Σε έναν περίπου μήνα, στις 20 Οκτωβρίου, εκδικάζεται στο Συμβούλιο της Επικρατείας η προσφυγή πολιτών ενάντια στην καταστροφή και αποξήλωση των πέντε πύργων ψύξης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και συνοδών κτιρίων.
Πρόκειται για μια υπόθεση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Κοζάνης ή της Δυτικής Μακεδονίας. Αφορά το αν κρίσιμες υποδομές, που δημιουργήθηκαν με τεράστιο δημόσιο και κοινωνικό κόστος και αποτέλεσαν για δεκαετίες τμήμα του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας, μπορούν να καταστρέφονται με μη αναστρέψιμο τρόπο, την ώρα που το ενεργειακό περιβάλλον παραμένει ασταθές.
Η προσφυγή κατατέθηκε ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες αποξήλωσης και κατεδάφισης εγκαταστάσεων σε πρώην λιγνιτικές μονάδες στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Οι προσφεύγοντες, 50 πολίτες από διάφορες περιοχές της χώρας και διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, ζητούν να ανακοπεί αυτή η διαδικασία και να εξεταστεί η νομιμότητα των σχετικών ενεργειών πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα που δεν θα μπορούν να ανατραπούν.
Η σημασία της υπόθεσης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σήμερα. Η ενεργειακή ασφάλεια, η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και οι γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν από καιρό πάψει να αποτελούν θεωρητικά ζητήματα. Αφορούν άμεσα τη δυνατότητα της χώρας να αντιμετωπίσει μια μελλοντική ενεργειακή κρίση. Γι’ αυτό η ανατίναξη της ενεργειακής εφεδρείας και η υπονόμευση της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας είναι ένα εθνικό έγκλημα.
Ανεξάρτητα, λοιπόν, από τη συζήτηση για το ποιο πρέπει να είναι το μελλοντικό ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα: Γιατί να καταστραφούν σήμερα υποδομές που αποτελούν καταφανέστατα μια αναγκαία για τη χώρα στρατηγική εφεδρεία;
Η 20ή Οκτωβρίου μπορεί να αποτελέσει έναν σημαντικό σταθμό ώστε αυτό το ζήτημα να βγει από τη σιωπή και να γίνει υπόθεση της κοινωνίας.
Η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας είναι δημόσια υπόθεση.
Μέχρι τις 20 Οκτωβρίου, η κοινωνία μπορεί και πρέπει να ακουστεί.
Στήριξε την καμπάνια Ενέργεια SOS
Η προσπάθεια των πολιτών που προσέφυγαν στο ΣτΕ χρειάζεται δημόσια στήριξη. Όχι μόνο από τους κατοίκους των λιγνιτικών περιοχών, αλλά από εργαζόμενους, επιστήμονες, αυτοδιοικητικούς, σωματεία, συλλόγους και κοινωνικούς φορείς σε ολόκληρη τη χώρα.
Μέχρι τη δίκη της 20ής Οκτωβρίου μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα ευρύ κύμα στήριξης με δύο παράλληλες πρωτοβουλίες:
Κείμενο υπογραφών πολιτών
Αν συμφωνείς με το αίτημα της προσφυγής να σταματήσει η μη αναστρέψιμη καταστροφή ενεργειακών υποδομών μέχρι να υπάρξει ολοκληρωμένη αξιολόγηση των αναγκών ενεργειακής ασφάλειας και εφεδρείας της χώρας, μπορείς να εκφράσεις τη στήριξή σου υπογράφοντας και διαδίδοντας το κείμενο υπογραφών της καμπάνιας Ενέργεια SOS (διάβασε ολόκληρο το κείμενο στήριξης στη σελίδα 13)
Υπέγραψε στον παρακάτω σύνδεσμο ή σκάναρε το QRCode: yparxiakoellada.gr/energeia–sos/
Ψηφίσματα συλλογικοτήτων και φορέων
Αν είσαι μέλος σε Δημοτικό ή Περιφερειακό Συμβούλιο, επιστημονικό ή επαγγελματικό φορέα, εργατικό σωματείο, σύλλογο ή συλλογικότητα, μπορείς να τους καλέσεις να πάρουν θέση, εγκρίνοντας ψηφίσματα στήριξης. –
Για οποιαδήποτε διευκρίνιση μπορείτε να απευθυνθείτε στους:
– Email καμπάνιας: [email protected]
– Δημήτρης: 6945352611 – [email protected]
– Κώστας: 6972779942 – [email protected]
– Θάκης: 6983739027 – [email protected]
Μπαράζ επικοινωνιακών υποσχέσεων
Την ώρα που η ίδια η ενεργειακή κρίση αναγκάζει την κυβέρνηση να αναγνωρίσει την ανάγκη ενεργειακής εφεδρείας, μια εντυπωσιακή επικοινωνιακή εκστρατεία αντιστροφής πραγματικότητας ξεδιπλώνεται από κυβέρνηση και ΜΜΕ.
