Κοινή ανακοίνωση 47 οργανώσεων από 15 χώρες καλεί την Ελλάδα και τέσσερα ακόμη κράτη να εγκαταλείψουν το σχέδιο μεταφοράς μεταναστών στη Ρουάντα, επικαλούμενη κινδύνους για τα δικαιώματά τους και ελλείψεις στην εποπτεία.

Την ακύρωση του σχεδίου για τη δημιουργία «κέντρου επιστροφών» στη Ρουάντα ζητούν 47 οργανώσεις και φορείς από 15 χώρες. Η κοινή ανακοίνωσή τους, που φέρει ημερομηνία 16 Νοεμβρίου, απευθύνεται στις κυβερνήσεις της Ελλάδας, της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας, οι οποίες έχουν ανακοινώσει τη σχετική συμφωνία.

Οι οργανώσεις αντιτίθενται στη μεταφορά ανθρώπων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε χώρες με τις οποίες, όπως υποστηρίζουν, δεν έχουν ουσιαστικούς δεσμούς. Εκτιμούν ότι τέτοιες πολιτικές απομακρύνουν από τον δημόσιο έλεγχο τόσο τους ανθρώπους όσο και την ευθύνη για την προστασία και την ασφάλειά τους.

Ενστάσεις για τη Ρουάντα και τα δικαιώματα

Οι υπογράφοντες αμφισβητούν τον χαρακτηρισμό των σχεδιαζόμενων δομών ως «κέντρων υποδοχής» ή ως ευκαιριών για τους ανθρώπους που μετακινούνται. Κατά την ανακοίνωση, η ονομασία αυτή δεν αλλάζει τον χαρακτήρα της διαδικασίας, καθώς οι μεταφορές θα γίνονται χωρίς τη συναίνεση των ενδιαφερομένων. Οι οργανώσεις σημειώνουν ότι άνθρωποι που έχουν ζήσει και εργαστεί επί χρόνια στην Ευρώπη μπορεί να βρεθούν σε χώρα όπου δεν έχουν κατοικήσει και δεν διαθέτουν οικογενειακούς ή κοινωνικούς δεσμούς.

Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η Ρουάντα δεν πληροί τις προϋποθέσεις του νέου ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Επιστροφές, ο οποίος, όπως αναφέρουν, προβλέπει σεβασμό των διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και της απαγόρευσης των επαναπροωθήσεων. Επικαλούνται στοιχεία της αυστριακής υπηρεσίας ασύλου για περιστατικά βασανιστηρίων σε χώρους κράτησης, αυθαίρετες συλλήψεις και ατιμωρησία στις υπηρεσίες ασφαλείας.

Στην ανακοίνωση γίνεται επίσης αναφορά στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου το 2023. Σύμφωνα με τις οργανώσεις, το δικαστήριο διαπίστωσε κίνδυνο επαναπροώθησης, καθώς άνθρωποι που είχαν μεταφερθεί στη Ρουάντα στο πλαίσιο προηγούμενης συμφωνίας με το Ισραήλ προωθούνταν μυστικά στην Ουγκάντα. Παράλληλα, επικαλούνται έρευνες σύμφωνα με τις οποίες άνθρωποι που είχαν απελαθεί από το Ισραήλ στη Ρουάντα και την Ουγκάντα βρέθηκαν στη συνέχεια σε επικίνδυνες μετακινήσεις και στα χέρια δικτύων εμπορίας ανθρώπων.

Οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι μέτρα αυτού του τύπου μπορεί να εντείνουν την ανασφάλεια και να κάνουν πιο επικίνδυνες τις μεταναστευτικές διαδρομές. Αμφισβητούν επίσης ότι μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι αποτροπής που, κατά την εκτίμησή τους, συνδέονται με το σχέδιο.

Ερωτήματα για την εποπτεία και τη Frontex

Οι οργανώσεις θέτουν ερωτήματα για το πώς θα ελέγχεται η τήρηση των δικαιωμάτων μετά τη μεταφορά στη Ρουάντα. Αναφέρουν ότι ο ευρωπαϊκός Κανονισμός προβλέπει ανεξάρτητη παρακολούθηση όταν προβλέπονται περαιτέρω μεταφορές σε άλλες χώρες, αλλά θεωρούν ότι δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς τι θα γίνεται σε περιπτώσεις παραβιάσεων που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία.

Κριτική ασκούν και στη νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον κανονισμό λειτουργίας της Frontex. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η πρόταση θα μπορούσε να επιτρέψει στον οργανισμό να συνδράμει σε επιχειρήσεις επιστροφής σε τρίτες χώρες και να συμμετέχει στη λειτουργία «κέντρων επιστροφών», εφόσον υπάρχει συμφωνία με την ΕΕ. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η πρόταση διευρύνει τις αρμοδιότητες της Frontex χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της λογοδοσίας και επισημαίνουν ότι καταργεί την υποχρέωση ορισμού τουλάχιστον ενός Παρατηρητή Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σε κάθε επιχείρηση.

Το αίτημα προς τις πέντε κυβερνήσεις

Οι 47 οργανώσεις καλούν τις πέντε κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν το σχέδιο για τη Ρουάντα και να μην προχωρήσουν σε μεταφορές ανθρώπων σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν ουσιαστικούς δεσμούς. Αντί γι’ αυτό, ζητούν από τα κράτη-μέλη της ΕΕ να τηρούν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους και να διαθέτουν επαρκείς πόρους για λύσεις που θα δίνουν στους ανθρώπους τη δυνατότητα πλήρους ένταξης στην κοινωνία.

Άκου ζωντανά Spi8a