Αφγανός πρόσφυγας, ο οποίος ήταν 15 ετών όταν καταγγέλλει ότι επαναπροωθήθηκε από τη Σάμο στην Τουρκία, προσέφυγε στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ. Η υπόθεση αφορά περιστατικό του 2020 και υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ECCHR).
Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ πρόκειται να εξετάσει την προσφυγή του G.R.J., Αφγανού πρόσφυγα που καταγγέλλει ότι επαναπροωθήθηκε από τη Σάμο στην Τουρκία το 2020, όταν ήταν 15 ετών. Η προσφυγή, την οποία υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ECCHR), αφορά την απομάκρυνση δύο ανηλίκων από το Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Σάμου και την εγκατάλειψή τους σε σωστική σχεδία στη θάλασσα, σύμφωνα με την καταγγελία.
Ο G.R.J. ζητά να εξεταστεί η υπόθεση από τον ΟΗΕ, αφού η προσφυγή του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) απορρίφθηκε λόγω έλλειψης επαρκών αποδεικτικών στοιχείων. Η Επιτροπή του ΟΗΕ αναμένεται να αξιολογήσει την ουσία της καταγγελίας. Η ελληνική πλευρά αρνείται τις κατηγορίες.
Η καταγγελία για το περιστατικό του 2020
Σύμφωνα με την περιγραφή της υπόθεσης, στις 8 Σεπτεμβρίου 2020 ο τότε 15χρονος έφτασε στο ακρωτήρι Πράσο της Σάμου μαζί με άλλον ανήλικο και ομάδα προσφύγων. Οι δύο νεαροί πήγαν στο ΚΥΤ στο Βαθύ και δήλωσαν ότι ήθελαν να ζητήσουν άσυλο, καθώς και τις ηλικίες τους. Η καταγγελία αναφέρει ότι η άφιξή τους δεν καταγράφηκε επίσημα.
Την επομένη, οι δύο ανήλικοι φέρονται να οδηγήθηκαν έξω από το καμπ με την αιτιολογία ότι θα μεταφέρονταν σε χώρο καραντίνας για τον COVID-19. Κατά την καταγγελία, επιβιβάστηκαν με τη βία σε όχημα και στη συνέχεια σε σκάφος του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος. Οι λιμενικοί τούς μετέφεραν στα ανοιχτά και τους άφησαν σε φουσκωτή σχεδία χωρίς μηχανή ή τιμόνι, από όπου περισυνελέγησαν από την Τουρκική Ακτοφυλακή.
Η προσφυγή στο ΕΔΔΑ απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι δεν αποδεικνυόταν «πέραν πάσης αμφιβολίας» η παρουσία του προσφεύγοντος στη Σάμο. Σύμφωνα με την περιγραφή της υπόθεσης, τα πρωτογενή βίντεο και οι φωτογραφίες είχαν χαθεί μετά την κατάσχεση των κινητών τηλεφώνων, ενώ αντίγραφα που προσκομίστηκαν αργότερα απορρίφθηκαν επειδή δεν περιλάμβαναν μεταδεδομένα ώρας και τοποθεσίας GPS. Στην προσφυγή είχαν επίσης κατατεθεί μαρτυρίες, μεταξύ άλλων από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.
Η πλευρά του G.R.J. επικαλείται ανεξάρτητες έρευνες, όπως της OLAF, καθώς και μαρτυρίες και στοιχεία για διοικητικές παραλείψεις και ασυνέχειες στα ημερολόγια κίνησης σκαφών του Λιμενικού. Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ καλείται πλέον να εξετάσει τους ισχυρισμούς.
Δύο ακόμη υποθέσεις στο ΕΔΔΑ
Το ΕΔΔΑ έκανε δεκτές προς εκδίκαση και δύο άλλες προσφυγές για καταγγελλόμενες επαναπροωθήσεις. Η πρώτη αφορά τέσσερις Αφγανούς, ηλικίας 15 έως 33 ετών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι επιστράφηκαν από τη Χίο στην Τουρκία στις 8 Ιουλίου 2024. Κατά την προσφυγή, στη διάρκεια του περιστατικού έχασαν τη ζωή τους οι γονείς τους και ένας αδελφός τους.
Η δεύτερη αφορά αιτούντα που ισχυρίζεται ότι επαναπροωθήθηκε πέντε φορές από την περιοχή του Έβρου στην Τουρκία, μεταξύ 1ης και 9ης Μαΐου 2019. Και στις δύο υποθέσεις, η Ελλάδα έχει κληθεί να δώσει εξηγήσεις.