Οι τίτλοι είναι χαρακτηριστικοί:
«Επενδύσεις 5,4 δισ. στη Δυτική Μακεδονία με 11.000 νέες θέσεις εργασίας»
«ΔΕΗ: Επενδύσεις από 2,3 έως 8 δισ. ευρώ για τα data centers στη Δ. Μακεδονία»
και, τώρα που η ενεργειακή κρίση επιστρέφει:
«Ενεργειακός “χειμώνας” προ των πυλών: Το σχέδιο της κυβέρνησης και το “μαξιλάρι” των 200 εκατ. ευρώ».
Επενδύσεις, χιλιάδες νέες δουλειές, τεχνολογική ανάπτυξη και, αν τελικά έρθει η ενεργειακή κρίση, υπάρχει και το «μαξιλάρι» για να προστατευθούν τα νοικοκυριά. Ο στόχος σαφής: απόσπαση (με το αζημίωτο) της συναίνεσης της κοινωνίας σε μια εξόφθαλμα εθνικά και κοινωνικά επιζήμια πολιτική.
Μόνο που πίσω από την επικοινωνιακή ευφορία και τις ακριβοπληρωμένες καταχωρίσεις στα ΜΜΕ υπάρχει η αλήθεια που βιώνουν οι άνθρωποι στη Δυτική Μακεδονία. Οι θέσεις εργασίας που ήδη χάθηκαν από την απολιγνιτοποίηση. Η οικονομική και δημογραφική υποχώρηση της Δυτικής Μακεδονίας συμβαίνει τώρα. Αντίθετα, μεγάλο μέρος των νέων θέσεων και των επενδύσεων που διαφημίζονται αφορά σχεδιασμούς που βρίσκονται ακόμη σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης, με τα νούμερα να φουσκώνουν κατά το δοκούν ανάλογα με τις πολιτικές σκοπιμότητες. Καταστρέφουν τώρα, και τάζουν καθρεφτάκια στους ιθαγενείς για το μακρινό μέλλον.
Το ίδιο και για το πολυδιαφημισμένο «μαξιλάρι» και τα διάφορα pass. Η κυβερνητική πολιτική που αύξησε την έκθεση της χώρας στο εισαγόμενο φυσικό αέριο (για να κάνουν μπίζνες οι φίλοι ολιγάρχες), εμφανίζει τώρα ως «ασπίδα» ένα δημοσιονομικό μαξιλάρι 200 εκατ. ευρώ για τις συνέπειες μιας νέας ενεργειακής κρίσης. Δεν είναι ενεργειακή ασφάλεια να επιδοτείς εκ των υστέρων την ακρίβεια. Ενεργειακή ασφάλεια είναι να μην διαλύεις εκ των προτέρων τις εφεδρείες σου.
Μικρή παράταση της λειτουργίας του ΑΗΣ Πτολεμαΐδα V
Παραδοχή αποτυχίας της κυβερνητικής πολιτικής μπροστά στην ενεργειακή κρίση
Δεν πέρασαν παρά λίγες εβδομάδες από την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Δυτική Μακεδονία και τις κατηγορηματικές δηλώσεις του για την απολιγνιτοποίηση, και έρχεται η ίδια η πραγματικότητα να τον διαψεύσει. Μπορεί ο πρωθυπουργός να χαρακτήρισε την εγκατάλειψη του λιγνίτη «αναπόφευκτη» και να υποστήριξε ότι το ενεργειακό μείγμα της χώρας στηρίζεται πλέον στις ΑΠΕ και στο φυσικό αέριο ως καύσιμο βάσης (επειδή, όπως είπε, «το φυσικό αέριο είναι φθηνότερο από τον λιγνίτη»), όμως οι φόβοι για κρίση στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης λόγω της συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, υποχρεώνουν ήδη τον ίδιο τον ενεργειακό σχεδιασμό να κάνει ένα μικρό βήμα πίσω.
