Τη δυνατότητα συνεργασίας του ΜέΡΑ25 με οποιοδήποτε από τα σημερινά κόμματα της Αριστεράς απέκλεισε ο Γιάνης Βαρουφάκης, σε συνέντευξή του στον Αθήνα 9.84, στις 11 Νοεμβρίου. Με ιδιαίτερα απαξιωτικές αναφορές στον ΣΥΡΙΖΑ και στη Νέα Αριστερά, ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 παρουσίασε το κόμμα του ως τη μόνη συνεπή ριζοσπαστική δύναμη, αφήνοντας ως μοναδική προοπτική ενότητας την προσχώρηση μεμονωμένων αγωνιστών στα ψηφοδέλτιά του.
Απαντώντας σε ερώτηση ακροατή για το αν υπάρχει κάποιο κόμμα με το οποίο θα μπορούσε να συμπορευτεί το ΜέΡΑ25, ο Γιάνης Βαρουφάκης ήταν κατηγορηματικός.
«Όχι, δεν υπάρχει. Δυστυχώς δεν υπάρχει».
Στη συνέχεια επιχείρησε να εξηγήσει αυτή την επιλογή, αναφερόμενος στις αποτυχημένες προσπάθειες συνεννόησης του παρελθόντος και ασκώντας σκληρή κριτική στο σύνολο σχεδόν των υπόλοιπων δυνάμεων της Αριστεράς.
Υπενθύμισε ότι το 2020, εν μέσω πανδημίας, το ΜέΡΑ25 είχε απευθύνει πρόσκληση για κοινή συζήτηση χωρίς προαπαιτούμενα και κόκκινες γραμμές, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, απορρίφθηκε από τα υπόλοιπα κόμματα.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο κατηγόρησε ότι ευτέλισε την έννοια της Αριστεράς με τη μνημονιακή πολιτική του, ενώ απαξίωσε και τη σημερινή κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ, χαρακτηρίζοντάς τον «ένα απολειφάδι, ένα άδειο κέλυφος».
Για το ΚΚΕ ανέφερε ότι, αν και το ΜέΡΑ25 το σέβεται, εκείνο αντιμετωπίζει το κόμμα του ως μεγαλύτερο εχθρό από τον καπιταλισμό. Για την Πλεύση Ελευθερίας υποστήριξε ότι η Ζωή Κωνσταντοπούλου ήταν η πρώτη που απέρριψε τη δυνατότητα συνεργασίας.
Η ιδιαίτερα απαξιωτική αναφορά στη Νέα Αριστερά
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοποθετήσεις του για τη Νέα Αριστερά.
Ο Βαρουφάκης υποστήριξε ότι το κόμμα αντιμετωπίζει «ένα τεράστιο πρόβλημα υπαρξιακό» και ότι τα στελέχη του «δεν έχουν καταλάβει ακριβώς γιατί υπάρχουν ως κόμμα».
Απέδωσε τη δημιουργία της Νέας Αριστεράς στην αντίδραση απέναντι στον Στέφανο Κασσελάκη και υποστήριξε ότι στο εσωτερικό της συνυπάρχουν άνθρωποι με αγεφύρωτες διαφωνίες γύρω από το τρίτο μνημόνιο.
Αναφέρθηκε μάλιστα προσωπικά στον Ευκλείδη Τσακαλώτο, τον οποίο χαρακτήρισε καλό φίλο και σύντροφο, κατηγορώντας τον όμως ότι υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο και δεν έχει κάνει την αναγκαία αυτοκριτική.
«Βρείτε τα», ήταν ουσιαστικά η προτροπή του προς τη Νέα Αριστερά, προσθέτοντας ότι το ΜέΡΑ25 δημιουργήθηκε ενάντια στο τρίτο μνημόνιο και δεν μπορεί να συνεργαστεί με όσους εξακολουθούν να θεωρούν ότι η εφαρμογή του ήταν αναγκαία.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Βαρουφάκης αντιμετωπίζει τις πολιτικές διαφορές που πράγματι υπάρχουν στον χώρο της Αριστεράς ως λόγο αποκλεισμού κάθε δυνατότητας συνεργασίας, χωρίς να αφήνει περιθώριο για μια νέα προγραμματική συζήτηση.
Ενότητα μόνο μέσα από τα ψηφοδέλτια του ΜέΡΑ25;
Το πιο αποκαλυπτικό σημείο της συνέντευξης ήρθε όταν ο Βαρουφάκης περιέγραψε τι εννοεί με τον όρο ενωτική διάθεση.
Εξήγησε ότι το ΜέΡΑ25 είναι ανοιχτό στη συμμετοχή αγωνιστών και προσωπικοτήτων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους στα ψηφοδέλτιά του, ακόμη και χωρίς να εγκαταλείψουν τις οργανώσεις από τις οποίες προέρχονται.
Υποστήριξε μάλιστα ότι δεν είναι αναγκαία η συμφωνία μεταξύ κομμάτων, απορρίπτοντας τη λογική μιας «συνόδου κορυφής» των ηγεσιών τους.
Αυτή είναι, λοιπόν, η πρόταση ενότητας που διατυπώνει. Τα κόμματα της Αριστεράς κρίνονται ακατάλληλα για συνεργασία, αλλά οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται σε αυτά μπορούν να συμμετάσχουν στο εγχείρημα του ΜέΡΑ25.
