Μέτρα για το κεφάλαιο, ασπιρίνες για ακρίβεια
Το πραγματικό εισόδημα της μισθωτής εργασίας βρίσκεται σε επίπεδα χαμηλότερα της προ-μνημονιακής περιόδου (2009) παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει οκτώ χρόνια από το δήθεν τέλος των προγραμμάτων «οικονομικής προσαρμογής». Ειδικά, η έκρηξη του πληθωρισμού από το 2021 και μετά άνοιξε ακόμα περισσότερο την ψαλίδα, καθώς οι πενιχρές αυξήσεις μισθών και συντάξεων υπολείπονται της ανόδου των τιμών στα ζωτικά είδη.
Το «καλάθι» των εξαγγελιών του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ θα έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 1,8-1,9 δισ. για το 2027, μεγαλύτερο από το 1,7 δισ. πέρυσι. Αλλά το κυβερνητικό σόου δεν πείθει κανέναν γιατί και το περσινό «καλάθι» δεν έδωσε παρά μόνο ψίχουλα στις εργατικές λαϊκές οικογένειες. Αντίθετα τα δισ. που επικαλείται η κυβέρνηση θα «ελαφρύνουν» – κι άλλο – το κεφάλαιο αφού στις βασικές εξαγγελίες αναμένεται να είναι μία ακόμα μείωση ασφαλιστικών εισφορών (0,5 έως 1 ποσοστιαία μονάδα), η πιθανή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις (όφελος 240 εκατ. ευρώ!), ενώ εξετάζεται και νέα μείωση του συντελεστή φορολόγησης εταιρειών από 22% σε 20%.
Στο κρίσιμο μέτωπο της ακρίβειας η κυβέρνηση κάνει άλλη μια πιρουέτα βασισμένη στη «συμφωνία κυρίων» με τις αλυσίδες σουπερμάρκετ για «μείωση» τιμών σε 1.660 κωδικούς από 1η Σεπτεμβρίου, μέτρο το οποίο εφαρμόζεται… δύο μήνες μετά την εξαγγελία του κι αφού το λιανεμπορικό κεφάλαιο κερδοσκόπησε όλο το καλοκαίρι, με τα σούπερ μάρκετ να αυξάνουν τον Ιούλιο τις τιμές για να εμφανίσουν σήμερα «μειώσεις» ολίγων… λεπτών του ευρώ ανά κωδικό.
Αλλά και τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ (ινστιτούτο των εμπόρων λιανικής) δείχνουν στο 12μηνο αύξηση 1,37% σε έτοιμα γεύματα, νερά, αναψυκτικά κ.α. Η αμόλυβδη έχει εκτιναχθεί πάνω από 2 ευρώ, όπως και το ντίζελ κίνησης με το μέτρο της «επιδότησης» 10 λεπτών το λίτρο στα δύο διυλιστήρια των υπερκερδών να αποδεικνύονται και πάλι… τζούφιο. Συνολικά ο σωρευτικός πληθωρισμός της επταετίας 2019-2026, σύμφωνα με ΟΟΣΑ – Eurostat, αγγίζει το 20%…
Σε επτά χρόνια ο μέσος μισθός αυξήθηκε 16,9%, όταν το μοσχαρίσιο κρέας ακρίβυνε 45-50%, τα φρούτα και λαχανικά έως 50%, η βενζίνη έως 25% και το ηλεκτρικό ρεύμα έως 35%!
Ο μέσος ετήσιος ονομαστικός μισθός, το 2025, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία, διαμορφώθηκε σε 18.134 ευρώ, αυξημένος κατά 3,9% έναντι του 2024 και 19,7% έναντι του 2019. Ωστόσο, το ύψος του συνέχιζε και πέρυσι να είναι χαμηλότερο κατά 12% σε σχέση με το 2009, όντας χαμηλότερο ακόμη και από το επίπεδο του 2012 (-0,9%), που ήταν έτος βαθιάς καπιταλιστικής ύφεσης, ραγδαίας αύξησης της ανεργίας και πτώσης των ονομαστικών μισθών ως συνέπεια της εφαρμογής των άγριων αντεργατικών μνημονίων. Εάν εξεταστεί η εξέλιξη του μέσου ετήσιου μισθού σε πραγματικούς όρους, η εικόνα είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική, καθώς το 2025 το ύψος του ανήλθε στα 14.998 ευρώ, επίπεδο το οποίο, αν και οριακά υψηλότερο από το 2024 (+1,3%), ήταν χαμηλότερο κατά 31% σε σχέση με το 2009 και σχεδόν αντίστοιχο του 2019 (+0,3%).
