Η ανταρσία των ναυτών κατά μιας τελευταίας επιχείρησης στον πόλεμο εξελίχθηκε σε ευρύτερη επαναστατική κινητοποίηση, λίγες ημέρες πριν από την ανακωχή της 11ης Νοεμβρίου 1918.
Στις 11 Νοεμβρίου 1918, η υπογραφή της ανακωχής στο δάσος της Κομπιέν στη Γαλλία έβαλε τέλος στις πολεμικές επιχειρήσεις στο Δυτικό Μέτωπο. Τις προηγούμενες ημέρες, όμως, η εξέγερση που ξεκίνησε από τους ναύτες στο Κίελο είχε εξαπλωθεί σε γερμανικές πόλεις και είχε συμβάλει στην κατάρρευση της αυτοκρατορικής εξουσίας.
Ανταρσία ενάντια σε μια τελευταία επίθεση
Το φθινόπωρο του 1918 οι Κεντρικές Αυτοκρατορίες βρίσκονταν σε υποχώρηση. Η Γερμανία αντιμετώπιζε εξάντληση των στρατιωτικών και οικονομικών της πόρων και σοβαρές ελλείψεις σε βασικά αγαθά, ενώ οι στρατιώτες και ο πληθυσμός ήταν καταπονημένοι από τον πόλεμο. Οι σύμμαχοί της είχαν ήδη αποχωρήσει ή βρίσκονταν σε διαδικασία ανακωχής. Η είσοδος των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο είχε ενισχύσει την Αντάντ, παρά την αποχώρηση της Ρωσίας μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Στις 24 Οκτωβρίου, ενώ η γερμανική κυβέρνηση αναζητούσε όρους για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, η ναυτική διοίκηση έδωσε εντολή προετοιμασίας για επίθεση κατά του βρετανικού στόλου στη Βόρεια Θάλασσα. Οι ναύτες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σε μια επιχείρηση που θεωρούσαν μάταιη. Στις 29 και 30 Οκτωβρίου, πληρώματα στο Βιλχελμσχάφεν δεν υπάκουσαν στις διαταγές απόπλου, ενώ η διοίκηση συνέλαβε περισσότερους από 1.000 ναύτες.
Πολλοί από τους συλληφθέντες μεταφέρθηκαν στο Κίελο. Εκεί, στις αρχές Νοεμβρίου, ναύτες και κάτοικοι κινητοποιήθηκαν ζητώντας την απελευθέρωσή τους, τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και καλύτερες συνθήκες ζωής και υπηρεσίας. Στις 3 Νοεμβρίου περίπου 6.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε συγκέντρωση και διαδήλωση. Όταν η στρατιωτική διοίκηση έστειλε ένοπλες περιπόλους για να τη διαλύσουν, επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν και 29 τραυματίστηκαν.
Από το Κίελο σε άλλες γερμανικές πόλεις
Η κινητοποίηση γενικεύτηκε την επόμενη ημέρα. Ναύτες και εργάτες των ναυπηγείων συμμετείχαν στην εξέγερση, ενώ ορισμένοι στρατιώτες αρνήθηκαν να πυροβολήσουν τους διαδηλωτές ή ενώθηκαν μαζί τους. Στο Κίελο συγκροτήθηκε το Συμβούλιο Εργατών και Στρατιωτών, με εκλεγμένους εκπροσώπους που ανέλαβαν πολιτικές και διοικητικές αρμοδιότητες.
Τα αιτήματα διευρύνθηκαν και περιλάμβαναν την απομάκρυνση στρατιωτικών διοικητών, την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, την ελευθερία του Τύπου, τη δημοκρατική εκπροσώπηση και την άμεση ειρήνη. Αντίστοιχα συμβούλια σχηματίστηκαν στο Αμβούργο, στο Λύμπεκ, στο Ανόβερο, στο Μόναχο και σε άλλες πόλεις. Στο Μόναχο ανακηρύχθηκε η «Βαυαρική Δημοκρατία».
Στις 9 Νοεμβρίου, υπό την πίεση των κινητοποιήσεων, ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος Β΄ παραιτήθηκε και κατέφυγε στην Ολλανδία. Την ίδια ημέρα, ο Φίλιπ Σάιντεμαν ανακοίνωσε στο Ράιχσταγκ την ανακήρυξη της «Γερμανικής Δημοκρατίας». Ο Καρλ Λίμπκνεχτ ανακήρυξε από το Βασιλικό Ανάκτορο του Βερολίνου την «Ελεύθερη Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γερμανίας». Η Γερμανική Αυτοκρατορία, που είχε ιδρυθεί το 1871, έπαψε να υπάρχει και ακολούθησε η περίοδος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.
Η επαναστατική κινητοποίηση δεν οδήγησε σε ριζικό κοινωνικό και πολιτικό μετασχηματισμό. Τον Ιανουάριο του 1919, η εξέγερση των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο καταπνίγηκε από την κυβέρνηση, ενώ οι ηγέτες της, Καρλ Λίμπκνεχτ και Ρόζα Λούξεμπουργκ, συνελήφθησαν και δολοφονήθηκαν.
Η ανακωχή και η λογοτεχνική ματιά στο μέτωπο
Η ανακωχή υπογράφηκε στο δάσος της Κομπιέν, μέσα σε σιδηροδρομικό βαγόνι. Σταμάτησε τις πολεμικές επιχειρήσεις στο Δυτικό Μέτωπο και η 11η Νοεμβρίου καθιερώθηκε ως η ημερομηνία λήξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στο μυθιστόρημα «Ουδέν νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο», που κυκλοφόρησε το 1929, ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ αφηγείται τη ζωή στα χαρακώματα μέσα από την εμπειρία του νεαρού στρατιώτη Πολ Μπόιμερ και των συντρόφων του. Ο Πολ σκοτώνεται τον Οκτώβριο του 1918, ενώ το στρατιωτικό ανακοινωθέν της ημέρας αναφέρει ότι δεν υπήρξε κάτι νεότερο στο μέτωπο. Το βιβλίο απαγορεύτηκε από τους Ναζί το 1933 και αντίτυπά του κάηκαν. Ο Ρεμάρκ κατέφυγε στις Η.Π.Α.
