Η έναρξη συνομιλιών για επέκταση της μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που συμφωνήθηκε το 2020 ανακοινώθηκε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της Αιγύπτου, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπάντρ Αμπντελάτι, συζήτησαν τηλεφωνικά την έναρξη συνομιλιών για επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της έναρξης, οι δύο υπουργοί καταδίκασαν την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης και εξέφρασαν τον σεβασμό των δύο χωρών στο δίκαιο της θάλασσας.
Η συμφωνία Ελλάδας και Αιγύπτου του 2020 κάλυψε τμήμα της θαλάσσιας περιοχής μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού. Προέβλεψε μειωμένη επήρεια για τη Ρόδο, την Κάρπαθο, την Κάσο και την ανατολική Κρήτη. Η επέκταση που εξετάζεται αφορά περιοχές ανατολικότερα, προς το Καστελλόριζο.
Ανοιχτό το εύρος της νέας οριοθέτησης
Οι τεχνικές συνομιλίες δεν έχουν ακόμη καθορίσει τους όρους μιας πιθανής συμφωνίας. Στελέχη της Νέας Δημοκρατίας με γνώση διπλωματικών θεμάτων εκτιμούν ότι η Αίγυπτος ενδέχεται να ζητήσει μεγαλύτερη απόκλιση από τη μέση γραμμή, ενδεχομένως 20% έως 25%. Πρόκειται για εκτίμηση σχετικά με τη διαπραγμάτευση και όχι για επίσημα διατυπωμένη αιγυπτιακή απαίτηση.
Η διαφωνία γύρω από την εφαρμογή της μέσης γραμμής παραμένει σημαντική. Τον Ιούλιο του 2025, η Αίγυπτος απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο, εκφράζοντας αντίθεση στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και αμφισβητώντας την πλήρη εφαρμογή της μέσης γραμμής στον καθορισμό ΑΟΖ.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή της Λιβύης έφερε ξανά στο προσκήνιο την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας. Το μνημόνιο αμφισβητεί θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί και η Αίγυπτος. Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η κύρωση δεν μεταβάλλει την υφιστάμενη κατάσταση, ενώ κυβερνητικά στελέχη αναφέρουν πως η Αθήνα θα θέσει το ζήτημα των συνεπειών για τη Λιβύη και την Τουρκία στην ΕΕ και στον ΟΗΕ.
Διπλωματικές επαφές και εκκρεμότητες
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος είχαν συζητήσει στο Ελ Αλαμέιν, στις 8 Σεπτεμβρίου, την ευρωπαϊκή οικονομική βοήθεια προς το Κάιρο, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης GREGY και τη συνεργασία στο φυσικό αέριο. Παράλληλα, παραμένει εκκρεμής η συμφωνία για τη Μονή Σινά, την οποία είχε υποσχεθεί το 2025 ο Άμπντελ Φατάχ Αλ Σίσι στον Κυριάκο Μητσοτάκη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει υπογραφεί.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν την κοινή δήλωση των 27 κρατών-μελών της ΕΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αντίθετα, η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αντιμετωπίστηκε με επιφυλάξεις στην Αθήνα, καθώς, σύμφωνα με την κυβερνητική αποτίμηση, οι ΗΠΑ προέκριναν διμερή συνεννόηση Ελλάδας και Τουρκίας.
Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας καταγράφηκαν αντιδράσεις για τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κάλυψε τον Γιώργο Γεραπετρίτη, ενώ ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ζήτησε να μην υπάρξει πανικός για την κύρωση του μνημονίου.