Επομένως επί επταετούς διακυβέρνησης ΝΔ-Μητσοτάκη, ο μέσος μισθός των εργαζομένων στη χώρα μας έχει μείνει καθηλωμένος με πραγματικούς όρους, παρά τα κυβερνητικά τερτίπια με τα ποσοστά, που δίνουν αύξηση σχεδόν… 42% στον κατώτατο μισθό από το 2019. Το θέμα είναι τι μπορούν να πρωτοκαλύψουν αυτά τα 270 ευρώ (μεικτά!) επιπλέον τον μήνα για τα εργατικά νοικοκυριά, με το τρομακτικό κόστος διαβίωσης και τον πληθωρισμό που έκανε άλμα στο 3,7% τον Αύγουστο (από 2,7% τον Ιούλιο).
Με βάση τα τελευταία στοιχεία του ΕΦΚΑ, τον Δεκέμβριο 2025 το μέσο ημερομίσθιο για ασφαλισμένους με πλήρη απασχόληση σε κοινές επιχειρήσεις ήταν 59,24 ευρώ και ο μέσος μισθός 1.397,95 ευρώ, ενώ στη μερική απασχόληση ήταν αντίστοιχα 33,03 και 563,30 ευρώ (τα ποσά σε μεικτά). Πρόκειται για μια πενιχρή ονομαστική βελτίωση σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2019 όπου το μέσο ημερομίσθιο ανερχόταν σε 51,60 ευρώ και ο μέσος μισθός σε 1.195,11 ευρώ, και στη μερική απασχόληση αντίστοιχα ήταν 25,24 και σε 417,67 ευρώ. Να σημειωθεί δε ότι στις επιχειρήσεις με λιγότερους από δέκα μισθωτούς, το μέσο ημερομίσθιο πλήρους απασχόλησης ήταν πιο χαμηλό, στα 45,99 ευρώ και ο μέσος μισθός σχεδόν 51% (!) πιο κάτω, στα 1.076,97 ευρώ
Σε επτά χρόνια, δηλαδή, το μέσο ημερομίσθιο αυξήθηκε μόλις 14% και ο μέσος μισθός 16,9%, όταν το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί κατά 45-50%, τα φρούτα και λαχανικά έως 50%, η απλή αμόλυβδη έως 25% και το ηλεκτρικό ρεύμα έως 35%!
Η κυβέρνηση επίσης συχνά επικαλείται τον υψηλό ρυθμό μεγέθυνσης του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι οι μισθωτοί στη χώρα μας δε βίωσαν ουσιαστική αύξηση της αγοραστικής τους δύναμης. Συγκριτικά μάλιστα με το 2021, δηλαδή το έτος έναρξης του ανεξέλεγκτου κύματος ακρίβειας, ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός στην Ελλάδα το 2025 ήταν χαμηλότερος κατά 1,3%, στοιχείο που δείχνει τη σημαντική επίπτωση που είχε ο πληθωρισμός στο πραγματικό εισόδημα των εργαζομένων.
Επίσης, το μέσο ονομαστικό ωρομίσθιο στο σύνολο της οικονομίας, το 2025, ανήλθε στα 9,6 ευρώ, αυξημένο έναντι τόσο του 2024 όσο και του 2019, παραμένοντας όμως χαμηλότερο συγκριτικά με την προ-οικονομικής κρίσης περίοδο (2009). Σε πραγματικούς όρους, το 2025 το μέσο ωρομίσθιο στη χώρα μας αντιστοιχούσε μόλις στο 73,5% του 2009, ενώ συγκριτικά με το 2019 σημείωσε οριακή αύξηση κατά 2%.
Το γεγονός ότι το εισόδημα των μισθωτών στην Ελλάδα, τόσο σε ονομαστικούς όσο και σε πραγματικούς όρους, συνεχίζει να βρίσκεται σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από το 2009, πέρα από το πετσόκομμα των μισθών την περίοδο των μνημονίων, εξηγείται και από τις αυξήσεις-ψίχουλα των ονομαστικών αποδοχών από το 2019, αλλά και την εκτίναξη των τιμών σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, καθώς και την άρνηση της κυβέρνησης να πάρει στοιχειώδη μέτρα όπως π.χ. την κατάργηση ή δραστική μείωση έμμεσων φόρων όπως ΦΠΑ, ΕΦΚ σε καύσιμα και βασικά είδη διατροφής, βυθίζοντας την αγοραστική δύναμη στα τάρταρα.
