Οι ηγέτες της ΕΕ θα συνεδριάσουν εκτάκτως στις 26 Νοεμβρίου, καθώς παραμένουν διχασμένοι για το ύψος και τις προτεραιότητες του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού.
Νέα προσπάθεια για να γεφυρωθούν οι διαφωνίες γύρω από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 θα γίνει στις 26 Νοεμβρίου, σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκει να προετοιμάσει το έδαφος για συμφωνία τον Δεκέμβριο και, πριν από τη συνάντηση, αναμένεται να παρουσιάσει νέα στοιχεία για τον προϋπολογισμό.
Ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η συμφωνία πρέπει να κλείσει πριν από το τέλος του έτους, υποστηρίζοντας πως από τον Ιανουάριο θα περιοριστεί το πολιτικό περιθώριο για την επίτευξή της. Η Τζόρτζια Μελόνι είπε στους Ευρωπαίους ηγέτες ότι μια συμφωνία τον Δεκέμβριο είναι δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη.
Διαφωνίες για το ύψος και τις προτεραιότητες
Τα κράτη μέλη συζητούν πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, η οποία μειώνει κατά 159 δισ. ευρώ, σε τρέχουσες τιμές, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Οι διαφωνίες αφορούν τόσο το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού όσο και την κατανομή των πόρων.
Η Μελόνι ζήτησε να μην υπάρξουν πρόσθετες περικοπές και υπογράμμισε τη σημασία των πληρωμών προς τις φτωχότερες περιφέρειες, τις οποίες συνέδεσε με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τάχθηκε υπέρ της μείωσης των περιφερειακών και αγροτικών δαπανών. Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ, στη συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών ζήτησε επίσης μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό, ώστε να περιοριστούν οι εισφορές της Γερμανίας, ενώ προειδοποίησε για μεγάλες περικοπές σε τομείς όπως η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, υποστήριξε ότι οι μειώσεις στα κονδύλια για την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την πολιτική προστασία δυσκολεύουν την επίτευξη των στόχων της ΕΕ. Επισήμανε ακόμη ότι ένας μικρότερος προϋπολογισμός δυσχεραίνει την ανταπόκριση σε ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες, όπως η στέγαση και το κόστος ζωής. Ως πιθανή διέξοδο για τη χρηματοδότηση κοινών προτεραιοτήτων, η Μέτσολα και ο Κόστα αναφέρθηκαν στην εξεύρεση νέων ευρωπαϊκών εσόδων.
Εξετάζονται νέες πηγές εσόδων
Ο Κόστα δήλωσε ότι θα εξετάσει προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για φόρους σε εταιρείες κρυπτονομισμάτων, διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και τεχνολογικούς ομίλους. Σύμφωνα με διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες, προτίθεται επίσης να διερευνήσει ελληνική πρόταση για την αξιοποίηση μελλοντικών εθνικών εσόδων από πωλήσεις φάσματος κινητής τηλεφωνίας 6G. Τα σχετικά κοινοβουλευτικά μέτρα δεν περιλαμβάνονται στην αναθεωρημένη πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας.
Ο Κόστα πιέζει για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων τον Δεκέμβριο, πριν από τις εκλογές του 2027 στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία. Ορισμένες κυβερνήσεις και αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν χαρακτηρίσει αυτό το χρονοδιάγραμμα μη ρεαλιστικό. Ο Μακρόν έχει επικαλεστεί τον περιορισμένο πολιτικό χρόνο, ενώ η Μαρίν Λεπέν έχει δεσμευτεί ότι, αν αναλάβει την εξουσία, θα μειώσει στο μισό τη συνεισφορά της Γαλλίας στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Παράλληλη διαφωνία για την ενέργεια
Στη Σύνοδο συζητήθηκαν επίσης οι τιμές της ενέργειας. Έξι χώρες ζήτησαν να αναβληθεί η δεύτερη φάση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, που προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ το 2028, επικαλούμενες την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Οι εκκλήσεις απορρίφθηκαν, με το επιχείρημα ότι η εφαρμογή του συστήματος έχει ήδη αναβληθεί μία φορά και η σχετική νομοθεσία έχει οριστικοποιηθεί. Αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε ότι οι ηγέτες ενδέχεται να επανέλθουν στο ζήτημα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε, σύμφωνα με τις πληροφορίες για την παρέμβασή του, μεγαλύτερη ευελιξία στο ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο, ώστε να καταστούν δυνατά στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πρότεινε αυτά να χρηματοδοτηθούν από το μέρος των αυξημένων δημόσιων εσόδων που συνδέεται με τον υψηλότερο πληθωρισμό, με παράλληλη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Παράλληλα, ζήτησε να επανεξεταστούν βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος εμπορίας εκπομπών, διατηρώντας τον ρόλο του στην πολιτική απανθρακοποίησης της ΕΕ.