Πρόκειται για μια βαθιά αντιφατική αντίληψη της ενότητας. Η αναγνώριση της αξίας αγωνιστών από άλλους πολιτικούς χώρους συνοδεύεται από την πλήρη απαξίωση των συλλογικών οργανώσεων στις οποίες αυτοί συμμετέχουν.
Η Αριστερά, όμως, έχει ανάγκη από συλλογικές διαδικασίες, προγραμματικές συγκλίσεις, αμοιβαίες υποχωρήσεις και διάθεση ανασυνθετικής συνεννόησης. Η απαίτηση να συγκεντρωθούν όλοι γύρω από έναν ήδη διαμορφωμένο κομματικό φορέα παραπέμπει περισσότερο σε διεύρυνση αυτού του φορέα παρά σε πραγματική ανασύνθεση.
Η αντίφαση ανάμεσα στα λόγια και στην πολιτική πρακτική
Υπάρχει και μια ακόμη αντίφαση στις τοποθετήσεις του Βαρουφάκη.
Στην ίδια συνέντευξη υποστήριξε ότι η αποτυχία της Αριστεράς να παραμείνει πιστή στα συμφέροντα των πολλών, αλλά και η πολυδιάσπασή της, αποτελούν βασικούς παράγοντες που ευνοούν την άνοδο της ακροδεξιάς.
Ωστόσο, όταν η συζήτηση φτάνει στις δυνατότητες υπέρβασης αυτής της πολυδιάσπασης στην Ελλάδα, ο ίδιος αποκλείει κάθε υφιστάμενο αριστερό κόμμα ως πιθανό συνομιλητή.
Ασφαλώς υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες για τα μνημόνια, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την οικονομική πολιτική, τις κοινωνικές συμμαχίες και τη στρατηγική της Αριστεράς. Ορισμένες από αυτές είναι βαθιές και δεν μπορούν να παραμεριστούν με γενικόλογες εκκλήσεις για ενότητα.
Αυτό ακριβώς καθιστά αναγκαίο έναν ουσιαστικό, δημόσιο και ειλικρινή διάλογο πάνω σε συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις.
Η προγραμματική ανασύνθεση δεν μπορεί να προκύψει από την απαίτηση να αποδεχθούν όλοι εκ των προτέρων τη μία και μοναδική σωστή ερμηνεία της πρόσφατης ιστορίας.
Από τον Τσίπρα στον Βαρουφάκη, το ίδιο πρόβλημα πολιτικής αντίληψης
Ο Γιάνης Βαρουφάκης έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται τη δική του αποτίμηση της περιόδου 2015–2019 και να απορρίπτει συνεργασίες που θεωρεί πολιτικά ασύμβατες.
Έχει επίσης δικαίωμα να διατηρεί την αυτονομία του ΜέΡΑ25 και να επιδιώκει την εκλογική του ενίσχυση.
Ωστόσο, η παρουσίαση όλων των υπόλοιπων πολιτικών σχηματισμών της Αριστεράς ως ανεπαρκών, αντιφατικών ή απαξιωμένων, σε συνδυασμό με την προβολή του δικού του κόμματος ως της μοναδικής αξιόπιστης διεξόδου, αναπαράγει μια προσωποκεντρική και αυτάρκη πολιτική λογική.
Αυτή είναι και η ουσιαστική ομοιότητα με την αντίληψη που αποδίδεται στον Αλέξη Τσίπρα για το νέο πολιτικό του εγχείρημα. Η ανασύνθεση επιχειρείται γύρω από έναν κεντρικό φορέα και μια αναγνωρίσιμη προσωπικότητα, αντί να επιδιώκεται μέσα από ισότιμη συνάντηση πολιτικών δυνάμεων, κοινωνικών κινημάτων και αγωνιστών.
Το ζητούμενο για την Αριστερά σήμερα είναι να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, να εμπνεύσει τους εργαζόμενους και τη νεολαία και να διαμορφώσει μια ριζοσπαστική εναλλακτική απέναντι στη νεοφιλελεύθερη πολιτική, στον αυταρχισμό, στην πολεμική οικονομία και στην ακροδεξιά.
Αυτό απαιτεί καθαρές πολιτικές θέσεις και πραγματικές συγκλίσεις, χωρίς να αποσιωπούνται οι διαφορές.
Η Αριστερά έχει ανάγκη από ανασύνθεση και συλλογική προοπτική. Η λογική ότι όλοι οι άλλοι έχουν αποτύχει και μόνο το δικό μας κόμμα δικαιούται να εκφράσει την ελπίδα για αλλαγή αποτελεί μέρος του προβλήματος που καλείται να ξεπεράσει.
Οι αναγνώστες μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα, με δική τους ευθύνη. Δεν δημοσιεύονται σχόλια που περιέχουν απειλές, ρατσιστικές επιθέσεις, προσωπικά δεδομένα τρίτων ή παράνομο περιεχόμενο.
Τα σχόλια ελέγχονται πριν από τη δημοσίευσή τους. Η δημοσίευση ενός σχολίου δεν σημαίνει ότι το Δίκτυο Αριστερά συμφωνεί με το περιεχόμενό του.