Αρκεί να δούμε ορισμένα παραδείγματα για το ποια είναι η κατάσταση σε κρίσιμους κλάδους, όπως η μεταποίηση και συγκεκριμένα στους μεταποιητικούς κλάδους υψηλής και μεσαίας προς υψηλή τεχνολογία, όπου το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 εξακολουθούσε να ήταν χαμηλότερο κατά 2,1% συγκριτικά με το 2009, παρά το γεγονός ότι σε ονομαστικούς όρους εμφάνισε αύξηση κατά 21,7%. Ακόμη και την περίοδο 2019-2024 το πραγματικό ωρομίσθιο στον μεταποιητικό κλάδο σημείωσε υποχώρηση παρά την αύξηση των ονομαστικών ωριαίων αμοιβών.
Αντίστοιχη τάση επικρατεί και στους κλάδους των υπηρεσιών έντασης γνώσης όπου το πραγματικό ωρομίσθιο το 2024 ανήλθε σε 10,2 ευρώ, υποχωρώντας έναντι του 2019 κατά 1,9%, παρά την ονομαστική αύξησή του το ίδιο διάστημα κατά 14,3%. Όσον αφορά τους κλάδους υπηρεσιών χαμηλότερης έντασης γνώσης, το ονομαστικό και το πραγματικό ωρομίσθιο ανήλθαν το 2024 σε 6,8 ευρώ και 5,8 ευρώ αντίστοιχα, τιμές οριακά αυξημένες έναντι του 2019.
Σε έναν άλλο μαζικό κλάδο εργαζομένων, την «Εκπαίδευση», το 2024 το ονομαστικό ωρομίσθιο διαμορφώθηκε σε 12,7 ευρώ (έναντι 11,6 ευρώ το 2019 και 16,3 ευρώ το 2009), ενώ το πραγματικό σε 10,8 ευρώ, επίπεδο το οποίο, αν και αυξημένο έναντι του 2023, είναι χαμηλότερο έναντι τόσο του 2019 (11,5 ευρώ) όσο και του 2009 (17,2 ευρώ). Παρόμοια είναι η εξέλιξη του εν λόγω δείκτη και στον κλάδο «Δραστηριότητες σχετικές με τη δημόσια υγεία και την κοινωνική μέριμνα», με το ύψος του πραγματικού ωρομισθίου να ανέρχεται το 2024 στα 8 ευρώ, συγκριτικά με 9,7 ευρώ και 12,5 ευρώ το 2019 και το 2009 αντίστοιχα.
Χρήσιμα όμως συμπεράσματα προκύπτουν και από τη συγκριτική ανάλυση του ωρομισθίου στους δύο παραπάνω κλάδους μεταξύ Ελλάδας και επιλεγμένων ομάδων κρατών-μελών της ΕΕ. Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, το 2024, σε όρους PPS που αντανακλά την αγοραστική δύναμη, το μέσο ωρομίσθιο στον κλάδο «Εκπαίδευση» στη χώρα μας διαμορφώθηκε σε 15,5, όταν την ίδια στιγμή στις οικονομίες της Περιφέρειας ήταν 28,8 PPS, στα κράτη-μέλη των Βαλκανίων 21,6 PPS και στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 16,2 PPS.
Δεν είναι όμως μόνο οι μισθοί που έχουν επιδεινωθεί αλλά και ο χρόνος εργασίας καθώς η Ελλάδα συνεχίζει να καταγράφει από τις υψηλότερες ώρες εργασίας στην ΕΕ. Όπως προκύπτει, το ποσοστό των απασχολουμένων που εργάζονται στην κύρια εργασία τους 49 ή/και περισσότερες ώρες την εβδομάδα, το 2025 παρέμεινε υψηλό, στο 11,6%. Πρόκειται για τιμή σχεδόν διπλάσια από εκείνη του μέσου όρου της ΕΕ και της αντίστοιχης μέσης τιμής στις οικονομίες της Περιφέρειας, ενώ υπερέβαινε κατά 6,1 και 10,1 ποσοστιαίες μονάδες την αντίστοιχη μέση τιμή στα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Σε έναν από τους πιο σκληρά εκμεταλλευόμενους κλάδους, στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, όπου συγκεντρώνεται το 17,6% της συνολικής απασχόλησης στη χώρα μας, το 2025 οι μέσες συνήθεις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας ήταν 42,3, τιμή που ήταν με διαφορά η υψηλότερη μεταξύ του συνόλου των υπό εξέταση κρατών-μελών.