Με εισήγηση του ΑΔΜΗΕ, η ΡΑΑΕΥ κινείται ώστε η Πτολεμαΐδα 5 να παραμείνει διαθέσιμη έως τις 31 Μαρτίου 2027, ως εφεδρική μονάδα για τον δύσκολο χειμώνα που έρχεται. Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνονται προβλήματα στις ροές φυσικού αερίου και LNG, διαταραχές στις διασυνδέσεις και γενικότερα ακραίες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Παραδοχή αποτυχίας αλλά επιμονή στον ίδιο σχεδιασμό
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Εκείνοι που προειδοποιούσαν ότι η χώρα χρειάζεται ενεργειακή εφεδρεία δεν μιλούσαν για έναν ανύπαρκτο κίνδυνο, όπως συχνά τους κατηγορούσαν τα non-paper κυβέρνησης και ΔΕΗ. Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ ζητά σήμερα να υπάρχει διαθέσιμη λιγνιτική ισχύς ακριβώς για το ενδεχόμενο διαταραχής της τροφοδοσίας με φυσικό αέριο.
Κι όμως, ο κεντρικός κυβερνητικός σχεδιασμός δεν αλλάζει. Η Πτολεμαΐδα 5 προβλέπεται να μετατραπεί σε μονάδα φυσικού αερίου, ενώ στην περιοχή προωθείται ένα ευρύτερο επενδυτικό σχέδιο με ΑΠΕ, αποθήκευση και μεγάλο datacenter (στον χώρο του απειλούμενου με οριστική αποξήλωση ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου). Το κυβερνητικό σχέδιο διαφημίζει επενδύσεις δισεκατομμυρίων και χιλιάδες θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή, την ίδια στιγμή που στο παρόν διασφαλίζει την ερήμωση των «απολιγνιτοποιημένων» περιοχών.
Έχουμε έτσι το παράδοξο να κρατάμε για λίγους ακόμη μήνες τον λιγνίτη ως ασφάλεια απέναντι σε ενδεχόμενη κρίση φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα επιμένουμε στη μετατροπή της τελευταίας μεγάλης λιγνιτικής μονάδας σε… φυσικό αέριο (η τροφοδοσία του οποίου αναγνωρίζουμε ρητά ότι παραμένει επισφαλής). Η παράταση μέχρι τον Μάρτιο λειτουργεί ως προσωρινό δίχτυ ασφαλείας για τον επερχόμενο χειμώνα (και πιθανό άλλοθι για σοβαρές πολιτικές αλλά και ποινικές ευθύνες στο ενδεχόμενο σημαντικής κρίσης στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας). Τι θα συμβεί όμως μετά τον Μάρτιο εάν η γεωπολιτική και ενεργειακή αστάθεια συνεχιστεί;
Ο δύσκολος χειμώνας και η ανάγκη ενεργειακής κυριαρχίας
Οι κίνδυνοι δεν είναι υποθετικοί. Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου εισέρχεται στον χειμώνα με αποθέματα περίπου στο 67%, αισθητά χαμηλότερα από προηγούμενα χρόνια, ενώ οι διαταραχές στις εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή και ο ανταγωνισμός Ευρώπης-Ασίας για φορτία αυξάνουν την πίεση στις τιμές. Η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη σε ενεργειακούς κλυδωνισμούς, και μια παρατεταμένη διακοπή της παραγωγής του Κατάρ ή της Σαουδικής Αραβίας θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό έλλειμμα στην παγκόσμια προσφορά LNG.
Η παραπάνω έλλειψη μπορεί να καλυφθεί εν μέρει με αυξημένες εισαγωγές πανάκριβου αμερικανικού LNG (μεγάλη ευκαιρία για μπίζνες για τους εφοπλιστές), όμως αυτό θα αυξήσει ακόμη περισσότερο το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας, και σε τελική ανάλυση την επιβάρυνση των ίδιων των καταναλωτών.
Σε κάθε περίπτωση, ο χειμώνας ξεκινά μέσα σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου και μεγάλης μεταβλητότητας. Μια πολιτική πραγματικής θωράκισης δεν μπορεί να καταδικάζεται ως επιστροφή στο χθες. Πραγματική θωράκιση σημαίνει αλλαγή προτεραιοτήτων. Σημαίνει να μην απαξιώνεις και να μην καταστρέφεις σήμερα υποδομές που αύριο μπορεί να αποδειχθούν αναγκαίες. Σημαίνει πρακτικά να ανασταλούν τα σχέδια για γκρέμισμα του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και η απαξίωση του ΑΗΣ Μελίτης, που θα μπορούσαν να αποτελούν κρίσιμη ενεργειακή εφεδρεία. Σημαίνει να μην προχωρήσουν τα σχέδια για μετατροπή της Πτολεμαΐδας V σε μονάδα φυσικού αερίου, και να διατηρηθεί ως λιγνιτική μονάδα βάσης.
