Οι ηγέτες της ΕΕ δεν κατέληξαν σε κοινή θέση για τις τιμές της ενέργειας και το ETS2, ενώ η πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας για τον προϋπολογισμό 2028-2034 δεν εξασφάλισε στήριξη. Ο Αντόνιο Κόστα αναμένεται να παρουσιάσει νέο σχέδιο.
Η ενεργειακή πολιτική και ο πολυετής προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 αποτέλεσαν τα βασικά σημεία διαφωνίας κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες. Οι συζητήσεις παρατάθηκαν πέρα από το προγραμματισμένο ωράριο, χωρίς συμφωνία για τα κρίσιμα ενεργειακά ζητήματα, ενώ η συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας για τον προϋπολογισμό δεν συγκέντρωσε τη στήριξη των ηγετών.
Στα συμπεράσματά τους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν συντονισμένη και προσωρινή απάντηση στις αυξημένες τιμές ενέργειας. Καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετες παρεμβάσεις σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να καταθέσει προτάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες και τις αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ελλάδα και η Ιταλία ζήτησαν άμεσα μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών στα καύσιμα και σαφέστερη αναφορά στη δυνατότητα παρέμβασης. Στη συζήτηση για το ETS2, η Ιταλία και η Πολωνία, με τη στήριξη της Ελλάδας, ζήτησαν ριζική επανεξέταση του συστήματος και μετάθεση της εφαρμογής του τουλάχιστον έως το 2030. Οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία, με τη στήριξη της Γαλλίας και της Γερμανίας, διαφώνησαν με αυτή την κατεύθυνση. Δεν διαμορφώθηκε κοινά αποδεκτή λύση.
Τα συμπεράσματα προβλέπουν επίσης επικαιροποίηση της αξιολόγησης των επιπτώσεων του ETS2, με έμφαση στον σχεδιασμό και στις δικλίδες ασφαλείας του. Περιλαμβάνουν ακόμη την εξέταση παράτασης του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που πλήττονται περισσότερο, καθώς και μέτρα για την αποδοτικότερη αξιοποίηση των διυλιστηρίων και την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας.
Νέος κύκλος για τον προϋπολογισμό
Η πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας προέβλεπε προϋπολογισμό περίπου 1,622 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές του 2025, μειωμένο κατά 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι διαφωνίες αφορούν τόσο το συνολικό ύψος των πόρων όσο και την κατανομή τους μεταξύ των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αναμένεται να παρουσιάσει νέα διαπραγματευτική πρόταση μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στο ύψος των εθνικών συνεισφορών, στην εξεύρεση νέων εσόδων για τον προϋπολογισμό και στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων κρίσεων. Στόχος παραμένει πολιτική συμφωνία έως το τέλος του 2026.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν θα δεχτεί περαιτέρω περικοπές στην πολιτική συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), ενώ εξέφρασε την προσδοκία να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις τον Δεκέμβριο. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, αντιτάχθηκε στην ιρλανδική πρόταση, υποστηρίζοντας ότι θα αύξανε σημαντικά την καθαρή συνεισφορά της χώρας του. Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, τη χαρακτήρισε βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά ζήτησε περαιτέρω αλλαγές και μικρότερο προϋπολογισμό.
Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε, σύμφωνα με διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, ότι τα περιθώρια για συμφωνία θα περιοριστούν από τον Ιανουάριο, καθώς πλησιάζουν οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027. Τη δεύτερη ημέρα της συνόδου, οι ηγέτες συζητούν για την Ουκρανία, την ευρωπαϊκή ασφάλεια και το μεταναστευτικό.