Αρπάζουν από τον λαό, «ξοφλούν» τους δανειστές
Με το ένα χέρι, στην κυβέρνηση, αρπάζουν τα εργατικά και λαϊκά εισοδήματα για να δημιουργήσουν «ματωμένα» πλεονάσματα και με το άλλο, τρέχουν να εξοφλήσουν πρόωρα τους δανειστές τοκογλύφους στο όνομα της «αξιοπιστίας» και της «εξοικονόμησης» από τους τόκους. Συνολικά χρέος ύψους 12,8 δισ. ευρώ ετοιμάζεται η Ελλάδα να αποπληρώσει πρόωρα το 2026, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κ. Πιερρακάκης.
Η κυβέρνηση απαντώντας στο ερώτημα γιατί αυτά τα χρήματα δεν επιστρέφουν στην κοινωνία δήλωσε ότι «γιατί δεν γίνεται» και ότι «οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες δεν επιτρέπουν τα συγκεκριμένα χρήματα να μετατραπούν σε παροχές, μπορούν όμως να αξιοποιηθούν για τη μείωση του χρέους και, κατά συνέπεια, των τόκων που καταβάλλει κάθε χρόνο το Δημόσιο».
Η λογική των μνημονίων που έχουν αποδεχθεί και προσυπογράψει όλα τα συστημικά κόμματα, από την νυν κυβέρνηση έως την καθεστωτική «αντιπολίτευση» επιβεβαιώνει ότι μόνο με σύγκρουση και ανατροπή του δημοσιονομικού «κορσέ» που έχουν επιβάλει ΕΕ-ΔΝΤ και κεφάλαιο, μπορεί να σταματήσει η ληστεία του κόσμου της εργασίας.
Χαρακτηριστική είναι η άποψη του Φρ. Κουτεντάκη της ΕΛΑΣ που τόνισε πως «η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη» , και ότι «το ίδιο ισχύει και για τις πρόωρες αποπληρωμές, όταν αυτές μειώνουν το κόστος εξυπηρέτησης, ενώ έσπευσε να εξυμνήσει τον ΟΔΔΗΧ ότι «έχει επιδείξει διαχρονικά σοβαρότητα και επαγγελματισμό».
Εκτόξευση χρεών στον e-ΕΦΚΑ, το 70% οφείλει 15.000 ευρώ
Η αντιλαϊκή κυβερνητική πολιτική έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο και οικονομική ασφυξία εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους καθώς οι οφειλές στο e-ΕΦΚΑ έχουν εκτοξευτεί στα 52,4 δισ. ευρώ με περίπου 7 στους 10 αγρότες και αυτοαπασχολούμενους και μικρομεσαίους επαγγελματίες να οφείλουν από 15.000 ευρώ λόγω αδυναμίας καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών τους.
Το συνολικό χρέος διαμορφώθηκε στα 52.425.469.266 ευρώ στο τέλος του Ιουνίου, έναντι 51.786.380.783 ευρώ που ήταν το α’ τρίμηνο 2026, σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ (Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών) για την περίοδο Απρίλιος – Ιούνιος. Στην επιδείνωση της κατάστασης ρόλο έχει παίξει και η σωρευτική αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 18,2% από το 2023 έως το 2026.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΕΑΟ, υπάρχει συγκέντρωση πλήθους οφειλετών στις χαμηλότερες κλίμακες οφειλών με 1.476.505 οφειλέτες ή ποσοστό 69,73% των οφειλετών να χρωστούν έως 15.000 ευρώ ο καθένας. Το 84,47% των οφειλετών (1.788.473 οφειλέτες) έχει οφειλή έως 30.000 ευρώ έκαστος, ενώ μεγάλο μέρος του υπολοίπου οφειλών αφορά 311.968 οφειλέτες με οφειλή από 15.000 – 30.000 ευρώ ο καθένας (ποσοστό 12,5% του συνόλου των οφειλών).
Να σημειωθεί ωστόσο ότι μεγάλο μέρος του υπολοίπου οφειλών συγκεντρώνουν 97.102 οφειλέτες που έχουν οφειλή από 50.000 – 100.000 ευρώ (13,08% του συνολικού υπολοίπου). Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά λίγους μεγαλο-οφειλέτες με οφειλές άνω του ενός εκατ. ευρώ με 3.029 οφειλέτες να συγκεντρώνουν το 24,68% των συνολικών χρεών.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 5-6 Σεπτεμβρίου