλή casus belli και παραβιάσεις στο Αιγαίο καταγράφει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία. Παράλληλα, η Κομισιόν εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για την επιδείνωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη χώρα.
Οι αναφορές στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία εξακολούθησε να παρεμποδίζει ερευνητικές δραστηριότητες για το Great Sea Interconnector και να εκδίδει μη εγκεκριμένες NAVTEX. Η Επιτροπή αναφέρει επίσης ότι η Άγκυρα επανέλαβε ισχυρισμούς περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών στο ανατολικό Αιγαίο, οι οποίοι, κατά την ίδια, αμφισβητούν εμμέσως ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία.
Η έκθεση χαρακτηρίζει λόγο ανησυχίας την αναφορά στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία, εκτιμώντας ότι μπορεί να επηρεάσει τον διάλογο και την περιφερειακή συνεργασία. Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Κομισιόν αναφέρει ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, προσθέτοντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.
Η απειλή του casus belli παραμένει σε ισχύ, σύμφωνα με την έκθεση. Η Επιτροπή σημειώνει ακόμη ότι τον περασμένο Αύγουστο η Τουρκία ανακήρυξε δύο θαλάσσια πάρκα, τα οποία εκτείνονται κυρίως πέρα από τα χωρικά της ύδατα. Καταγράφει, επίσης, περισσότερες πτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, αναφορές για παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων και παράνομες αλιευτικές δραστηριότητες τουρκικών σκαφών, με αύξηση των περιστατικών.
Η Κομισιόν καλεί την Τουρκία να δεσμευτεί υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, των διεθνών συμφωνιών και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, μεταξύ άλλων μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο εφόσον χρειαστεί. Ζητεί να αποφεύγονται απειλές και ενέργειες που επιβαρύνουν τις σχέσεις με γειτονικές χώρες, να εξομαλυνθούν οι σχέσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία και να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των κρατών-μελών της ΕΕ.
Κυπριακό και δημοκρατία
Η Επιτροπή επαναλαμβάνει τη στήριξη της ΕΕ σε συνολική λύση του Κυπριακού υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και ζητεί από την Τουρκία να στηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις και να αποφύγει μονομερείς ενέργειες που αυξάνουν την ένταση. Στην έκθεση καταγράφονται τουρκικές στρατιωτικές ασκήσεις στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου, πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον κυπριακό εναέριο χώρο, αναβάθμιση στρατιωτικών εγκαταστάσεων στα κατεχόμενα, καθώς και παρενοχλήσεις κυπριακών αλιευτικών σκαφών και παράνομη αλιεία. Για τα Βαρώσια, η Κομισιόν ζητεί να αναστραφούν άμεσα οι μονομερείς τουρκικές ενέργειες που, όπως αναφέρει, παραβιάζουν ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, η έκθεση αναφέρει ότι έχει διευρυνθεί η απόσταση ανάμεσα στον διακηρυγμένο στόχο ένταξης στην ΕΕ και στην πορεία ως προς τα πολιτικά κριτήρια προσχώρησης. Η Κομισιόν εκφράζει ανησυχία για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ σημειώνει ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν σε τέλμα από το 2018.
Η έκθεση αναφέρει ότι το 2026 εντάθηκαν οι συλλήψεις και οι διώξεις εκλεγμένων αξιωματούχων, στελεχών της αντιπολίτευσης, πολιτικών ακτιβιστών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, επιχειρηματιών και δημοσιογράφων. Κάνει επίσης λόγο για δικαστικές ενέργειες κατά του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης και για αυξανόμενες αμφιβολίες σχετικά με τον πολιτικό πλουραλισμό, την ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι και την απαγόρευση των διακρίσεων.
Η απάντηση της Άγκυρας
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει τις αναφορές της έκθεσης για τα πολιτικά κριτήρια, το δικαστικό σύστημα και τα θεμελιώδη δικαιώματα, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες. Κατηγορεί την ΕΕ για δύο μέτρα και δύο σταθμά και υποστηρίζει ότι η έκθεση υιοθετεί τις θέσεις της Ελλάδας και της ελληνοκυπριακής πλευράς, ενώ παραγνωρίζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ.
Για τις αναφορές στην Ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι αντίκεινται στο διεθνές δίκαιο και στην αρχή της ισότητας, ενώ απορρίπτει ως στερούμενες νομικής ισχύος τις επισημάνσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το τουρκικό ΥΠΕΞ ζητεί οι σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ να βασίζονται σε κοινά συμφέροντα και καλεί την Ένωση να μετατρέψει τον διάλογο σε αποφάσεις που, κατά την Άγκυρα, θα ενισχύσουν την προοπτική ένταξης της χώρας.
