Η 90λεπτη συνομιλία του Αλεξάντερ Στουμπ και του Γιόνας Γκαρ Στέρε με τον Ρώσο πρόεδρο προκάλεσε αντιδράσεις στην Κοπεγχάγη και τη Στοκχόλμη, αναδεικνύοντας τη διαφωνία για τις επαφές με τη Μόσχα.
Τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας 90 λεπτών είχαν την Τρίτη 27/10 με τον Βλαντίμιρ Πούτιν ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε. Η πρωτοβουλία προκάλεσε δημόσια κριτική από τη Δανία και τη Σουηδία, οι οποίες ανέφεραν ότι δεν είχαν ενημερωθεί ή δεν είχαν συντονιστεί με τους δύο ηγέτες.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, εξέφρασε επιφυλάξεις για την αυτόνομη, όπως τη χαρακτήρισε, κίνηση και δήλωσε ότι δεν γνώριζε τι επιδίωκαν να πετύχουν οι συνομιλητές της. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, είπε επίσης ότι δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων.
Οι Στουμπ και Στέρε υποστήριξαν ότι σύμμαχοι είχαν ενημερωθεί πριν από την επικοινωνία. Ωστόσο, οι δημόσιες αντιδράσεις των γειτονικών χωρών ανέδειξαν την έλλειψη συντονισμού μεταξύ των σκανδιναβικών κυβερνήσεων, παρά την παραδοσιακή συνεργασία τους σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και Ρωσίας.
Διαφορετικές εξηγήσεις για τους στόχους της συνομιλίας
Αρχικά, η τηλεφωνική επικοινωνία παρουσιάστηκε ως προσπάθεια να μεταφερθούν στον Ρώσο πρόεδρο μηνύματα της Ουκρανίας. Στη συνέχεια, ο Στέρε αναφέρθηκε στη διαχείριση των κοινών αλιευτικών αποθεμάτων στη Θάλασσα Μπάρεντς και στην ασφάλεια κατά μήκος των νορβηγικών συνόρων με τη Ρωσία. Ο Στουμπ είπε ότι στόχος ήταν και να αποφευχθούν παρεξηγήσεις μεταξύ της Ρωσίας και των σκανδιναβικών γειτόνων της.
Ο πρώην Φινλανδός διπλωμάτης και αναλυτής Γιόελ Λιναϊνμάκι σχολίασε ότι οι δύο ηγέτες δεν φαίνεται να έχουν κοινό μήνυμα για το αν η συζήτηση αφορούσε την Ουκρανία ή και τις δικές τους ανησυχίες ασφαλείας.
Αναζητείται ευρωπαϊκός εκπρόσωπος
Σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούν από το καλοκαίρι το ενδεχόμενο να ορίσουν εκπρόσωπο για απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, χωρίς να έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος. Κανένα πρόσωπο δεν έχει προς το παρόν σαφή εντολή να διαπραγματευτεί εκ μέρους των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Κάγια Κάλας θα μπορούσε θεωρητικά να αναλάβει αυτόν τον ρόλο, αλλά δεν διαθέτει αυτόνομη εξουσιοδότηση χωρίς εντολή των κρατών-μελών. Η επικριτική στάση της απέναντι στο Κρεμλίνο και η παρουσία της σε ρωσικό κατάλογο καταζητούμενων αναφέρονται ως εμπόδια στην αποδοχή της από τη Μόσχα.
Οι θέσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων διαφέρουν ως προς την επανέναρξη των επαφών με τον Πούτιν. Η Γαλλία υποστηρίζει εδώ και καιρό τη διατήρηση διαύλου επικοινωνίας, ενώ η Γερμανία και η Βρετανία εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές. Οι χώρες της Βαλτικής και η Κάλας αντιδρούν εντονότερα, εκφράζοντας φόβους ότι συνομιλίες σε ανώτατο επίπεδο μπορεί να μειώσουν την πίεση προς τη Μόσχα χωρίς ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Η συζήτηση για τον ευρωπαϊκό ρόλο γίνεται ενώ, σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να προσεγγίζει περισσότερο τη Μόσχα, προκαλώντας ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τις επιπτώσεις στην Ουκρανία. Νέος γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών αναμένεται τον επόμενο μήνα στο Άμπου Ντάμπι.
Η διπλωματική κινητικότητα περιλαμβάνει επαφές Βρετανών, Γάλλων και Γερμανών πρεσβευτών με Ρώσους αξιωματούχους, καθώς και ταξίδι ανώτερου διπλωματικού συμβούλου του Εμανουέλ Μακρόν στη Μόσχα. Παράλληλα, το γραφείο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έχει επιδιώξει επαφές με το Κρεμλίνο.
Η επίσημη ρωσική ενημέρωση για τη συνομιλία δεν έδωσε ενδείξεις ότι ο Πούτιν προτίθεται να αλλάξει τις βασικές απαιτήσεις του για τον τερματισμό του πολέμου. Οι Financial Times ανέφεραν ότι ο Ρώσος πρόεδρος αφιέρωσε μέρος της συνομιλίας σε ιστορικές αναφορές και επανέλαβε επιχειρήματα με τα οποία αμφισβητεί το δικαίωμα της Ουκρανίας να υπάρχει ως ανεξάρτητο κράτος. Η διάθεση για συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ετοιμότητα για συμβιβασμό.
