Οι ηγέτες των κρατών-μελών διαφώνησαν για την εφαρμογή του ETS2 και τις περικοπές στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, ενώ συζήτησαν μέτρα για την ενέργεια και την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Με ανοιχτές διαφωνίες για την ενεργειακή πολιτική και τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό ολοκληρώνεται η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης οι εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και η Ουκρανία, η οποία αναμένεται να απασχολήσει επισήμως τους ηγέτες την Παρασκευή, με τη συμμετοχή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Διαφωνία για το ETS2 και το ενεργειακό κόστος
Ιταλία, Ελλάδα, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία ζήτησαν νέα αναβολή του ETS2, του συστήματος που θα επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα στις μεταφορές και στα κτίρια. Οι τέσσερις χώρες του Βίσεγκραντ πίεσαν για μετάθεση της εφαρμογής τουλάχιστον έως το 2030, επικαλούμενες μαζί με την Ιταλία και την Ελλάδα το υψηλό ενεργειακό κόστος και τις διαφορές στις τιμές μεταξύ των κρατών-μελών.
Η πρόταση συναντά αντιδράσεις, καθώς όσοι αντιτίθενται σε νέα αναβολή υποστηρίζουν ότι το σύστημα έχει ήδη μετατεθεί και αποτελεί συμφωνημένη ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Γερμανία και ομάδα χωρών κατέθεσαν συμβιβαστική πρόταση, χωρίς να έχουν γίνει γνωστές οι λεπτομέρειές της. Γερμανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι το Βερολίνο δεν δέχεται νέα αναβολή και προειδοποίησε ότι μπορεί να μην υπάρξουν κοινά συμπεράσματα για την ενέργεια.
Οι συζητήσεις διήρκεσαν περισσότερο από τον προγραμματισμένο χρόνο, καθώς οι ηγέτες εξέφρασαν ανησυχία για το κόστος και ζήτησαν βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι το σχέδιο συμπερασμάτων δεν αποτυπώνει τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης. Ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στο δημοσιονομικό πλαίσιο για στοχευμένη, προσωρινή στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς και επανεξέταση χαρακτηριστικών του ETS2, προειδοποιώντας για κίνδυνο περαιτέρω αποβιομηχάνισης.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έθεσε επίσης την ιδέα ευρωπαϊκών στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου ενόψει των κινδύνων εφοδιασμού τον χειμώνα. Η μορφή ενός τέτοιου μηχανισμού δεν έχει προσδιοριστεί. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μακροπρόθεσμη δικλείδα απέναντι σε μελλοντικές διαταραχές του εφοδιασμού. Τα αποθέματα βρίσκονται φέτος σε χαμηλά επίπεδα, ενώ οι υψηλές θερινές τιμές, που συνδέθηκαν με τον πόλεμο στο Ιράν, περιόρισαν τα κίνητρα για έγκαιρη αναπλήρωσή τους.
Απόσταση μεταξύ των κρατών για τον προϋπολογισμό
Η ιρλανδική προεδρία πρότεινε περικοπές 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Οι μειώσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την έρευνα, την τεχνολογία, την κλιματική δράση, την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική, ενώ η γεωργία και τα ταμεία συνοχής προστατεύονται περισσότερο.
Οι λεγόμενες φειδωλές χώρες —Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία και Αυστρία, με το Βέλγιο να συνδέεται πλέον με την ομάδα— ζητούν βαθύτερες περικοπές. Αντίθετα, οι 17 χώρες των Φίλων της Συνοχής, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Πολωνία και η Κύπρος, απορρίπτουν τις μεγάλες μειώσεις.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, προειδοποίησε ότι η συρρίκνωση των διαθέσιμων πόρων μπορεί να δυσκολέψει την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της ΕΕ. Υποστήριξε ότι οι νέοι ίδιοι πόροι θα μπορούσαν να διευκολύνουν έναν συμβιβασμό χωρίς υπέρμετρη επιβάρυνση των εθνικών προϋπολογισμών και ζήτησε ουσιαστική συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις διαπραγματεύσεις.
Παραμένει αβέβαιο αν θα πραγματοποιηθεί η ειδική Σύνοδος του Νοεμβρίου που είχε προγραμματιστεί για τις συνομιλίες επί του προϋπολογισμού. Γερμανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη ακύρωσή της θα δυσκόλευε την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους, ενώ αξιωματούχος του Συμβουλίου εμφανίστηκε καθησυχαστικός. Παράλληλα, οι φειδωλές χώρες πιέζουν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, για νέα πρόταση με μεγαλύτερες περικοπές και εκφράζουν επιφυλάξεις για τη στάση του στις διαπραγματεύσεις.
Εμπορική πολιτική και Ουκρανία
Οι ηγέτες συζήτησαν και την προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από τις εισαγωγές κινεζικών προϊόντων. Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα ανέρχεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σε περίπου 360 δισ. ευρώ, ενώ όλα τα κράτη-μέλη έχουν πλέον ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο με το Πεκίνο. Η Μέτσολα τάχθηκε υπέρ της συνέχισης των διπλωματικών προσπαθειών, αλλά και της αξιοποίησης υφιστάμενων ή νέων εργαλείων εμπορικής άμυνας.
Μετά τη συμφωνία για περιορισμό των εισαγωγών κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων, η Κομισιόν εξετάζει μέτρα για κλάδους όπως η χημική βιομηχανία και τα βιομηχανικά μηχανήματα, καθώς και μηχανισμούς διαφοροποίησης προμηθευτών και αλληλεγγύης προς χώρες που μπορεί να αντιμετωπίσουν κινεζικά αντίποινα.
Ο Ζελένσκι έχει φτάσει στις Βρυξέλλες και αναμένεται να συμμετάσχει στις εργασίες της Παρασκευής. Η Μέτσολα επανέλαβε τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την Ουκρανία, αναφερόμενη στην επιδεινούμενη ανθρωπιστική κατάσταση καθώς η χώρα εισέρχεται σε ακόμη έναν χειμώνα πολέμου. Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν επίσης ανησυχία για τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Κιέβου, ενώ η Ουκρανία επιδιώκει πρόσθετη ευρωπαϊκή βοήθεια εν μέσω συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές της υποδομές.
